Nucleaire energie

Product van een verziekte materialistische geest

Sinds een jaar of tien is genoegzaam bekend en erkend dat kernenergie niet goedkoop, niet veilig en niet duurzaam is. Letterlijk eindeloos is alleen het kernafval. Toch staan er nog grote belangen op het spel en zijn er nog veel invloedrijke instituten en industrieën die hun machtspositie en winst niet zomaar op willen geven.

Het directe aandeel van kernenergie in de wereldwijde energievoorziening neemt af. Sinds een paar jaar niet alleen in relatieve maar ook in absolute zin. Volgens velen is dit een autonome trend waar geen impuls aan gegeven hoeft te worden. Volgens tegenstanders van kernenergie is het een direct gevolg van activisme in allerlei vormen in vele landen. Pressie en activisme blijven nodig om de nucleaire industrie definitief de nek om te draaien en om een zeer succesvolle politiek-maatschappelijke strijd tot een goed einde te brengen.

Stand van zaken

In de Europese Unie is een meerderheid van de landen tegen  (de groei van) kernenergie. Frankrijk komt de twijfelachtige eer toe in het voorjaar van 2000 de meest recente nieuwe reactor aan het elektranet gekoppeld te hebben. Zeven Europese lidstaten produceren zelfs helemaal geen kernenergie meer. Dat zijn Oostenrijk, Denemarken, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg en Portugal.

In België, Duitsland, Spanje, Zweden en Nederland liggen ofwel officiële regeringsvoornemens op tafel om de productie van kernenergie vaarwel te zeggen of er wordt stilzwijgend geaccepteerd dat het reactortijdperk voorbij is. Engeland zal in de komende tien jaar de helft van haar reactoren sluiten - hoewel de meest recent gepubliceerde energieplannen van Tony Blair weer bol staan van nieuwe typen kernreactoren. Plannen die niet in de laatste plaats worden ingegeven door de Amerikanen die de Britse nucleaire industrie sinds een jaar grotendeels in handen hebben.

Zelfs in Frankrijk, waar je struikelt over de centrales, is kernenergie in principe een aflopende zaak. Er worden geen nieuwe reactoren meer gepland en het gebrek aan orders heeft grote consequenties voor de nucleaire industrie. De slechte marktperspectieven hebben inmiddels geleid tot diverse faillissementen en fusies binnen de Europese nucleaire industrie. Er zijn nu nog twee grote groepen over, Framatome Advanced Nuclear Power (Framatome-Siemens) en BNFL-Westinghouse-ABB.

In Europa heeft alleen Finland op dit moment min of meer serieuze plannen voor de bouw van een vijfde reactor. In Centraal en Oost-Europa tenslotte zijn er nog twee reactoren in aanbouw: de Temelin 2 in Tsjechië en Cernavoda 2 in Roemenië.

Reactorgroei

Maar er is ook slecht nieuws te melden op internationaal gebied. In Azië is de markt van de kernenergie groeiende. Weliswaar minder dan aanvankelijk werd voorspeld, maar toch. Landen als Taiwan, Korea, Japan en India blijven gefocust op een nucleaire toekomst. De Aziatische milieubeweging op haar beurt groeit eveneens, krijgt meer invloed en wordt in daarin gesteund door de internationale organisatie Wise. De huidige situatie is grofweg vergelijkbaar met die in Nederland midden jaren '70.

In de VS zijn er in de afgelopen dertig jaar geen nieuwe kerncentrales meer besteld of gebouwd. Hoewel het land met 103 bedrijven het grootste aantal kernreactoren bezit, hebben de VS ook het grootste aantal ooit bestelde maar nimmer gerealiseerde kerncentrales.

De situatie in Amerika is langzaam in negatieve zin aan het veranderen. Het zogenaamde 'Bush-Cheney' energie plan voorziet in de bouw van maar liefst 400.000 Mw nieuw vermogen aan elektriciteit. Hoewel er nog veel onduidelijk is, zal als het aan Bush ligt, een deel hiervan door kerncentrales opgewekt moeten worden.

Dit project wordt sluipenderwijs voorbereid met gebruik van propaganda. Zoals leugens over de milieubeweging in Californië, die ervoor gezorgd zou hebben dat er niet op tijd nieuwe kerncentrales gebouwd konden worden, opiniepeilingen die 'aantonen' dat de Amerikanen zich ernstig zorgen maken over de afhankelijkheid van olie, en met door de olie- en nucleaire industrie gefinancierde rapporten die aantonen dat duurzame bronnen niet de groeiende vraag zullen kunnen dekken.

