Ravage   ● Archief    ● Overzicht 2001    ● Overzicht #11


Uit: Ravage #11 , 31 augustus 2001

Primatencentrum staat voor aap Tegenstanders dierproeven winnen terrein

"The animals of the world exist for their own reasons. They were not made for humans any more than black people were made for whites or women for men." Alice Walker

Het proefdiercentrum Biomedical Primate Research Centre in Rijswijk, waar met apen wordt geŽxperimenteerd, komt steeds meer onder druk te staan. Onlangs besloot minister Hermans tot een wettelijk verbod op proeven met chimpansees. Voor dieren≠activisten gaat deze maatregel lang niet ver genoeg. Zij eisen sluiting van Apenhel! Het personeel van het omstreden centrum wacht met klamme handen nieuwe acties af.

Het object lag jarenlang stilletjes verscholen op een bedrij≠venterrein In Rijswijk: het grootste proefdiercentrum van Europa waar met apen wordt geŽxperimenteerd. Binnen de muren van een voormalig kazernecomplex, dat wordt beheerd door TNO, bevindt zich het Biomedical Primate Research Centre, kortweg BPRC genaamd. Sinds het primatencentrum in 1995 werd gepriva≠tiseerd is het aantal apen dat wordt gebruikt voor medisch onderzoek aanzienlijk gestegen.

Onderzoek

Het BPRC, door tegenstanders tot Apenhel! omgedoopt, is het grootste proefdiercentrum in Europa waar met apen wordt ge≠Žxperimenteerd en ťťn van de drie grootste ter wereld. Er zitten ruim 1600 apen opgesloten: zo'n 120 chimpansees (door uitplaatsing inmiddels teruggebracht tot 102), 1000 resusapen en verder doeroekoeli's, java-apen, marmotsets, doodshoofdapen en liszt-apen. Een aantal van deze soor≠ten staat zelfs op de lijst van bedreigde diersoorten.

Sommige apen zitten in kleine groepjes bij elkaar, anderen geÔsoleerd in te kleine en zwaar verouderde kooien. Alleen de nieuwe, ruime buitenverblijven voldoen aan de eisen die het centrum zichzelf heeft gesteld. De oudste gebouwen, 35 jaar geleden ingericht, zijn rijp voor de sloop maar bieden nog steeds onderdak aan meer dan honderd proefdieren.

De dieren worden gebruikt voor experimenten en onderzoek naar infectieziekten zoals HIV, TBC, malaria en hepatitis, chroni≠sche ziekten als MS, arthritis/reuma en neurologische afwij≠kingen. In samenwerking met TNO biedt het BPRC ook, zoals zij dat noemen, 'aapmodellen' aan voor onderzoek naar orgaantrans≠plantaties zoals huid, nier, lever en beenmerg. Een kwart van de chimpansees is opzettelijk besmet met het HIV- en hepatitus C-virus en wordt tot de dood volgt in afzondering gehouden. Jaarlijks laten in Rijswijk zo'n 250 apen het leven, zo meldde de Volkskrant onlangs.

Om de apenkolonie op peil te houden hanteert het BPRC een speciaal fokprogramma binnen de muren van het bedrijf. Verder koopt het primatencentrum jaarlijks zo'n 250 apen in bij landen als India, de VS en China. Ook heeft men een eigen fokkolonie in het safaripark Beekse Bergen ter beschikking.

Subsidiegevers

Het draaiende houden van het primatencentrum kost sinds de privatisering in 1995 handenvol geld. Volgens dierenorganisa≠ties ontvangt het BPRC op jaarbasis slechts 30 procent inkom≠sten van commerciŽle opdrachtgevers. De rest wordt aangevuld met structurele subsidie afkomstig van de overheid (fl. 5,2 miljoen) en de Europese Unie (3,3 miljoen).

Verder zou het bedrijf volgens Een Dier Een Vriend (EDEV) en andere dierenrechtenorganisaties nog inkomsten genereren van ideŽle organisaties als de Nederlandse Hartstichting, het Nationale Reumafonds en Stichting Sanquin (= CBL en de Rode Kruis Bloedbanken) e.d., die hen opdrachten verlenen.

Bij navraag ontkennen de genoemde instanties iedere samenwer≠king met het proefdiercentrum. Alleen Sanquin houdt een slag om de arm: ,,Sanquin zet geen onderzoek uit en geeft ook geen subsidie aan BPRC. Niet als het gaat om dierproeven'', aldus een woordvoerder.

