● Ravage   ● Archief    ● Overzicht 2005    ● Overzicht #2

Britse activist in het nauw

In het kielzog van de dreiging van terrorisme vormt het Britse dierenactivisme aanleiding voor nieuwe, vergaande vrijheidsbeperkende maatregelen. In het eerste deel van een korte serie over deze nieuwe 'verworvenheden' een impressie uit Engeland.

Binnen enkele weken zal de Engelse regering een wetsvoorstel indienen waarmee een nieuw soort misdrijf geïntroduceerd wordt: 'economische sabotage'. Men hoopt de wet nog voor de verkiezingen in mei aan te nemen, als aanvulling op een nieuwe wet tegen georganiseerde misdaad waarover het parlement binnenkort beslist.

Tony Blair kondigde al in november 2004 aan de wetsuitbreiding onmiddellijk te zullen toepassen. Hij gaf daarmee blijk van de onrust die is ontstaan over het effect van het dierenrechtenactivisme op de regeringsplannen om van Engeland een internationale magneet voor biotechnologie-bedrijven te maken.

In toenemende mate verbreken leveranciers onder druk van activisten hun contract met Britse farmaceutische bedrijven die op dieren testen. In 2004 verbraken zo maar liefst 113 bedrijven het samenwerkingsverband. Dat jaar vonden er minstens 100 telefonische bedreigingen plaats, en 177 gevallen van schade toegebracht aan bedrijfs- en persoonlijke eigendommen.

Juridisch mijnenveld

Ondanks geïntensiveerde politie-inzet was er in de tweede helft van 2004 sprake van een toename van acties en protesten tegen diermisbruik, zo melden cijfers van de Association of the British Pharmaceutical Industry ABPI. De organisatie waarschuwt ervoor dat de grote pharmaceutische bedrijven zich zullen beraden of zij essentieel onderzoek nog wel in Engeland kunnen verrichten.

Het wetsvoorstel tegen de georganiseerde misdaad omvat al een artikel dat de politie meer macht geeft om op te treden tegen fysieke intimidatie en bedreiging door activisten. Het voorstel wordt nu verder uitgebreid met een nieuw type misdrijf, speciaal gericht op activisten die bedrijven afschrikken door hun leveranciers, financiers, klanten maar ook werknemers en hoger kader aan te pakken.

Ministers zijn er nog niet uit of dit vergrijp van toepassing moet zijn op alle 'extremisten' of dat het artikel alleen geldt voor het dierenrechtenactivisme waar de wet specifiek voor bedoeld is.

Op 21 januari jl. werd het voorstel van de Liberal Democrats behandeld om de 'intentie om economische schade te veroorzaken' strafbaar te stellen. Het voorstel loopt vooruit op de regeringsvoorstellen, maar biedt alvast stof voor discussie over het potentiële juridische mijnenveld dat door dit voorstel wordt gecreëerd, zoals bijvoorbeeld het risico van het criminaliseren van vreedzame protestvormen als de consumentenboycot.

Aanleiding voor het liberale voorstel waren de acties tegen de bouw van een nieuw biomedisch laboratorium voor de universteit van Oxford. Alle activiteiten werden stopgezet nadat bouwondernemingen zich terugtrokken in verband met intimidatie door activisten. De universiteit heeft aangekondigd de bouw voort te zetten zodra vergaande gerechtelijke dwangbevelen tegen de activisten zijn veiliggesteld.

Intimidatie

Bommeldingen, email-dreigementen, nachtelijke vuurwerkaanvallen, een pedo-lastercampagne, het openbaar maken van de namen en adressen van werknemers. Het zijn enkele van de tactieken die zijn toegepast door dierenrechtenactivisten om in 2003 een klein toeleveringsbedrijf - dat zelf nooit dierenexperimenten verricht - ervan te weerhouden een contract met het proefdiercentrum Huntingdon Life Sciences af te sluiten.

Aan de aanvallen kwam een einde nadat de werknemers in kwestie zich aansloten bij een samenwerkingsverband van bedrijven die eveneens doelwit waren van dergelijke acties, en er een dwangbevel van het Hooggerechtshof tegen de activisten werd verkregen.

De journalist George Monbiot betoogt in The Guardian dat gewelddadige dierenrechtenactivisten voor de overheid een prachtexcuus vormen voor het beteugelen van de democratische rechten en burgerlijke vrijheden in het land. Met andere woorden, om nog meer macht naar zich toe te trekken.

,,Nadat eerst onze democratische keuzemogelijkheden al zijn uitgehold doordat alle grote partijen er globaal dezelfde standpunten op zijn gaan nahouden, wordt nu ook die andere mogelijkheid van de kiezer om van zich te laten horen uigehold: de mogelijkheid tot protest'', aldus Monbiot.

Geschenk

De demonstranten die de bouw van de nieuwe dierproeflaboratoria in Oxford wisten tegen te houden, kunnen overigens op weinig publieke steun rekenen. Hun argumenten zijn vaak wollig en worden slecht gepresenteerd. Onder hen bevindt zich een klein aantal gevaarlijke en zeer onplezierige individuen die blijkbaar de rechten van elk levend wezen, behalve die van de homo sapiens respecteren.

Hun impopulariteit is een geschenk voor de staat. Uit angst geassocieerd te worden met gevaarlijke gekken durft haast niemand zich uit te spreken tegen de nieuwe repressieve wetten waarmee de regering het activisme probeert in te dammen. In dit opzicht is het niet onverstandig om rekening te houden met infiltratie van het actiewereldje door individuen die een steeds hardere lijn voorstaan, maar met een geheime agenda.

