Ravage #1
14 januari 2005

● Ravage   ● Archief    ● Overzicht 2005    ● Overzicht #1

Argentinië rekent af met verleden

Een kwart eeuw nadat dictator Videla duizenden burgers van Argentinië liet 'verdwijnen', is het land bezig de misdadigers van destijds achter slot en grendel te krijgen. Medewerkers van Hijos, een organisatie van in Nederland woonachtige kinderen van vermoorde Argentijnen, bezochten La Plata in het kader van een opsporingsonderzoek.

Tekst Alejandra Slutzky

Argentinië, donderdag 29 december om 10.45 uur. Ik sta op de stoep van de rechtbank in La Plata, een stad op 50 kilometer van Buenos Aires. In deze stad woonde ik vroeger, in deze stad is mijn vader ontvoerd om nooit meer terug te keren. Ontvoerd door paramilitairen tijdens de dictatuur van Videla in juni 1977.

Inmiddels waait er in Argentinië een frisse wind. Het volk heeft niet alleen grotendeels het heft in eigen hand genomen en sociale en economische alternatieven ontwikkeld en geïnitieerd, tevens eist het volk alsnog gerechtigheid voor hetgeen hen destijds tijdens het Videla-regime is aangedaan. En ze lijkt die gerechtigheid uiteindelijk nog te krijgen ook.

Na jaren van economische malaise en aanhoudende straatprotesten werd in 2003 Nestor Kirchner met slechts 22 procent van de stemmen als nieuwe president gekozen. De opkomst voor de verkiezingen was lager dan ooit tevoren. De meeste Argentijnen willen eigenlijk helemaal geen parlementaire politiek meer in het land, maar aangezien er geen alternatief werkend systeem voorhanden is, is het systeem hetzelfde gebleven.

Toch is er wel degelijk iets veranderd. De mensen aan de basis, op straat en in de wijken, hebben hun onderlinge solidariteit en organisatietalent hervonden. De afgelopen jaren zijn er tal van coöperatieven, bezette fabrieken en alternatieve solidaire economieën ontstaan. Velen daarvan zijn mislukt, maar even zovele zijn gebleven. Gelijke verdeling van rijkdom blijft de eis van het volk, gelijkwaardigheid en gerechtigheid. Inmiddels lijkt het zo ver.

Devoto

Een mensenrechtenorganisatie van ex-gevangenen in Argentinië heeft namens mij en anderen een rechtszaak aangespannen om de schuldigen van de ontvoering en moord op onze vaders en moeders voor de rechter te krijgen. Hiervoor heb ik hen een aantal maanden voor mijn aankomst in La Plata een verklaring opgestuurd.

Inmiddels blijken er drie militairen in voorarrest te zijn geplaatst, waarvan er een in de gevangenis van Devoto belandde. Een beruchte gevangenis waar mensen gefolterd destijds werden en waar ook mijn vader een tijd heeft doorgebracht. Dat een militair in een gewone gevangenis belandt, is in Argentinië uniek. Meestal krijgen ze huisarrest.

De rechter die de zaak behandelt, dr Cordazza, was al rechter toen de staatsgreep op 24 maart 1976 door Videla werd gepleegd. Cordazza gaf vervolgens onmiddellijk zijn baan op. De eerste burger-president na de periode van dictatuur deed veel goeds, stelde een onderzoek in naar de wandaden van de militairen maar gaf tevens, onder druk van de militairen, groen licht voor amnestiewetten ('Punto Final' en later de 'ley de Obediencia' die door de volgende president Menem bevestigd werd).

Door deze wetten konden tot voor kort militairen en burgers niet schuldig worden bevonden aan de genocide en misdaden die tijdens de dictatuur van Videla plaats hebben gevonden. De huidige president Kirchner heeft als een van zijn eerste daden er voor gezorgd dat deze wetten door hemzelf en het congres (parlement) ongeldig werden verklaard.

Kirchner verving verder nagenoeg de gehele top van de militaire- en politiemacht en tevens alle negen rechters van het hoge gerechtshof. Onlangs heeft hij de amnestiewetgeving ook in zijn regio (La Plata en omgeving) ongeldig verklaard dus kunnen ook daar de misdadigers binnen het militaire apparaat worden berecht.

Folterkampen

Samen met een collega van Hijos en een drietal vrouwen van een lokale mensenrechtenorganisatie bevinden we ons in de kamer van dr Cordazza in de rechtbank van La Plata. Gezeten in enorme leren fauteuils en omringd door klassieke wandmeubels vertellen we de man ons verhaal. Wat we ons herinneren van de ontvoering van onze ouders, hoe we er getuige van waren dat ze weggevoerd werden om nooit meer terug te keren.

Wij van Hijos vertellen over de mannen die we ons herinneren in onze huizen, hun gezichten, hun woorden. De vrouwen van de mensenrechtenorganisatie vertellen de rechter nog veel meer. Zij kennen het dossier van de rechter zelfs uit hun hoofd. Immers, ze hebben het dossier samen met de officier van justitie samengesteld.

De vrouwen weten exact te vertellen wie waar en waarschijnlijk door wie werd ontvoerd, gemarteld en gedood. In La Plata blijken meerdere folterkampen te zijn geweest. Mijn vader werd in één ervan vastgehouden, La Cacha, genoemd naar een heks die mensen kon doen verdwijnen.

Na een lang en intensief gesprek volgt de rechter het advies van de mensenrechtenactivisten op en vaardigde ogenblikkelijk een arrestatiebevel uit voor Raffo, een voormalige politiechef. Ten tijde van het Videla-regime werd hij 'de Tiburon' genoemd (de haai), een bijnaam die hij verkreeg omdat hij eigenhandig zodanig folterde dat z'n slachtoffers uit elkaar gerukt achterbleven.

Gerechtigheid

Tevens besluit rechter Cordazza ons advies op te volgen de zaken niet meer per vermiste persoon af te handelen maar per foltercentra. In februari neemt hij het geval 'La Chaca' onder handen. Alle folteraars, ontvoerders en bevelhebbers die de mensen daar mishandeld en vermoord hebben, zullen voor meerdere daden tegelijk voor deze rechter voorgeleid worden.

Gerechtigheid lijkt te gaan zegevieren en dat is een heerlijk gevoel! Al moet ik toegeven dat geen van ons feest kan vieren. Het is te wrang; de strijd is te hard geweest voor hen die er niet meer zijn, van de Dwaze Moeders en van een ieder die nog steeds strijden. Tegen het verlies, het onrecht dat werd aangedaan.

Het was overigens opvallend hoe weinig de rechter afwist van de huidige gang van zaken binnen het politieapparaat. Cordazza kon ons niet verzekeren dat Raffo ook daadwerkelijk gearresteerd zou worden, de politie kan immers corrupt zijn. Voor alle zekerheid zou hij het ministerie van Veiligheid inschakelen, ,,dat werkt'', zo verzekerde hij.

Wij geloven de man, hij heeft immers al eerder militairen veroordeeld en achter de tralies gekregen. La lucha continua! Niet alleen in Argentinië maar over heel de wereld. Elk volk heeft zijn gevoel van waardigheid nodig, gerechtigheid is daar onderdeel van.

www.hijos.nl

Naar boven