● Ravage   ● Archief    ● Overzicht 2005    ● Overzicht #11

Zwolle verjaagt krakers

In Zwolle maken ze momenteel korte metten met de kraakscene. Het mondeling aanvoeren dat de eigenaar wenst te gaan verbouwen is al voldoende om een ontruimingsvonnis te verkrijgen. De gemeente op haar beurt haalt vreemde fratsen uit om het kraken van bedrijfspanden tegen te gaan.

tekst Peter Barton

De rechter van Zwolle, in gezelschap van krakers en advocaten, bezoekt het gekraakte pand Stiho (Foto: Unai Risueno)

Na ongeveer anderhalf jaar niet in gebruik te zijn geweest wordt begin april Villa Landwijk aan de Assendorperstraat 129 in Zwolle gekraakt. De langdurige leegstand heeft haar sporen nagelaten. Vrijwel alle ruiten zijn ingegooid. Eigenaar Sylvio Ekkel wil het beschermde monument dwars door de achtergevel naar buiten toe uitbouwen tot een luxe villa met kantoor, maar krijgt daar geen vergunning voor.

Dit heeft Ekkel er niet van weerhouden alvast te beginnen met het werk. Het gehele binnenwerk is uit het pand gesloopt waardoor het kleine kasteeltje uit twee grote ruimtes bestaat: de beneden- en de bovenverdieping. De krakers herstellen de ruiten en trekken de binnenmuren weer op. Buurtbewoners tonen sympathie voor het zelfgenomen initiatief van de nieuwe bewoners.

Leugens

Eigenaar Ekkel, directeur van Maxx Vastgoed, is aanzienlijk minder blij met de nieuwe situatie. Op 27 april dient dan ook het kort geding dat hij heeft aangespannen tegen de krakers die naar zijn zeggen de verbouwplannen in de weg zitten. Hij zou met de welstandscommissie hebben gesproken en die zou akkoord zijn gegaan met de plannen, zo meldt z'n advocaat tijdens de rechtszaak. Ekkel moet alleen nog een bouwvergunning aanvragen waarna hij in augustus kan beginnen met de verbouw.

De advocaat van de krakers trekt de beweringen in twijfel. Ekkel kan geen bewijzen overhandigen en al zou de welstandscommissie in een adviserend gesprek haar goedkeuring over de plannen hebben uitgesproken, dan nog zou het ondenkbaar zijn dat er voor een beschermd monument als Landwijk zó snel een bouwvergunning zal worden afgegeven.

Rechter B. Maan echter oordeelt in het voordeel van Ekkel: de krakers moeten op 1 juli het pand vrijwillig hebben verlaten. De krakers geven gevolg aan het ultimatum, maar niet zonder slag of stoot. Bij het verlaten van het pand wordt de huisraad op straat gegooid, waardoor de Assendorperstraat gestremd raakt. Vier dagen later laat Ekkel het pand dichtspijkeren.

Navraag bij de gemeente Zwolle leert ons dat er voorlopig nog niet verbouwd zal worden, aangezien er pas in augustus een aanvraag voor een bouwvergunning n op naam van Maxx Vastgoed n is ingediend. De behandelingsprocedure neemt minstens drie maanden in beslag, maar voor gemeentelijke monumenten kan dit nog wel eens langer gaan duren. De welstandscommissie meldt dat er nooit een gesprek is geweest tussen Ekkel en de commissie.

Discotheek

Dit is geen ombekend verhaal voor de Zwolse kraakscene. Eind 2003 gebeurde exact hetzelfde. Ook hier besliste rechter Maan dat de krakers van het voormalige gebouw van het Gymnasium Celeanum na twee maanden het pand moesten verlaten. En ook hierbij gaf de eigenaar, Schagen B.V., te kennen het pand te willen verbouwen (zonder dat hiervoor ten tijde van de rechtszaak een bouwaanvraag was ingediend). De uiteindelijke verbouw startte pas een jaar later.

Ook de krakers die in mei jl. hun intrek hadden genomen in 'The Q' - de voormalige discotheek X-Ray - moesten het pand aan de Blijmarkt uiterlijk binnen twee dagen na de uitspraak op 26 juli verlaten. Bovendien moesten de krakers de kosten (1200 euro) van het kort geding, dat eigenaar Cor Snijder tegen hen had aangespannen, betalen.

De vraag is of hetgeen tijdens een rechtszitting naar voren wordt gebracht, ooit wordt gecontroleerd. Rechtbankpresident Bert Maan, die de zaken Celeanum en Villa Landwijk heeft behandeld, was niet bereid tot het geven van enig commentaar. ,,Maar ik kan je wél vertellen dat controle niet gebeurt'', vertelt Marcel Schuckink-Kool, als advocaat en auteur van het boek 'De rechtspositie van krakers jegens de overheid' een expert op kraakgebied.