De overheid beschikte overigens al langer over middelen om gewelddadige extremisten aan te pakken. Moord, brandstichting, mishandeling, bedreigingen en intimidatie waren al strafbaar. In feite grijpt de staat nu de gelegenheid die gewelddadige activisten bieden aan om ook het vreedzame protest te criminaliseren.

Het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken stelde onlangs voor om ook het 'voor huizen te protesteren op een manier die de bewoners overlast, onrust of angst bezorgt', strafbaar te stellen. Dat klinkt redelijk, totdat je beseft dat de politie die 'overlast, angst en onrust' precies zo weet uit te leggen als ze zelf wil. Elk protest in een woonomgeving kan nu als een misdrijf worden beschouwd.

Stalking

Als de nieuwe repressieve maatregelen worden aangenomen, zal dit tot gevolg hebben dat de meeste demonstranten kunnen worden aangeklaagd wegens 'stalking': ze hoeven slechts een enkele maal bij een locatie te verschijnen om te kunnen worden aangeklaagd onder de Protection from Harassment (bedreiging) Act.

De regering wil nu ook maatregelen voorstellen om op te kunnen treden tegen websites die 'materiaal bevatten dat wordt beschouwd als onnodige onrust of angst veroorzakend aan de ander'. Dit kan wel eens het einde betekenen voor de Britse online dissident.

Als dit alles doorgaat zal legaal protest beperkt blijven tot het sturen van protestbrieven naar politici. Of misschien wordt zelfs dat al opgevat als aanleiding voor 'onrust of onnodige angst' bij de persoon in kwestie.

Toen Caroline Flint van Binnenlandse Zaken in oktober 2004 de wetsvoorstellen presenteerde aan de natie, beloofde zij dat ,,het er niet om gaat om mensen het recht op protest te ontnemen.'' Er is volop reden om dat te betwijfelen. Precies dezelfde belofte werd namelijk eerder gedaan bij de introductie van de Public Order (openbare orde) Act in 1986, de Trade Union Act (vakbondswet) uit 1992 en de Criminal Justice Act. Een belofte die in de praktijk onmiddellijk werd verbroken.

Misbruik

Nadat de Protection against Harassment Act werd aangenomen in 1997, werd gezworen dat de wet niet tegen demonstranten gebruikt zou worden. De regering garandeerde ook dat het de regelgeving tegen asociaal gedrag uit 1998, bestemd om burenoverlast tegen te gaan, niet zou misbruiken. Maar ook deze maatregelen werden ingezet tegen vreedzame demonstranten.

Je kunt haast geen beter middel voor staatsrepressie bedenken: als er eenmaal een gerechtelijk dwangbevel tegen een demonstrant is uitgevaardigd, kan hij of zij niet meer aan protesten deelnemen tot het bevel is ingetrokken. De politie maakt daar dankbaar gebruik van om de meest effectieve activisten uit te kunnen schakelen. Dit nieuwe machtsmiddel is de regering zo goed bevallen, dat het in 2003 tot een nieuwe wet kwam, met een Anti-Social Behaviour Act die speciaal bedoeld is om vreedzaam protest in te dammen.

De enkele critici die klaagden dat de Anti-Terrorisme Wet uit 2000 zo ruim was opgesteld dat die kon worden gebruikt tegen vrijwel iedereen die vóór politieke verandering is, kregen van de regering te horen dat ze niet zo hysterisch moesten doen. Maar sindsdien zijn overal in het land vreedzame demonstranten opgepakt als potentieel terrorist.

Op de luchtmachtbasis Fairford werd de wet gebruikt om demonstranten tegen de oorlog in Irak te terroriseren. Betogers werden herhaaldelijk aangehouden en intensief gefouilleerd. Het komt vaak voor dat het ene politieteam iemand na fouillering laat gaan, waarna het volgende team al klaar staat om dezelfde persoon opnieuw aan te houden en de hele procedure te herhalen. Dit overkwam een demonstrante maar liefst elf keer op een dag...

Machtsovername

Maar dat is nog niet alles. De Civil Contingencies Bill (Noodtoestand), die de regering toestaat het parlement naar huis te sturen en alle recht op samenkomst te verbieden wanneer er sprake is van een een kritieke situatie, is al door de House of Lords (Eerste Kamer) behandeld.

Dergelijke beperkende maatregelen zijn momenteel overal ter wereld aan de orde. De US Patriot Act, die al door het Amerikaanse Congress werd aangenomen voordat het voorstel door gekozen afgevaardigden was ingezien, biedt de staat de mogelijkheid om dissidente burgers te behandelen als leden van Al Qaida.

De afgelopen drie jaar probeert de Europese Unie antiglobalisten die naar EU-topconferenties reizen om te demonstreren, als terrorist te classificeren. Conform het contract dat de machtigen der aarde met elkaar hebben gesloten: overeenstemming over hetzelfde neoliberale beleid, en de criminalisatie van allen die er tegen in opstand komen.

Er wordt vaak gezegd dat het aannemen van dergelijke wetten gevaarlijk is omdat ze op een dag de machtsovername door een ondemocratische regering mogelijk maken. Maar daarmee slaat men de plank mis: het aannemen van deze wetten is een machtsovername. Protest en democratie kunnen niet gescheiden worden. Met elke restrictie op protest wordt de staat minder democratisch.

Democratieën zoals de onze zullen niet onder het gestamp van laarzen en het hijsen van vlaggen ten ondergaan, maar door de langzame goedkeuring van duizenden stoffige amendementen. Tegen de tijd dat we alle vrijheden verloren hebben, zijn we vergeten dat ze bestonden. De stilte waarmee de nieuwe wetten zijn verwelkomd, geeft aan dat het vergeten al begonnen is.

Geraadpleegde bronnen: The Financial Times (20-01-05) en The Guardian (03-08-04).

Naar boven

.

Ravage #2
4 februari 2005