Uit: Ravage #13, 11 okt 2002

Veganisten hebben een gebrek

Het taboe op B12

Er doen na de moord op Pim Fortuyn diverse theorieën de ronde wat of wie Volkert van der G. ertoe heeft aangezet om te komen tot z'n daad. Een van de redenen die hierbij in het oog springt is z'n diervrije voedingspatroon die op termijn kan leiden tot psychische problemen. Al lijkt deze vlieger in het geval van Volkert niet op te gaan.

Het aantal mensen in Nederland dat kiest voor een honderd procent diervrij voedingspatroon, beter bekend als veganisme, is groeiende. In tegenstelling tot vegetariërs gebruiken veganisten ook geen melk, eieren, kaas en andere producten die worden samengesteld op basis van dierlijke ingrediënten. De werkelijk principieel veganist draagt ook geen leer, wol of zijde.

Als gevolg van een volledig diervrij consumptiepatroon krijgt de veganist langzaam maar zeker een nijpend tekort aan een noodzakelijke voedingsstof, genaamd vitamine B12. Deze vitamine bevindt zich enkel in dierlijke producten.

Wanneer een mens langdurig gevrijwaard blijft van B12, ontstaan er ziekteverschijnselen als bloedarmoede, aantasting van het zenuwstelsel, en psychische aandoeningen waaronder depressies, verwardheid, evenwichtsstoornissen, angsten, en in enkele gevallen zelfs dwangmatige geweldsfantasieën.

Angstaanvallen

Michèl Post, die twintig jaar geleden macrobioot en vervolgens veganist werd, kan erover meepraten. Begin jaren negentig openbaarden zich bij hem de eerste symptomen van B12-gebrek. Zo kreeg hij onder andere last van angstaanvallen. Liep hij bijvoorbeeld langs een donkere bosrand dan werd hij daar extreem angstig van. Kwam er een geliefd persoon bij hem over de vloer, dan kreeg hij de fantasie om haar of hem met geweld iets aan te doen.

Na onderzoek door de huisarts werd een gebrek aan B12 geconstateerd. ,,Een vorm van bloedarmoede, hetgeen een direct gevolg was van een tekort aan vitamine B12'', vertelt Post. Het probleem was snel opgelost nadat hij dagelijks na iedere maaltijd een B12-pilletje slikte.

Maar de ziekte opende bij Post de ogen: ,,In m'n enthousiasme voor veganisme en door wat ik er zoal over had gelezen, was ik ervan overtuigd dat het wel los zou lopen met dat zogenaamde B12-gebrek. De vitamine zat immers ook in plantaardige producten als tempeh en zeewier, zo had ik begrepen. Nou, mooi niet dus.''

Hij dook de medische literatuur in en raakte verbijsterd over de hoeveelheid wetenschappelijke publicaties over vitamine B12 die reeds waren verschenen. Dit in tegenstelling tot de veganistische vakliteratuur, waar tot op de dag van vandaag te weinig relevante informatie terug te vinden is over het beladen onderwerp.

De dood

Hij zette de resultaten van z'n onderzoek op een rijtje, en bracht in zelfbeheer een boek uit over B12. In het boek stelt Post onder meer dat veganisten in het uiterste geval zullen komen te overlijden bij gebrek aan B12. Simpelweg omdat ze het niet binnenkrijgen en het een essentiële voedingsstof is. Deze stelling werd hem in veganistische kringen niet in dank afgenomen.

Post: ,,Er is een groep veganisten die er honderd procent van overtuigd is dat men kan leven op basis van plantaardige voeding. De aandacht die ik gaf aan B12 en de discussie die daarop volgde, verstoorde die droom. Voor sommigen van hen is de mens van nature een planteneter. Deze groep accepteert het domweg niet dat de voedingsleer die men aanhangt ook zwakke punten kent.''

Volgens Post zijn de misverstanden over B12 deels te verklaren doordat er ook in de wetenschap lange tijd onvoldoende kennis was over het al dan niet aanwezig zijn van B12 in plantaardige producten. De wetenschap slaagde er pas eind jaren tachtig in om de aanwezigheid van vitamine B12 zeer nauwkeurig te meten. De farmaceutische industrie ontwikkelde overigens ruim veertig jaar geleden al een goede vitamine B12 pil, die veganisten dagelijks behoren te slikken.

B12 werd vroeger uit de koeienlever gehaald, later werd het als bijproduct van antibiotica gewonnen. Tegenwoordig werkt de industrie met speciaal geselecteerde B12-producerende bacteriën, die fabrieksmatig in grote ketels worden gekweekt. Via chemische extractie wordt uit het brouwsel de B12 onttrokken waar men de pillen van maakt. Nogal wat veganisten slikken geen B12-pillen vanwege hun weerstand tegen de farmaceutische industrie.

Eieren

Naar aanleiding van de moord op Fortuyn verschenen er verhalen in de pers dat de daad van Volkert van der G. misschien het gevolg zou zijn geweest van dwangmatig handelen als gevolg van B12-gebrek. Post heeft daar geen aanwijzingen voor. Hoewel hij Volkert van der G. persoonlijk niet kent, praatte hij na de aanslag wel met enkele bekenden van de verdachte.

