Ravage
#1
14 januari 2005
●
Ravage ●
Archief
● Overzicht
2005 ● Overzicht
#1
Boeren maken knieval voor gentechindustrie
In Nederland winnen de landbouwbedrijven die gebruik maken van genetisch gemanipuleerde gewassen binnenkort terrein. Zo moeten biologische landbouwers, wiens grondgebied grenst aan dat van een gentechbedrijf, eerst aantonen of de afnemer daadwerkelijk een biologisch product wenst. Anders maakt besmetting ook niet uit.
Tekst Wytze de Lange
De laatste zes jaar heeft de introductie van nieuwe genetisch gemanipuleerde organismen (ggo's) in de Europese Unie praktisch volledig stilgestaan. Slechts die gewassen die voor 1998 werden toegelaten, konden worden geïmporteerd. In de Europese landbouw werden niet tot nauwelijks ggo's geteeld. Dit jaar zou dat echter wel eens kunnen veranderen.
Met de etiketteringswetgeving uit Brussel die vorig jaar tot stand kwam, vond de Europese Commissie (EC) dat er nu voldoende is geregeld om opnieuw ggo's toe te laten en ditmaal ook voor de teelt van die ggo's binnen de Europese Unie (EU). Het besluit van de EC kwam mede tot stand uit vrees voor meer klachten van de Verenigde Staten bij de wereldhandelsorganisatie WTO.
Om de teelt van ggo's mogelijk te maken moeten de EU-lidstaten coëxistentie maatregelen treffen. Coëxistentie betreft het naast elkaar bestaan van verschillende vormen van landbouw, waaronder de teelt van genetisch gemanipuleerde gewassen, kortweg gentech genoemd. De EC vindt dat elk land deze maatregelen zelf moet invullen en vormgeven. Hierdoor ontstaat er een lappendeken van maatregelen die per land flink kunnen verschillen.
Commissie
In Duitsland leidde dit eind vorig jaar tot strenge wetgeving vanuit de overheid, maar de Nederlandse minister van Landbouw Natuur en Visserij (LNV), Veerman, vond dat de primaire sector er eerst maar eens zelf moest zien uit te komen.
Hiervoor werd er begin 2004 een commissie gevormd bestaande uit vertegenwoordigers van de Land- en Tuinbouworganisatie LTO, Platform ABC (een samenwerkingsverband van een aantal kritische boerenorganisaties), Platform Biologica en Plantum NL, de koepelorganisatie van zaadbedrijven. Deze commissie werd voorgezeten door de Groningse oud-gedeputeerde Jaap van Dijk en inhoudelijk ondersteund door ambtenaren van LNV, VROM, VWS en het ministerie van Justitie.
De boerenorganisaties gaven aan het liever onderling te willen regelen, want anders zou het ministerie van LNV het doen en gezien de positieve houding van de overheid ten opzichte van gentech leek dit minder gewenst. Op zich valt daar wat voor te zeggen want Nederland is in Europa een van de meest fanatieke voorstanders van gentechlandbouw.
Een van de belangrijkste knelpunten tijdens het coëxistentieoverleg vormde de isolatieafstand tussen gentechvelden en gangbare en biologische akkers. Een ander heikel punt was de aansprakelijkheid: wie betaalt de schade als er onverhoopt toch iets mis gaat? In Duitsland heeft men dat laatste goed geregeld. Degene die de ggo's teelt is verantwoordelijk als er schade bij anderen (bijvoorbeeld door kruisbestuiving) optreedt.
Knieval
In oktober bereikten de betrokken organisaties een overeenkomst. LTO Nederland zegt blij te zijn en spreekt van een doorbraak in dit coëxistentievraagstuk in de EU en van een unieke situatie, daar elders in Europa nergens dergelijke vrijwillige afspraken zijn gemaakt.
Vanuit het gezichtspunt van de biologische sector is de uitkomst van het overleg ronduit teleurstellend en betekent feitelijk een knieval voor de gentechbedrijven. Zo is onder meer afgesproken dat de afstand tussen ggo- en non-ggo-maïsvelden slechts 25 meter hoeft te bedragen tenzij een teler expliciet aangeeft geen ggo-besmetting te willen. Dan moet deze teler echter wel kunnen aantonen dat hij voor een sector of keten produceert die gentechvrij wenst te blijven. Voor de aardappel is deze isolatieafstand zelfs op 1 tot 3 meter bepaald, terwijl er nauwelijks gedegen onderzoek is gedaan naar de uitkruising bij aardappel.
Met deze maatregelen en afstanden komt de druk volledig te liggen bij de gentechvrije sector. De wereld op zijn kop. Ook de aansprakelijkheid is slecht geregeld en komt erop neer dat alle akkerbouwers meebetalen aan een fonds van waaruit eventuele schade zal worden vergoed.
Met name de toegewijde opstelling van het Platform ABC is ronduit teleurstellend te noemen. Deze zogenaamde kritische boeren hebben weliswaar de mond vol van broodnodige Europese landbouwhervormingen, maar zien er blijkbaar geen been in om zich uit te leveren aan de dictatuur van de grote gentechbedrijven met hun gepatenteerde zaden. ,,Ach, het veevoer zit toch al vol ggo's en veel akkerbouwers zouden maar wat blij zijn met herbicide resistente suikerbieten'', zo liet de vertegenwoordiger van de boerenorganisatie zich na afloop van het overleg ontvallen.
Strijd
Hoe anders reageren bijvoorbeeld hun Engelse collega's die op de bres gaan voor veevoer zonder ggo's. Of de Fransen die vorig jaar diverse keren de confrontatie met de ME zijn aangegaan omdat ze protesteerden tegen de aanwezigheid van gentechproefvelden. Ook in Australië wordt de propaganda van de gentechindustrie voortdurend doorgeprikt en strijden telers voor een gentechvrije landbouw.
Een van de nadelen van het in Nederland afgesloten akkoord is dat de gentechlobby het resultaat in andere landen zal proberen te slijten als zijnde een goede oplossing. In Spanje lijkt dit al te lukken. Hopelijk houden andere landen hun rug rechter. In Nederland daarentegen wordt het in 2005 weer nadrukkelijk van belang dat de publieke opinie zich opnieuw en krachtig uitspreekt tegen genetisch gemanipuleerde landbouw en voeding.