'Hasta la Victoria Siempre!'

Op uitnodiging van HIJOS, Het Comité Nationaal Geschenk Mensenrechten Argentinië en het Platform tegen de straffeloosheid in Latijns Amerika bezochten Estela de Carlotto en Rosa de Roisinblit, Grootmoeders van de Plaza de Mayo, ons land. Estela hield voor ons een dagboek bij. 

Zaterdag 19 januari

De uitnodiging naar Nederland te komen om te spreken en interviews en persconferenties te geven over de mensenrechten in Argentinië toen en nu, beschouwen we als een goede gelegenheid om de bestaande banden met zoveel mogelijk solidaire mensen te versterken.

Op Schiphol worden we ontvangen door de glimlach van bevriende gezichten: Alejandra van HIJOS, haar vriend, haar kinderen, Rodolfo, voorzitter van het Comité Nationaal Geschenk, door Maria zijn vrouw en door een Nederlandse televisieploeg.

Voor de deur van het Latijns Amerikaanse Centrum (LAC) - zichtbaar de werkplek van veel Latijns Amerikanen in Amsterdam - luisteren we geëmotioneerd naar de trommels en dans van een jongeren Murga-groep uit Mendoza. Onder de verbaasde blik van voorbijgangers geven zij ons een warm, kleurrijk en mooie welkom. We ontmoeten nog meer vrienden, la vieja Raquel, een geliefde madre in ballingschap, haar kleindochter die ons in een omhelzing Hollandse tulpen geeft en andere vrouwen die ons al in de jaren '70 steunden. Wij voelen ons een beetje thuis en dat is fijn duizenden kilometers ver van onze warme Buenos Aires.

Rodolfo en Maria ontfermen zich de rest van de dag over ons en rijden ons naar Den Bosch. Daar zijn we uitgenodigd op het congres van de Socialistische Partij. Er is een ereplaats voor ons gereserveerd en wij mogen met onze aanwezigheid op het podium de dag sluiten. Wij worden werkelijk gehoord, opgeluisterd en gevierd met langdurig applaus. Waarom zo'n warm ontvangst in een land zo anders en ver van ons vandaan? Omdat Nederland altijd begrijpend en solidair is geweest met onze pijn en voortdurende strijd naar waarheid en gerechtigheid.

Er zijn al 25 jaar voorbij, maar wij geven het niet op en laten ons niet klein krijgen. Het is niet dat wij dapper zijn, het is onze liefde voor onze kinderen en kleinkinderen die ons voortdrijft. Ik denk dat de honderden mensen in de zaal juist dat voelen.

Bloemen en concrete financiële steun aan onze strijd en de warme woorden in verschillende talen ontbreken natuurlijk niet. Voor dit soort gebaren is taal geen barrière meer, het is de taal van het hart.

Zondag 20

Vandaag rusten wij uit, bereiden de agenda voor met de mensen hier en dineren met vrienden.

Maandag 21

Het regent nog steeds in Utrecht en Amsterdam. Het zijn grijze dagen die ons vergezellen. Wij moeten vroeg opstaan want we worden  om half 9 verwacht op een middelbare school in Harderwijk om voorlichting te geven aan de kinderen en leraren. Ook de jongeren van de Murga-groep met hun leider Chicho zijn uitgenodigd. Chicho vertelt over zijn murga-groep Los Gloriosos Intocables.

De kinderen luisteren geïnteresseerd en tonen sympathie en begrip voor de zwarte bladzijden van de Argentijnse geschiedenis. Onder de indruk van het verhaal, stellen zij bijna geen vragen. Het was duidelijk dat zij moeilijk konden begrijpen dat dit allemaal kon gebeuren in zo'n rijk land.

Onze boodschap is er een, zoals altijd, van hoop, wederopbouw en liefde. Wij vertellen de kinderen dat dit nooit meer (Nunca Mas) mag gebeuren, in geen enkel land. Wij zoeken naar waarheid en gerechtigheid en trachtten niets te vergeten.

Die middag is er een belangrijke persconferentie in de expositieruimte van de Melkweg waar de expositie Buena Memoria hangt (zie elders in Ravage). Er is veel mediabelangstelling. De persconferentie moet met name een impuls geven aan het initiatief Comité Nationaal Geschenk Mensenrechten Argentinië. Wij vertellen kort over ons verhaal, over het terugvinden van 72 kleinkinderen, hun reacties en de gegroeide liefde tussen hen en ons, de grootmoeders.

Natuurlijk komt ook het huwelijk van het elitemeisje Maxima en prins Willem-Alexander aan de orde. Wij begrijpen dat het Nederlandse volk niet wil dat Jorge Zorreguieta, door zijn rol als minister in de Videla regering, op het huwelijk aanwezig is en liever helemaal niet op Nederlandse bodem verschijnt. Wij delen de internationale sociale veroordeling die misdadigers en medeplichtigen aan mensenrechtenschendingen van dit kaliber terecht verdienen. Als hij niet in de gevangenis zit, zoals zou moeten, laat hem dan de afkeuring van de mensen voelen.