Volkert is geen principieel veganist, aldus Post. ,,Van horen zeggen weet ik dat hij voor de aanslag af en toe eieren at, gelegd door kippen die in z'n achtertuin rondlopen. Daarnaast heeft hij vanaf dag één in de bajes om B12-pilletjes gevraagd. Ik denk dan ook niet dat de aanslag het gevolg is geweest van een psychische stoornis als gevolg van B12-gebrek.''

Ook het feit dat Volkert in het dagelijks leven vooral voor de rechten van het dier streed, zou volgens Post kunnen betekenen dat hij hoogstwaarschijnlijk geen B12-gebrek had. ,,Mensen die veganistisch zijn puur vanwege het feit hoe er met dieren wordt omgegaan, slikken in de regel gewoon B12-pilletjes. Mensen voor wie veganisme meer op een geloof lijkt, die denken dat veganisme 'natuurlijk' is, of dat de mens van nature herbivoor is, hebben veel meer moeite met die pillen.''

Uit niets blijkt volgens Post dat Volkert zo'n vago was. ,,Hij kwam op voor de dieren maar had het niet over holisme of een of ander natuurgeloof. Ook lijkt hij geen dogmaticus te zijn, in de strijd voor dieren wilde hij soms best compromissen sluiten'', zegt Post.

Vraagbaak

De pers heeft Post de afgelopen tijd diverse malen geraadpleegd over de gevaren van B12-gebrek in relatie met Volkert. Hij verwijt de Nederlandse Vereniging voor Veganisten (NVV) dat men zich in deze kwestie naar de pers vooral defensief heeft opgesteld.

Post: ,,Men is bang dat het imago van het veganisme ermee wordt geschaad. De vereniging verwijt mij nu dat ik de publiciteit zoek met m'n B12-verhaal. Ik geef toe dat ik heb meegelift met de publiciteit rondom Volkert om het B12-probleem onder de aandacht te brengen. Ik doe echter slechts de dingen die de NVV had moeten doen.''

De vereniging heeft inmiddels beterschap beloofd, maar voor Post is het eerst zien, dan geloven. ,,Mijn boek over B12 is bijna tien jaar uit en pas nu schijnen de conclusies uit dit boek werkelijk tot hen door te dringen. Het is de taak en verantwoordelijkheid van het NVV om absoluut ondubbelzinnige waarschuwingen omtrent B12 en veganistische voeding naar buiten te brengen. En waarom moet dat ingewikkeld zijn: met een pilletje per dag is het probleem opgelost.''

Op de website van de NVV wordt weliswaar gewezen op de risico's van B12-gebrek, maar men is hier volgens Post lang niet stellig genoeg in. ,,Ze laten nog steeds in het midden of wel iedere veganist uiteindelijk met een B12-tekort te maken zal krijgen. Daarmee stimuleer je dat mensen goedbedoelend gaan experimenteren en grote risico's nemen. Soms slepen ze hun kinderen hier in mee. Als je een afwijkende voedingsleer als veganisme propageert dan moet je er ook verantwoording voor durven afleggen'', vindt Post.

Post zegt onlangs nog te zijn gebeld door een veganistische moeder wiens tweejarig kind zwaar onderontwikkelde hersenen heeft gekregen als gevolg van B12-gebrek. ,,Die vrouw had wel van B12-tekort gehoord maar was in plaats van pillen extra zeewier gaan eten. Kijk, de overheid zal veganisten niet voorlichten. Dan moet de NVV dat doen. Ik stel me misschien hard op naar het NVV, maar ik eis een heldere stellingname.''

Alex van Veen

Websites over B12 en veganisme:

www.vitamineB12.nl

www.veganisme.non-profit.nl

www.wereldveganismedag.nl

Moord Fortuyn wanhoopsdaad?

De moord op Fortuyn zou wel eens een wanhoopsdaad van Volkert van der G. geweest kunnen zijn. Hij zou een apocalyptisch beeld van Fortuyn hebben gehad, gevoed door gekleurde informatie, angst en emoties. Dit zegt Michèl Post, die grif toegeeft dat z'n theorie ronduit speculatief is.

Post: ,,Het is mogelijk dat Volkert grote vrees had voor een terugkeer van de jaren dertig. Dit als gevolg van het aantreden van Fortuyn als charismatisch leider. Terwijl iedereen met een beetje politiek inzicht wist dat een Fortuyn met z'n holle retoriek in een land als Nederland vroeg of laat over z'n eigen benen zou struikelen.''

De angst voor grote maatschappelijke onrust zou het bewustzijn van Volkert volledig in z'n greep hebben gehouden. ,,Deze emotie kan worden versterkt als je, zoals in geval van Volkert, een kind krijgt. Een beschermende en verzorgende taak brengt veel onbekende gevoelens met zich mee'', aldus Post.

Mensen rondom de verdachte zijn de laatste tijd vreemd genoeg nauwelijks bezig geweest met de vraag waarom Volkert tot de moord is gekomen. Volgens Post omdat ze de daad van Volkert zien als een totale ontsporing. ,,Het is moeilijk te accepteren dat iemand uit jouw groep plotseling een moordenaar blijkt te zijn. Men zit nu middenin dat verwerkingsproces.''