De Amerikaanse nucleaire industrie heeft al laten weten dat "als er nog een paar zaken op het gebied van de wetgeving worden geregeld" - beperkte financiële aansprakelijkheid bij ongelukken, de lokatiekeuze is geen onderwerp meer van inspraak, vergunningen worden afgegeven voor meerdere centrales tegelijk, etc. - ze wel in haar eigen toekomst gelooft. Bush heeft inmiddels al te kennen gegeven dat de inspraakmogelijkheden sterk zullen worden ingeperkt, terwijl de levensduurverlenging van bestaande kerncentrales in de nabije toekomst geregeld kan worden met één simpele handtekening in plaats van een langdurig proces van onderzoek.

Broeikaseffect

"Klimaatverandering is het beste wat ons heeft kunnen overkomen", liet een topmanager van de Duitse nucleaire industrie zich vorig jaar ontvallen. Gebruikmakend van de bezorgdheid over de klimaatverandering heeft de nucleaire industrie in de afgelopen jaren al haar troeven ingezet om de wereld ervan te overtuigen dat de CO2-reductiedoelstellingen alleen haalbaar zijn met een extra forse inzet van kernenergie.

En, omdat het hen ook wel duidelijk is dat er voorlopig in het Westen of Noorden geen nieuwe kerncentrales meer geaccepteerd zullen worden, mikt de nucleaire industrie op acceptatie van de zogenaamde verhandelbare rechten. Neem Canada als voorbeeld, dat op afspraak een bepaalde hoeveelheid CO2 minder moet zien uit te stoten maar dat ook deels mag doen door in andere landen 'milieuvriendelijke' projecten te financieren. Canada kan in zo'n geval er voor zorgen dat er op haar kosten in Thailand een kerncentrale wordt gebouwd.

Na veel druk vanuit milieuorganisaties en een groot aantal landen in zowel Noord als Zuid is dit concept recentelijk tijdens de Klimaatonderhandelingen in Bonn afgeschoten. Neemt niet weg dat de nucleaire industrie in de onderhandelingen over de precieze invulling van alle zogenaamde flexibele mechanismen zal blijven proberen terug te slaan. De strijd is nog niet gestreden, dat toont de situatie in de VS en Azië aan.

Peer de Rijk

1. Ramp

Kerncentrales zijn bij een ontploffing of aanval van buitenaf levensbedreigend. De gevolgen van de ramp bij de kerncentrale in Tsjernobyl zijn genoegzaam bekend. Vijftien jaar na dato moet Wit-Rusland meer dan 6.000 vierkante kilometer landbouwgrond onbebouwd laten, is meer dan 20 procent van het landoppervlak nog steeds besmet en zijn 110.000 mensen van huis en haard verdreven.

Een milieuramp zoals in Tsjernobyl blijft mogelijk. Weliswaar zijn de meeste bestaande en nieuwere typen reactoren veiliger, maar de menselijke factor blijft ook de nucleaire industrie enorme zorgen baren. Zeker in landen waar eigenaren van centrales, teneinde te kunnen concurreren in een open markt, bezuinigen op personeel en veiligheidsmechanismen.

2. Kernafval

Hoogradioactief kernafval zal voor honderdduizenden jaren volledig geïsoleerd moeten worden van het milieu. Er is nog geen land ter wereld waar in zowel wetenschappelijke, ecologische, politieke en economische zin een oplossing is gevonden voor het afvalprobleem. Honderden miljarden guldens zijn er gespendeerd aan de zoektocht naar een oplossing voor de nucleaire erfenis. Nog geen twintig jaar geleden werden de vaten gewoon in zee gedumpt. Er is onderzocht om het in de richting van de zon te schieten, te verwerken in wapensystemen, te begraven onder de zeebodem en te exporteren naar derde wereld landen.

3. Kosten

Mede vanwege de hoge kosten verbonden aan kernenergie ziet de toekomst van de nucleaire markt er beroerd uit. De meeste kerncentrales zijn gebouwd in een tijd dat de elektriciteitsbedrijven zwaar gesubsidieerd werden door de overheid. Nu de markten geliberaliseerd en vrijgegeven worden, moet de nucleaire industrie met de billen bloot. De werkelijke kosten worden zichtbaar en niet langer gedragen door de gemeenschap. Dit is nog lang niet overal de realiteit maar de trend lijkt onomkeerbaar.

Nu willen we in dit kader niet pleiten voor verdere liberalisering van de markten maar in het geval van de toepassing van kernenergie pakt het goed uit. Als de consument daadwerkelijk kan kiezen en zodra een aantal duurzame energiedragers tijdelijk ondersteund zullen worden door de overheid is het met kernenergie definitief gedaan.

 

.Terug naar boven