Geoffrey Deckers, voorzitter van EDEV, meent echter dat direc≠teur Ruitenberg van de Rode Kruis Bloedbank Amsterdam, wel in de Raad van Bestuur van het BPRC zit. In ieder geval staat vast dat de BPRC-inkomsten uit wetenschappelijk onderzoek dat niet door de overheid gesubsidieerd wordt volgens minister Hermans van Onderwijs 3,8 miljoen gulden en uit het standaard test-onderzoek 5,8 miljoen bedragen.

Geldtekort

De financiŽle malaise waarin het BPRC verkeert, is al sinds 1998 bekend bij de overheid. Destijds luidde de conclusie van een evaluatierapport over het maatschappelijk belang van het centrum - op basis waarvan de overheid haar beleid ten aanzien van het BPRC zou bepalen - dat er onvoldoende commerciŽle interesse was en er geen maatschappelijk draagvlak met betrek≠king tot de volksgezondheid meer bestond voor het voortbestaan van BPRC.

In dit licht gezien is het uiterst vreemd dat de jaarlijkse overheidssubsidie gewoon door is gegaan. In 2000 kreeg het BPRC zelfs een extra gift van 15 miljoen om de - inmiddels ook door de overheid erkende - slechte huisvesting van de dieren te verbeteren. Volgens Bontrop zal met de verbouwing snel worden begonnen.

Dierenrechtenorganisaties beschouwen de jaarlijks terugkerende subsidieregeling als een steun in de rug voor een bedrijf dat het dierenleed instand houdt. De subsidiegevers, die zowel op nationaal als op Europees niveau een beleid voeren om het aantal dierproeven terug te brengen, hebben volgens hen dan ook boter op het hoofd.

Chimpansees

Onder maatschappelijke druk gaf minister Hermans van Onderwijs de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) vorig jaar opdracht te onderzoeken in hoeverre de proeven met apen ten behoeve van medische doeleinden nog wel voldoende relevant zijn. Een adviescommissie van de KNAW adviseerde de minister onder meer de chimpansee-afdeling te sluiten.

De chimpansees zouden, met uitzondering van de 26 HIV-geÔnfec≠teerde chimpansees, in verschillende Europese dierentuinen moeten worden ondergebracht. Verder gaf Hermans het BPRC toestemming om een tiental chimpansees, dat gebruikt wordt voor een Europees onder≠zoek naar Hepatitis C, tot 2003 vast te houden.

Het enige dat de minister over het lot van de overige 1500 apen heeft gezegd, is dat het BPRC zich vanaf nu minder moet richten op commerciŽle activiteiten, ten gunste van meer academisch onderzoek. Het aantal niet-mensapen zou zo "dras≠tisch kunnen afnemen", aldus Hermans in de Volkskrant.

De minister laat het proefdiercentrum zelf bepalen hoeveel apen zij nodig denkt te hebben en heeft het bedrijf opdracht gegeven hiertoe concreet beleid van te maken. ,,Helaas is voor sommige soorten onderzoek nog geen alternatief voorhanden en blijven proeven op kleinere apen in het belang van de volksge≠zondheid nodig'', zo laat een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs weten.

Opvang

Het BPRC wenst zelf de herplaatsing van de chimpansees te regelen. Stichting AAP betreurt dit. ,,Wij zouden het liefst zien dat alle BPRC-apen op ťťn lokatie worden ondergebracht, zodat ook de niet-sociale dieren een betere kans krijgen om weer op een sociale manier te leren leven'', zegt Imke de Jong van Stichting AAP.

Stichting AAP - die zelf geen actie voert tegen het BPRC omdat zij voor het welzijn van de dieren altijd met alle partijen in gesprek moet en wil blijven - heeft minister Hermans dan ook aangeboden om de BPRC-chimpansees te resocialiseren en ze een veilig en permanent onderdak aan te bieden. Hiervoor werkt de stichting momenteel een conceptvoorstel uit.

AAP voorzag enige jaren terug al een toename in de behoefte aan opvang voor apen afkomstig van laboratoria, circussen, particulieren en dergelijke. De stichting heeft dan ook een speciaal pensioenplan voor apen opgesteld en een gebied van ruim 45 hectare aangekocht in Zuid-Spanje.

