Ravage   ● Archief    ● Overzicht 2002    ● Overzicht #13


Uit: Ravage #13, 11 okt 2002

Wereldmaaltijd

Overvloedig maar eerlijk

Volgens de voedsel- en landbouworganisatie FAO van de Verenigde Naties lijden er dagelijks 800 miljoen mensen honger. Alleen al op 11 september 2001 stierven ongeveer 36.000 kinderen aan de gevolgen hiervan. Een 'wereldmaaltijd' moet mensen bewust maken van het feit dat dit vooral het gevolg is van een ongelijke verdeling van het voedsel. Er is immers eten genoeg.

De 'wereldmaaltijd' is een initiatief van de werkplaats voor duurzame ontwikkeling Omslag uit Eindhoven. Omslag kwam op het idee voor de wereldmaaltijd in samenspraak met haar buren, een zusterorde.

De zusters wilden in het begin van de vastentijd stilstaan bij het feit dat alleen de rijkeren profiteren van de wereldvoedselproductie, terwijl er genoeg voedsel is om twee maal de hele wereldbevolking mee te voeden. Tijdens een wereldmaaltijd krijgt niemand méér dan z'n rechtmatige deel van het beschikbare eten, indien de totale wereldproductie eerlijk over alle mensen zou worden verdeeld.

Volgens het oorspronkelijke idee wordt de maaltijd met een grote groep genuttigd. Tijdens de maaltijd kan worden gediscussieerd of informatie worden gegeven over bepaalde elementen van voedsel. Bijvoorbeeld over de herkomst, de teeltwijze, het vervoer of de (eerlijke) handel.

Kerstpakket

Het Project Leefbaar Friesland (PLF) - een project voor natuur en milieu - organiseerde dit voorjaar een wereldmaaltijd in Bolsward. Hiervoor nodigden zij mensen uit van een aantal lokale werkgroepen, zoals Amnesty Vluchtelingen, de MOV groep van de katholieke kerk (Missie Ontwikkeling en Vrede), een milieuwerkgroep en de Wereldwinkel.

,,Ook de mensen van de Gereformeerde Hervormde Kerk waren uitgenodigd, maar die kwamen niet opdagen'', vertelt Greetje Schuurmans van PLF. ,,Ons doel was tweeledig. Aan de ene kant wilden wij wel eens ervaring opdoen met het organiseren van zo'n maaltijd. Daarnaast wilden wij ontdekken wat iedereen nu zelf aan de wereldvoedselproblematiek kan doen.''

Schuurmans heeft een aantal praktische tips voor het bereiden van elke maaltijd. ,,Koop de groenten van het seizoen want die zijn het goedkoopst (en het lekkerst). Gebruik zoveel mogelijk producten uit de eigen regio, het liefst biologisch geteeld. Neem liefst onbewerkte producten, daar komt (bijna) geen industrie aan te pas. Koop niet meer dan je nodig hebt en gooi geen restjes weg.''

Veertien november aanstaande organiseert PLF weer een wereldmaaltijd. Ditmaal wil de projectgroep in gesprek komen met de politiek. Hiertoe nodigen zij burgemeesters, wethouders en raadslieden uit. ,,De bedoeling is om er achter te komen hoe de politici met de wereldvoedselsituatie en het milieu omgaan. Mogelijkerwijs maken we hen bewuster van de problematiek'', meent Schuurmans.

Zo vraagt de projectgroep bijvoorbeeld wat voor cadeautjes de gemeenten uitreiken aan personeel en relaties. En of er bij de inhoud en samenstelling rekening wordt gehouden met het milieu en wereldvoedselverdeling. De gemeenten stelden vervolgens voor dat het PLF nu voor hen een kerstpakket samenstelt.

Geen vlees

Een wereldmaaltijd is alles behalve karig. De FAO berekende  dat bij een eerlijke verdeling de volgende hoeveelheden voedsel dagelijks per persoon kunnen worden gegeten (en zelfs meer dan dat): 267 gram tarwe, 273 gram rijst, 275 gram maïs, 60 gram gerst, 95 gram overige granen, 135 gram aardappelen, 164 gram wortel-en knolgewassen, 27 gram peulvruchten, 288 gram groenten, 204 gram fruit, 254 gram ruwe suiker, 258 gram melk, 60 gram vis en 49 gram (keuken) olie.  

De wereldmaaltijd bevat dus geen vlees. Overconsumptie van vlees, met name in het Westen, is een van de belangrijkste oorzaken van het wereldvoedselprobleem. Op vruchtbare landbouwgronden worden vaak veevoedergewassen zoals soja en tapioca geteeld voor de export. Daardoor kan er voor de lokale bevolking niet voldoende voedsel worden geproduceerd.

Nederland bijvoorbeeld gebruikt voor veevoedergewassen in ontwikkelingslanden twee tot drie maal zoveel landbouwgrond als in eigen land. Granen bevatten zes à zeven maal zoveel (plantaardige) eiwitten als vlees. En vlees kan goed worden vervangen door een combinatie van granen en peulvruchten.

Te veel vlees is bovendien slecht voor de gezondheid, het veroorzaakt kanker en hart- en vaatziekten. Ook is het meeste vlees afkomstig uit de bio-industrie, wat veel dierenleed veroorzaakt. In bescheiden mate en met andere methoden kan vlees wel aan het werelddieet worden toegevoegd.

Hoewel het hardnekkige beeld blijft bestaan dat voedselschaarste de oorzaak is van de honger in de wereld, is dit dus beslist niet het geval. Intensievere landbouwmethoden zijn onnodig en vormen slechts een handelsproduct van de bedenkers. Zo gooit een gemiddeld Nederlands gezin volgens Milieu Centraal per jaar zo'n 165 kilo voedsel weg. Dit is ongeveer zes winkelwagentjes vol. Drie hiervan bevatten brood-, vlees- en drankresten. De andere drie wagentjes zitten vol met voedsel dat nog in de verpakking zit.

Irene Kosman

De brochure 'Wereldmaaltijddag' van Omslag bevat feiten, recepten, tips, een poster, checklist en voorbeeldperverklaring voor als je zelf een wereldmaaltijd wilt organiseren. Bestellen via Omslag: 040-2910295 of kijk op www.omslag.nl Kosten: 4,50 euro, exclusief porto.