Volgens Schuckink-Kool hoeft een huiseigenaar tijdens een kort geding helemaal niets te bewìjzen, hij hoeft enkel feiten aannemelijk maken. ,,Je wordt natuurlijk niet geacht te liegen tijdens een zitting, maar je staat ook niet onder ede. Lieg je de boel aan elkaar, dan is dat in feite niet strafbaar. Hoogstens loop je het risico de rechtszaak te verliezen als de rechter je verhaal ongeloofwaardig acht.''

Kraakvrije Zone

Maar niet alleen huiseigenaren, met de rechterlijke macht in de arm, zijn in Zwolle een ware 'jihad' tegen krakers begonnen. Ook de gemeente wil kennelijk van de stad een 'krakers vrije zone' maken. Inmiddels hebben de bewoners van een tweetal kraakpanden een brief ontvangen met het verzoek om te vertrekken, omdat bewoning in strijd zou zijn met het bestemmingsplan.

In de Zwolse kraakkrant Monthly Wonder verklaart de gemeente dat zij het beleid rond anti-kraakbureaus bovendien wil versoepelen. Wanneer een eigenaar om vrijstelling van het bestemmingsplan vraagt, ten bate van bewoning in panden zonder woonbestemming, kan hij deze gemakkelijker krijgen. De gemeente legt dit uit als 'een poging om de woningnood onder studenten te verlichten, omdat het nu voor pandeigenaren makkelijker gemaakt wordt studenten in hun leegstaande panden te huisvesten.'

Voor krakers zal dit geen voordeel opleveren: alleen de eigenaar van een pand kan ontheffing van het bestemmingsplan aanvragen, en krakers vinden doorgaans niet de eigenaar aan hun zijde. Toch betekent dit volgens de gemeente Zwolle niet het einde van het kraken van bedrijfspanden. Het kraken van deze panden is volgens de gemeente nog wel toegestaan, zolang de krakers maar iets doen dat in de lijn ligt met het bestemmingsplan.

Averechts

Volgens Schuckink-Kool, zal het op die manier niet werken: ,,Als je als kraker zijnde niet in het pand mag gaan wonen, kun je er dus ook geen huisvrede creëren. Hooguit lokaalvrede, maar dat levert weer minder bescherming op voor de gebruiker van het pand. In de praktijk zal het er dus op neerkomen dat bedrijfspanden niet gekraakt kunnen worden. En dat betekent weer dat bedrijfspanden niet interessant worden voor pandeigenaren om te verhuren als anti-kraak. In feite schiet de gemeente er dus niets mee op.''

Het Zwolse kraakspreekuur wil daarom dan ook met de gemeente in gesprek over dit nieuwe beleid. Zij vinden dat de gemeente meet met twee maten door op te treden tegen krakers die in bedrijfspanden wonen, terwijl anti-kraak in bedrijfspanden wordt gestimuleerd. Ook vinden zij dat deze maatregel de woningnood onder studenten juist zal vergroten.

Schuckink-Kool is bovendien bang dat op die manier de woonrechten van Zwolse studenten wel erg makkelijk worden uitgehold. ,,Kamerverhuurders zullen minder snel geneigd zijn panden te verhuren als reguliere studentenkamers, want het kan even gemakkelijk verhuurd worden als anti-kraak. De huurder heeft dan veel minder rechten, wat de eigenaar van panden veel beter uit komt.''

website Monthly Wonder: www.monthlywonder.tk

Ook Stiho ontruimd Sinds eind juli hebben krakers op het terrein van houthandel Stiho in Zwolle een monumentaal bedrijfspand betrokken. Het terrein, omringd door Zwarte Water en Zwolle-IJsselkanaal, moest met bootjes worden bereikt. Zowel gemeente als Stiho zelf maakten meteen werk van het verwijderen van de bewoners van het gebouw. De gemeente wees de krakers op het woonverbod dat geldt voor het bedrijfsterrein, het bedrijf zelf spande een kort geding aan. Op 16 augustus oordeelde rechter B. Maan dat de krakers binnen tien dagen het gebouw dienden te verlaten. Hij achtte de argumentatie van Stiho Hout B.V. aannemelijk dat verblijf in het pand gevaarlijk is omdat er een houtmotsilo op hetzelfde terrein staat dat vol zit met houtmot. Bovendien zouden er werknemers op het terrein bezig zijn met hout zagen. Het gekraakte pand is afgesloten van het terrein waarop gewerkt wordt en enkel per boot bereikbaar. De krakers voerden aan het pand te willen gebruiken als atelierruimte voor kunstenaars en achtten het daarvoor veilig, aangezien het pand van beton is en de houtmotsilo aan de andere kant van het terrein staat.

Naar boven