,,Wij vinden het echt hťťl belangrijk dat de dieren uit het BPRC allemaal op de juiste plek worden ondergebracht en hebben het idee dat wij dat het beste kunnen doen. We bestaan al dertig jaar en hebben voldoende ervaring opgedaan met het resocialisatieproces van de dieren'', aldus De Jong.

AAP vindt het voorstel van minister Hermans om de met HIV-besmette chimpansees hun verdere leven in het BPRC te laten slijten dan ook helemaal niets. De stichting is van plan om het chimpanseegebouw dat op dit moment op eigen terrein in aanbouw is, zo aan te passen dat het kan dienen als pension voor de solitaire chimpansees.

Samenwerkingsverband

"Gebrekkige evaluaties, geen wetenschappelijke motivatie voor noodzaak voor dierexperimenten, een oneigenlijke inzet van financiŽle middelen en het kunstmatig creŽren van een niet-bestaande wetenschappelijke behoefte", zo vat Coalition agai≠nst Experimentation and Exploitation on Chimpanzees in Europe (CEECE), een internationaal samenwerkingsverband van dieren≠rechtenorganisaties, haar kritiek op de beleidsvoornemens van Hermans en het advies van het KNAW-rapport samen.

Het CEECE eist eveneens deskundige opvang van de vrijgekomen chimpansees, onmiddellijke stopzetting van het Europese onder≠zoek naar hepatitis en roept leden van de Tweede Kamer op zich in te zetten voor sluiting van het achterhaalde proefdierla≠boratorium door de overheidssubsidie aan het BPRC te beŽindi≠gen.

Het internationale samenwerkingsverband van dierenrechten≠organisaties werd april dit jaar opgericht. Naast de Neder≠landse organisaties Dierenbescherming, Proefdiervrij en Een Dier Een Vriend (EDEV) nemen World Society for the Protection of Animals, Advocates for Animals, British Union for the Abolition of Vivisection (BUAV), International Primate Protec≠tion League, People Against Chimpanzee Experiments en PETA deel aan het samenwerkingverband.

CEECE wordt gesteund door beroemde apendeskundigen als David Attenborough, Desmond Morris en Jane Goodall. Door de krachten te bundelen hoopt de bonte coalitie het thema, sluiting van het BPRC, ook binnen de EU op de agenda te zetten. Hoewel men op dit moment alleen nog actief is met lobbywerk is het de bedoeling dat er in de nabije toekomst ook actie wordt ge≠voerd.

Willibrord

Geoffrey Deckers van EDEV, is vanaf het begin betrokken bij CEECE. ,,Het allerbelangrijkste is dat de deelnemende organi≠saties hetzelfde verhaal blijven vertellen. Dat is ijzersterk. Wij nemen geen genoegen met compromissen. Op dit moment luis≠tert het ministerie van Onderwijs nog vooral naar de professor van de KNAW, TNO en BPRC. Sluiting past niet in dat plaatje. Maar dat het BPRC dicht gaat is zeker, de vraag is alleen wanneer.''

Onafhankelijk van CEECE probeert EDEV zo laagdrempelig moge≠lijk te zijn en actievormen te presenteren die veel mensen zullen aanspreken. ,,Onze donateurs bellen of schrijven het BPRC, anderen doen mee aan de tweewekelijkse picketline van Burger Initiatief. Wij adviseren onze leden veel te bellen, te faxen en te emailen. Iedereen die belasting betaalt, heeft recht op tekst en uitleg'', vertelt Deckers. Naar verluidt werd het personeel van het primatencentrum horendol van al het getelefoneer, waarna de directie maatregelen nam. ,,Al het binnenkomende telefoonverkeer gaat nu eerst via de centrale van TNO'', grinnikt Deckers.

In samenspraak met Deckers viel programmamaker Willibrord Frequin het afgelopen voorjaar met een camerateam het BPRC binnen. Honderdduizenden tv-kijkers kregen op deze manier te zien onder welke erbarmelijke omstandigheden de aapjes moeten zien te overleven. De uitzending, die dermate hoge kijkcijfers scoorde dat er een tweede aflevering volgde, betekende een enorme impuls voor de tegenstanders van Apenhel!

Uitzwaaien

Als gevolg van de tv-uitzending ontstond er via internet een groep mensen die zich de laatste maanden actief inzet voor de proefdieren. Onder de naam Burger Initiatief wordt er op donderdag om de twee weken een vreedzame picketline gehouden bij de ingang van het centrum: protestborden, spandoeken en pamfletten voor het personeel. Verder geen gedoe. De picket≠lines werden in de eerste weken na de uitzending van Willi≠brord druk bezocht. Inmiddels is de animo wat gedaald en nemen gemiddeld tien tot vijftien mensen deel aan het protest.

