Ravage
#1
14 januari 2005
●
Ravage ●
Archief
● Overzicht
2005 ● Overzicht
#1
Nieuwe Jeunet schept vooral verwarring
Films die gesitueerd zijn in het verleden kunnen veel prijs geven over de geschiedenis, of juist de geschiedenis vertekenen. Twee interessante voorbeelden hiervan zijn de biografische rolprent The Aviator van regisseur Martin Scorsese en Un Long Dimanche De Fiançailles van Jeanne-Pierre Jeunet.
Tekst Ulrik van Tongeren
De film 'The Aviator' van de Amerikaanse regisseur Martin Scorsese, geeft nogal een vertekend beeld van de mythische figuur Howard Hughes. 'Un Long Dimanche De Fiançailles' van de Fransman Jeanne-Pierre Jeunet daarentegen, een epos over de Eerste Wereldoorlog, is een moedige poging om greep te krijgen op de gruwelen en gevolgen van deze oorlog.
The Aviator bestrijkt een periode van zo'n twintig jaar, van eind jaren '20 tot eind jaren '40 van de vorige eeuw. De film werpt een biografische blik op het leven van de beruchte en uiterst excentrieke ondernemer, filmproducent en politiek manipulator Howard Hughes (1905-76).
Oud Hollywood
Er zijn talloze pogingen ondernomen om het leven van Hughes te verfilmen. Dat is te begrijpen want de opkomst en ondergang van de man zijn tot immens mythische proporties gegroeid in de Amerikaanse cultuur. Met Leonardo DiCaprio in de hoofdrol als Hughes is The Aviator imponerend vormgegeven in de stijl van het oude Hollywood, het kleurenpalet roept herinneringen op aan het roemruchte technicolor.
Regisseur Scorsese heeft het harde realisme van zijn vorige film Gangs of New York afgezworen en met gulzige hand de trukendoos van de digitale effecten geopend om het verleden tot leven te wekken. Maar scenarist John Logan, vooral bekend door actiespektakels als Gladiator en The Last Samurai, lijkt niet de ideale man om een diepgravend portret van de superkapitalist Hughes te schrijven.
De film is grotendeels een heldengedicht geworden, waarin de obsessies met vliegtuigen en mooie vrouwen centraal staan, met aan de randen van het verhaal wat psychologie van de koude grond om de excentriciteit en seksuele perversiteit van Hughes te verklaren. De film heeft niet genoeg diepgang om de volle 170 minuten te boeien.
Waar de film over zwijgt zijn de nazi-sympathieën en politieke manipulaties die evenzeer Howard Hughes leven hebben getekend. Dat is een tegenvaller, want Scorsese heeft in het verleden de negatieve aspecten van zijn helden zelden onder het tapijt geveegd.
Beeldenstorm
Un Long Dimance De Fiancailles is interessanter als verwerking van het verleden, omdat de makers de pijnlijke kanten van het leven niet verstoppen. Regisseur Jeunet toont een boeiend tijdsbeeld met oogverblindende details, met zowel het Parijs tussen 1910 en 1920, als de modderige loopgraven van de Eerste Wereldoorlog.
Net als bij Aviator zijn alle technische middelen uit de kast gehaald. Maar Jeunet gaat nog verder in zijn manipulatie van de werkelijkheid; hij componeert en plakt met beelden dat het een lieve lust is, springt van de ene in de andere realiteit, laat beelden zien die alleen met de filmcamera te creëren zijn.
Soms lijkt het alsof de filmmakers met hun verbijsterende beeldenstorm volkomen op hol geslagen zijn. De film heeft sowieso een ingewikkelde verhaalstructuur met minstens zestien personages, met al hun eigenaardigheden en levens die elkaar kruizen. Het recept is dan ook dat de toeschouwer zich volledig moet laten meevoeren op de golf van emotie.
Er was al een criticus die zich afvroeg of deze wijze van film maken een begin- of eindpunt van de cinema is. En of regisseur Jeunet een nieuwe revolutionaire beeldtaal aan het ontwikkelen is. In ieder geval is het een klein wonder dat de film met al die kunstgrepen geen poppenkastcinema is geworden, maar puur, authentiek filmdrama.
Gekscherend is de film al 'Amélie verdwaald in de Eerste Wereldoorlog' genoemd, verwijzend naar hoofdrolspeelster Audrey Tatou die in de vorige film van Jeunet, getiteld Amélie, ook al een zoekend personage speelde. In Un Long Dimanche is ze op zoek naar aanwijzingen over de vermeende dood van haar verloofde die aan het front heeft gestreden, en dat doet ze met dezelfde taaie vasthoudendheid als in haar zoektocht naar de liefde in Amélie.
The
Aviator, vanaf 20 januari in de bioscopen.
Un
Long Dimanche De Fiançailles, vanaf 13 januari in de bioscopen.