● Ravage   ● Archief    ● Overzicht 2005    ● Overzicht #2


'Referendum grondwet geen overbodige luxe'

Hoewel de SP geen voorstander is van referenda, acht de partij van Jan Marijnissen het van groot belang dat de burgers zich massaal uitspreken tegen de Europese Grondwet en dat de politiek daar vervolgens heldere conclusies aan verbindt. ,,Je kunt mensen niet voor de kat zijn viool naar de stembus laten gaan.''

Door Marina Groen

De SP is uitgesproken tegenstander van de Europese Grondwet. Wat zijn uw voornaamste bezwaren?

Marijnissen: ,,De Europese Grondwet waarover de Nederlandse kiezer in het referendum later dit jaar mag stemmen, is tot stand gekomen op initiatief van de elite van Europa. Nu het proces van economische integratie zo ongeveer is afgerond, lijkt de tijd rijp voor de vorming van een Europese staat. De bevolking van de lidstaten wordt normaal gesproken niet betrokken bij dit soort ingrijpende ontwikkelingen.

De Europese Grondwet die er nu ligt, is een rare mix van een grondwet en een politiek programma. Onze bezwaren richten zich op drie punten: het vastleggen van het neoliberale model als uitgangspunt voor het economisch beleid, de militarisering van Europa en het gebrek aan democratie.

In artikel I-3 van de grondwet is vastgelegd dat vrije, onvervalste concurrentie bindend moet zijn binnen de Europese economie. Via artikel I-41 verplichten de lidstaten zich tot een versterking van hun defensie, wat er in de praktijk op neerkomt dat zij hun bewapeningsuitgaven de komende jaren met 50 miljard euro gaan verhogen. Verder krijgt Europa een eigen interventieleger dat uitgerust wordt op het voeren van 'preventieve oorlogen'.

Wanneer je het Europese besluitvormingsmodel tenslotte vergelijkt met de parlementaire democratie in Nederland, dan schiet dat eerste systeem duidelijk te kort. Om nog maar te zwijgen van het gebrek aan interesse onder de bevolking van de lidstaten voor wat er in Brussel aan beleid bekokstoofd wordt.''

Gaat de SP in het kader van het referendum ook campagne voeren om de burger over te halen tegen te stemmen?

,,De SP steunt het comité Grondwet Nee dat de afgelopen tijd tot stand gekomen is op initiatief van activisten en onderzoekers uit verschillende organisaties. Daarnaast gaat de SP ook zelfstandig campagne voeren tegen de grondwet. Zelf heb ik vanuit mijn eigen partij het verzoek gekregen om een zichtbare rol in de campagne te spelen omdat duidelijk moet worden dat verzet tegen de Europese Grondwet niet alleen van Wilders komt maar juist ook uit linkse hoek. Mensen die verder kijken dan hun eigen neus lang is en zich betrokken voelen bij de strijd tegen armoede en uitsluiting in de wereld zouden gemotiveerd moeten zijn om campagne tegen deze grondwet te voeren.''

Het referendum is niet-bindend. Gesteld dat een meerderheid van de burgers de Europese Grondwet afwijst, wat betekent dit dan voor de Haagse politiek?

,,Wanneer een meerderheid van de bevolking de Europese Grondwet afwijst, hebben de meeste politieke partijen en de regering een probleem. Zij kunnen dat oplossen door de uitslag van het referendum te negeren of de regering zal in EU-verband aan moeten geven dat zij zich niet gerechtigd voelt om deze grondwet te aanvaarden. In het eerste geval zal de geringe populariteit van de regering en de partijen die haar ondersteunen nog verder afnemen, het tweede scenario zal door ons aangegrepen worden om steun te verwerven voor het andere Europa dat ons voor ogen staat.''

Enig idee wat een massaal 'nee' tegen de grondwet teweeg zal brengen bij uw collegapartijen PvdA, VVD en CDA?

,,De initiatiefnemers van het referendum, GroenLinks, PvdA en D66, zagen het referendum als een middel om vanuit de bevolking meer betrokkenheid te krijgen bij de totstandkoming van de Europese Grondwet. De afgelopen tijd is de schrik hen echter om het hart geslagen nu ze zien dat de kritiek op de Europese Unie in Nederland veel groter is dan zij verwacht hadden. Juist hun neiging om terug te krabbelen maakt het belangrijk dat politieke partijen op voorhand duidelijk maken hoe zij straks in het parlement om zullen gaan met de uitslag van de volksraadpleging. Je kunt mensen niet voor de kat zijn viool naar de stembus laten gaan, wat maakt dat zij een helder en massaal 'nee' vanuit de bevolking moeilijk kunnen negeren.''

Indien een meerderheid van de burgers tegenstemt en de politiek de uitslag van het referendum negeert, dan raken diezelfde burgers wellicht hun laatste restje vertrouwen in de parlementaire politiek kwijt. Dat zou toch zonde zijn...

,,Dat zou inderdaad zonde zijn omdat je parlementaire democratie niet moet verwarren met het beleid van sociale afbraak van de regering Balkenende of de hype-politiek waarmee politici zichzelf de laatste tijd in de schijnwerpers proberen te fietsen. Wat de SP betreft is het hoog tijd dat het roer omgaat in Nederland en dat dient zijn beslag te krijgen via parlementaire besluitvorming. Actie en fractie sluiten elkaar niet uit, maar vullen elkaar aan in mijn visie.''

Bent u voorstander van een bindend-referendum en waarom is die mogelijkheid nog niet ingevoerd?

,,De SP is geen referendumpartij, maar is van mening dat in dit specifieke geval een landelijk referendum op zijn plaats is. Burgers in Nederland tot nog toe nooit de kans gehad om zich direct uit te spreken over kwesties die verband houden met Europese politiek. Zaken als de invoering van de euro, de vorming van een Europees leger of de invoering van een grondwet die een eerste stap is op weg naar de vorming van een Europese superstaat, horen niet bedisseld te worden door beroepspolitici in achterafzaaltjes. Het referendum is gezien het democratisch tekort van Europa bepaald geen overbodige luxe.''

Dus de burgers mogen zich wat u betreft niet in een referendum uitspreken over belangwekkende zaken als de aanschaf van de JSF en het voortbestaan van een ondemocratisch instituut als het koningshuis?

,,Mijn partij is geen voorstander van de referendumdemocratie omdat dat het risico in zich draagt dat de waan van de dag onbemiddeld omgezet wordt in beleid. Een systeem van gekozen volksvertegenwoordigers, zoals wij dat in Nederland kennen, functioneert echter alleen goed wanneer partijen in de samenleving geworteld zijn. Wie lid is van de SP onderschrijft de principes van menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit en wordt uitgedaagd om erop toe te zien dat onze volksvertegenwoordigers die principes omzetten in concreet beleid.''

Naar boven

Ravage #2
4 februari 2005