Arnoud, initiatiefnemer en woordvoerder van Burger Initiatief, neemt speciaal vrij van zijn werk om de BPRC-werknemers die huiswaarts keren ,,uit te zwaaien''. ,,Ik vind het belangrijk dat er mensen voor de deur staan en fysiek hun onvrede over het dierenleed uiten. Mensen kunnen geld storten en handteke≠ningen zetten, maar dat vind ik niet genoeg.'' Dat de opkomst voor de laatste twee picketlines wat aan de lage kant is, is voor Arnoud geen probleem. ,,Alles begint klein.''

Met het verspreiden van informatie via folders, flyers en de website (www.burgerinitiatief.nl) hoopt Burger Initiatief meer mensen te mobiliseren. Maar ook meer tot de verbeelding spre≠kende actievormen, zoals een muzikaal protest en een skate-protest worden bedacht om met name jonge dierenvrienden over de streep te trekken.

Zo'n zestig skaters hielden op 23 augustus een demonstratie van het BPRC naar het hoofdkantoor van TNO in Delft, waar een petitie werd overhandigd. TNO, dat het terrein beheert waarop BPRC gevestigd is, moet haar medewerking aan het proefdiercen≠trum stoppen, zo vinden de actievoerders. Gelijktijdig met het skate-protest hielden twintig personen een picketline bij BPRC.

Bezetting

Voor de activisten van Koen gaat dit allemaal niet ver genoeg. Zij verkiezen een radicale strijdwijze. Onder het motto 'BPRC moet dicht, BPRC gaat dicht' lieten ze op 3 juli jl. weten dat het hen menens is. Zes activisten ketenden zich vroeg in de ochtend aan de toegangshekken van het TNO-terrein vast en belemmerden zo de werknemers voor minstens een paar uur in hun werkzaamheden. De ME moest er aan te pas komen om hen los te slijpen.

De actiegroep Koen, vernoemd naar een met het HIV-virus be≠smette chimpansee uit het BPRC, bezette begin dit jaar gedu≠rende enige uren een afdeling van Apenhel! Hierbij werd het kantoor volledig overhoop gehaald met als doel het bedrijf zoveel mogelijk schade toe te brengen. "Wij zullen de apen nooit vergeten", liet een activist van Koen weten alvorens hij met nog acht anderen werd afgevoerd naar het politiebureau.

De acties van Koen richten zich, naast het proefdiercentrum zelf, ook op de toeleveranciers die in hun ogen evengoed bijdragen aan het voortbestaan van het dierenmartelbedrijf dat anders allang failliet was geweest. Zo heeft Koen september vorig jaar tijdens een actieweek tegen BPRC actie gevoerd tegen de 'dierenvriendenorganisatie' de Sophia Vereeniging, nadat deze het BPRC een gift gaf van een kwart miljoen voor betere huisvesting van de dieren en zodoende de sluiting alleen maar verder hielp uitstellen.

Samen met een aantal andere internationale radicale dieren≠rechtenorganisaties, bestormde Koen in diezelfde actieweek het ministerie van Onderwijs in Zoetermeer nadat minister Hermans het proefdiercentrum een extra bedrag van 15 miljoen gulden had toegezegd voor de verbetering van de hokken. Verder werd safaripark Beekse Bergen, waar het BPRC apen vandaan haalt, en de woning van de directeur van het proefdiercentrum door een groep betogers aangedaan.

De actiegroep heeft zich niet bij de campagnegroep CEECE aangesloten, omdat het ,,de volledige vrijheid en autonomie'' verkiest. ,,Wij proberen op te komen voor de belangen van de dieren binnen in het BPRC. Koen probeert, net als zovelen, informatie naar buiten te brengen over wat zich afspeelt binnen de muren, hekken en kooien van het primatencentrum. Daarnaast willen we door directe acties het BPRC aanpakken waar we kunnen, op onze manier: spontaan, onverwacht, direct en erg duur'', meldt een activist van Koen die anoniem wenst te blijven.

In tegenstelling tot groepen als EDEV en Burger Initiatief is het niet eenvoudig om je aan te sluiten bij Koen. Vanwege de risicovolle acties die worden gevoerd zoekt de actiegroep zelf de deelnemers uit. De actiegroep opereert min of meer onder≠gronds. Een uitgebreid gesprek met Ravage is dan ook al teveel gevraagd.