Wat zijn dochter betreft, zij heeft geen schuld aan de daden van haar vader, laat haar gelukkig zijn waar en met wie zij wil.

Dinsdag 22

Sommige activiteiten voor vandaag zijn afgelast waardoor wij in ons hotel wat kunnen werken aan ons paperassen. Het weer hindert ons de schoonheden van Utrecht te bewonderen.

Ondanks de taal, die ons vreemd is, informeert de televisie ons met beelden over de nationale en internationale gang van zaken. De discussie in Nederland over de familie van Maxima wordt heviger. Wij verschijnen in vele kranten, de meisjes van het hotel groeten ons met respect en sympathie. De vraag om interviews wordt steeds groter.

's Middags worden we ontvangen door vier ambtenaren op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Zij spreken allen Spaans, dit maakt de dialoog een stuk makkelijker en sneller. Wij vertellen over de reden van ons bezoek en over de terreur, de horror, de angst en pijn. Wij vertellen hoe onze tranen omgezet werden in strijdvaardigheid, dankzij de liefde voor onze kinderen en kleinkinderen. Doordat de moeders afzonderlijk aan dezelfde deuren gingen kloppen kwamen ze elkaar tegen en gingen samenwerken. Zo ontstond onze groep uit de individuele zoektocht en strijd om onze kinderen te vinden. Wij werden 'dwaas' genoemd om onze vraag niet serieus te hoeven nemen. Met de tijd ontstond een natuurlijke tweedeling tussen de moeders, de grootmoeders en de familieleden van vermiste mensen. Onze groep startte al tijdens de dictatuur, op 22 oktober 1977. Op die dag boden wij, de twaalf eerste grootmoeders, de Noordamerikaanse secretaris Cyrus Vance een petitie aan.

De groep groeide elke dag. Wij kwamen stiekem bij elkaar in onze huizen en hadden een afgesproken telefoon en aanbel-code om te communiceren. Wij hielden om de beurt de wacht om in de gaten te houden of een van ons ontvoerd of gevolgd werd. Er waren al elf moeders en familieleden, aanwezig voor een bijeenkomst in de kerk Santa Cruz, ontvoerd. De angst was groot. We waren erg creatief. Zo kwamen wij onder valse namen bij elkaar om thee te drinken in het drukbezochte theehuis Las Violetas. In een treinstation lieten wij een concept brief aan de paus en een open brief aan Videla circuleren.

Omdat wij toen al foto's van onze kleinkinderen op straat plakten met de vraag of men ze gevonden had, zijn wij op die wijze onze eerste kleinkinderen op het spoor gekomen. De eerst vonden we in 1979, de laatste in 2001. In totaal hebben wij 72 kleinkinderen bevrijd van hun gedwongen onwetendheid over hun identiteit. Zij hervonden hun identiteit, hun geschiedenis. Zij begonnen zichzelf te zijn met hun oorspronkelijke identiteit.

Deze vier ambtenaren horen ons verhaal aan. Maar bijna 25 jaar strijd kun je niet samenvatten in een paar uur, dat is onmogelijk.  Duidelijk is dat wij moeten doorgaan met het zoeken naar onze kleinkinderen, zolang wij leven. Dit om de NUNCA MAS! over de hele wereld.

Woensdag 23

Terwijl Nederland wordt opgeschrikt door de onthullingen over pater Braun, die in de jaren '70 Videla heeft toegejuicht, worden wij ontvangen door de evangelische kerken van Domburg. Gelukkig spreekt ook hier iedereen Spaans wat het gesprek gemakkelijker maakt. Zij zijn solidair en zeggen toe hun steun voort te zetten middels hun activiteiten. Het zijn geweldige mensen, wij zijn een weg ingeslagen van vriendschap.

Later ontmoeten wij nog journalisten in het huis van Maria. De interesse voor ons werk loopt parallel aan de gebeurtenissen in Nederland rondom het huwelijk. Ze vragen ons waar de 'grootvaders' zijn, wat zij deden. Wij leggen hun uit dat zij de anonieme helden waren. Wij wisten immers dat de militairen ons voor 'dwaas' uit zouden maken, dat ze ons niet serieus zouden nemen. Maar wij wisten ook dat het macho's zijn en indien onze mannen ons zichtbaar zouden steunen, zij zeker ontvoerd zouden worden. De militairen lieten ons gaan, rondlopen, petities aanbieden, aanklagen. Toen zij door kregen dat we onze strijd volhielden was het al te laat, wij waren al wereldwijd bekend.

We vertellen over onze nieuwe aanpak, omdat de kinderen al rond de 25 jaar moeten zijn. Over ons werk met theater en muziek op universiteiten en faculteiten. We zeggen: "heb jij twijfels over jezelf, kom naar ons". Het werkt, jongeren komen spontaan naar ons toe.

's Avonds rijden we door de Hollandse bush-bush naar Putten, naar de murga van Los Gloriosos Intocables. We krijgen heerlijke tomatensoep en burritos te eten. Er zijn ongeveer dertig Hollandse vrienden, ook Argentijnen, Chileen, Spanjaarden. De warmte en liefde, de vriendschap en kameraadschap die wij hier vinden is voor ons en onze strijd een geweldige levensimpuls. De Gloriosos vermaken ons met hun muziek en dans. Met een kort theaterstuk tonen zij het hoge niveau van hun kunst. Ze zijn echt geweldig!

Donderdag 24

Tijdens ons bezoek aan het parlement in Den Haag spreken we een uur met kamerleden van verschillende partijen. Zij vragen naar de huidige situatie in Argentinië en blijken redelijk goed op de hoogte. Wij vertellen hen dat de huidige situatie al ontstaan is tijdens de dictatuur toen onze rijkdommen naar het buitenland vloeiden en de staatsschuld alsmaar groter werd. Vandaag is er honger in Argentinië. Er sterven per dag honderd kinderen door gebrek aan voedsel en de gebrekkige gezondheidszorg. Wij hebben de steun en hulp nodig van buitenlandse landen, uit Europa zoals Nederland. Dat is wat wij deze groep parlementariërs vragen, met dank dat zij ons willen ontvangen.

Vrijdag 25

Aan het eind van de dag nemen we deel aan een debat in Den Haag in een van de oude zalen van het populaire café Dudok. Wij zitten aan tafel met drie kameraden uit Guatemala, de heer Koenders van de PvdA en iemand van Buitenlandse Zaken.

We onderzoeken de parallellen en verschillen met betrekking tot straffeloosheid in Guatemala en Argentinië. Guatemala telt 45.000 vermisten, dat is 50 procent van het totaal aantal vermisten in Zuid Amerika. Het grootste probleem daar is van agrarische en etnische aard. Argentinië daarentegen heeft een enorme schuldenlast, 30.000 vermisten, 500 geroofde kinderen en corrupte en slechte politici.

We praten over internationaal recht. Nederland heeft de verklaringen in Rome nog niet geratificeerd maar wil toch het Internationale Strafhof in Den Haag hebben. Is dit niet tegenstrijdig? De aanwezige politici vinden van wel en zeggen dat er hard aan gewerkt wordt.

Tijdens dit debat treffen wij oude bekenden van andere congressen en bijeenkomsten in andere landen. Ook ontmoeten wij nieuwe mensen die strijden voor mensenrechten in de wereld.

Zaterdag 26

Onze laatste dag in Nederland. Er zijn zoveel emoties, zoveel warme, mooie, leerzame momenten, zoveel contacten met zoveel mooie mensen met zoveel gevoel!

Om vijf uur arriveren we nat tot op het bot bij de Melkweg in Amsterdam. Daar is een open debat over de positie van Nederland met betrekking tot straffeloosheid en mensenrechten in Latijns Amerika. Wij spreken ook over Operatie Condor, de gecoördineerde terreurcampagne van de geheime diensten van Chili, Brazilië, Paraguay, Argentinië, Uruguay en Bolivia onder leiding van Kissinger en de CIA. De dictaturen van Chili en Argentinië speelden hierin een centrale rol. Militairen uit Argentinië instrueerden hun collega's in andere landen over ontvoering-, moord- en marteltechnieken. De archieven van dit plan zijn nog niet zo lang geleden officieel 'gevonden'.

We praten ook over internationaal recht, de rol van de Verenigde Staten en Europa, de politieke rol van Nederland en de solidariteit van toen en nu. Onder uitstekend voorzitterschap van Luz Rodriguez verloopt alles perfect. Het publiek is betrokken en de vragen en interventies van het publiek zijn prima. Helaas kan door tijdgebrek niet iedereen zijn vragen stellen.

Daarna eten wij empanadas en luisterden naar muziek uit ons land. De Gloriosos en hun murga geven de avond kleur en vrolijkheid.

Wij ontvangen talloze warme uitingen van solidariteit en liefde. Wij nemen afscheid van een ongelooflijke groep mensen. We bedanken iedereen, zeggen "tot ziens" en "wij wachten jullie in ons huis met open armen op". Onze woorden weerklinken in de zaal en met een opgewonden hart roepen wij Hasta la Victoria Siempre!.

Estela de Carlotto

Meer info: www.hijos.nl
Vertaling: A. Slutzky (HIJOS)