Scumwatch

Het BPRC werd eerder in oktober 1998 al eens bezet, terwijl het tijdens de afgelopen jaarwisseling te maken kreeg met idealistische inbrekers. Activisten van het Animal Rights Militia beschreven in een persverklaring hun speurtocht door het gebouwencomplex, dat stuk liep op de tussenkomst van medewerkers van de bewa≠kingsdienst. "Na jaren van mishandeling is nu de tijd gekomen dat jullie gestopt worden", schreef de actiegroep met een verwijzing naar het personeel van het BPRC.

Het Animal Rights Militia is in Engeland zeer omstreden. In tegenstelling tot het Animal Liberation Front schuwen deze actievoerders het geweld tegen 'dierenuitbuiters/-misbruikers' niet. Het verzenden van bombrieven en het terroriseren van medewerkers van proefdiercentra, met inbegrip van hun familie, behoren tot het actiepretpakket.

In Nederland vinden dit soort praktijken, voor zover bekend, niet plaats. Toch werd er van de zomer via diverse kanalen melding gemaakt van het bestaan van de 'scumwatch-lijst' op internet. Opgezet vanuit Engeland en anoniem bevat deze websi≠te foto's, namen, privť-adressen en emails van medewerkers van het BPRC (www.scumwatch.com).

EDEV moest op last van hun internet provider in 1999 een dergelijke adressenlijst met foto's van medewerkers van het BPRC en gegevens over het onder≠zoek op dieren dat ze hadden uitgevoerd, verwijderen. Geoffrey Deckers (EDEV) heeft geen problemen met de scum-lijst. Hij denkt niet dat het mensen ertoe zal aanzetten BPRC-medewerkers fysiek aan te gaan pak≠ken. ,,Nederlanders zijn gewoon niet zo fanatiek. We kijken en protesteren vanachter ons tv-toestel. Proteststemmen via email is voor sommigen al heel wat. Dan is zo'n lijst wel handig.'' Om eraan toe te voegen dat wat andere, radicalere actiegroepen doen, hun eigen verantwoordelijkheid is. ,,Mijn mening daar≠over doet niet ter zake. Ik kijk liever naar wat we met elkaar gemeen hebben. Iedere activiteit die plaats heeft tegen het BPRC, kan alleen maar positief werken. Onze kracht ligt juist in de verscheidenheid aan acties. Het BPRC weet inmiddels ťcht niet meer wat ze overkomt. Ze hebben het hťťl lastig!''

Sarah Kite van BUAV daarentegen, als dierenrechtenorganisatie aangesloten bij CEECE, laat desgevraagd weten dat CEECE op geen enkele manier betrokken is en wenst te zijn bij het campagnevoeren tegen individuele BPRC stafleden. ,,Wij staan deze methodes niet voor'', zegt Kite.

Motiverend

Volgens directeur Ronald Bontrop van het BPRC hebben de eerste privťbezoekjes aan het adres van verschillende van zijn mede≠werkers inmiddels plaatsgevonden. Hoewel daarbij vernie≠lingen zijn aangericht, waarover Bontrop niet in detail wenst te treden, valt de schade klaarblijkelijk nogal mee. Want Bontrop meent dat dit - evenals alle andere protestacties - zijn personeel alleen maar zal motiveren en sterken in het idee dat zij hťťl belangrijk werk doen in het belang van de volksge≠zondheid. ,,Wij ontwikkelen hier medicijnen voor zieke mensen, ook voor mensen in Afrika'', zo benadrukt hij.

In een verwoede poging om zijn proefdiercentrum van de onder≠gang te redden, wijst Bontrop het merendeel van alle kritieken en/of argumenten die dierenactivisten aanvoeren van de hand. Hij verwijt hen bovenal dat alles in de anonimiteit plaats≠vindt. ,,Ik respecteer dat mensen tegen dierproeven zijn en hiertegen willen demonstreren. Zolang zij de openbare orde maar niet verstoren en alles keurig binnen de wet blijft. Maar ze moeten niet de doorgang gaan blokkeren!'', aldus Bontrop.

Volgens Bontrop zijn de foto's van de apen uit het BPRC die op de diverse websites staan sterk verouderd, is het onjuist en onzin dat er in het BPRC dieren gemarteld worden, dat er stembanden worden doorgesneden en er met hete stoom op de dieren gespoten wordt. Ook de beweringen dat er door het BPRC onderzoek gedaan wordt naar biologische vernietigingswapens in opdracht van het ministerie van Defensie, dat het BPRC met Aids-onderzoek begon terwijl uit Amerikaans onderzoek al bekend was dat met HIV-geÔnfecteerde chimpansees geen aids ontwikkelen, en dat zij apen gebruikt voor onderzoek terwijl er alternatieven voor zijn, verwijst hij naar het land der fabelen. Bontrop: ,,Nederland heeft de strengste wetgeving ter wereld waar het gaat om dierproeven. Alles wordtscherp gecontroleerd. Wij overtreden hier geen enkele wet.''

Jan van der Valk, lid van het Netherlands Centre Alternatives to Animal Use (NCA), meent dat waar het gaat om alternatieven voor dierproeven, wetsovertreding door het BPRC niet erg voor de hand ligt. ,,Voordat er in Nederland een dierproef mag worden uitgevoerd, moet er sinds het Dierproevenbesluit (Dpb) van 1985 eerst een positief advies volgen van een Dierexperi≠mentencommissie (DEC). Hiervan maken deskundigen op het gebied van dierproeven, van alternatieven voor dierproeven, van proefdieren en hun bescherming, en van ethische toetsing deel uit. De samenstelling van zo'n DEC wordt gecontroleerd door de Keuringsdienst van Waren. Ook het BPRC heeft een Dierexperi≠mentencommissie'', zo laat Van der Valk weten.

Vrijspel

Geoffrey Deckers van EDEV, zelf al vier jaar actief tegen het BPRC dat hij nu vier keer van binnen heeft gezien, moet lachen om de uitleg van Bontrop. Deckers: ,,Degene van de Keurings≠dienst van Waren die de DEC van het BPRC moet controleren, is zelf vroeger dierproefnemer geweest. Daar is hij heel open in. En zo iemand moet de rechten van het dier beschermen? Dieren hebben in Nederland geen enkel recht en ook geen enkele be≠scherming. Op het moment dat je in een laboratorium werkt en een witte jas aantrekt, heb je in feite vrijspel.''

Paul de Greeve, veterinair inspecteur van de Keuringsdienst van Waren, geeft volmondig toe dat er in de 25 jaar dat de Wet op Dierproeven nu bestaat, waaronder ook de DEC's vallen, er nog nooit een diepgaand onderzoek is uitgevoerd naar het functioneren van die wet.

De Greeve: ,,De afgelopen twintig jaar heeft de Inspectie wel in algemene termen verslag uitgebracht met informatie over de in het betreffende jaar verrichte dierproeven en over recente ontwikkelingen op het gebied van de dierproeven in binnen- en buitenland. Inmiddels is nu ook een begin gemaakt met een onderzoek naar de werkwijze van de Dierenexperimentencommis≠sie.''

De ontkenningen van Bontrop aangaande de beweringen die tegen≠standers publiceren op hun websites en in pamfletten, verbaast Geoffrey Deckers niets. ,,Als je directeur bent van het om≠streden BPRC ga je natuurlijk niet de waarheid vertellen. Wij checken onze informatie geregeld en updaten die. De foto's die op onze website staan zijn zo recent als maar zijn kan. Ook de uitzending van Willibrord heeft dit duidelijk laten zien.''

Dat de acties rondom het BPRC, zoals Bontrop beweert, slechts een motiverende uitwerking zouden hebben voor z'n personeel, gaat er bij Deckers al helemaal niet in. ,,Het personeelsver≠loop is er gigantisch. Via het uitzendbureau in Den Haag kun je er zo aan de slag. Iedere onbekwame uitzendkracht kan er - na een cursusje proefdierkunde van vier uur die ik zelfs slapende nog zou halen - zo aan het werk. Het BPRC heeft in de afgelopen tien jaar drie keer op het punt gestaan om te slui≠ten, maar telkens kwam er weer een reddingsplan op tafel. Het definitieve einde is nabij.''

Lousco Grasman

Meer info:
Burgerinitiatief: Pb 93029, 2509 AA Den Haag,
www.burgeriniti≠atief.nl
EDEV: Pb 93029, 2509 AA Den Haag, tel 070 3833699,
www.edev.nl
Koen:
www.antenna.nl/nvda/bprcapenhel
ALF:
www.animalliberation.net/netherlands

 

.Terug naar boven