|
Te serieuze rebel met reden De memoires van Willem Oltmans Terwijl de Derde Weg dezer dagen een snelweg is waarover de touringcars rijden van zelfuitgeroepen sociaal-democraten als Blair, Kok en Schröder, was deze politieke weg in de jaren vijftig en zestig een impopulaire sluiproute voor hen die niet wilden meedoen aan de ratrace tussen kapitalisten en communisten. Internationaal journalist en dagboekschrijver Willem Oltmans bewoog zich als een spookrijder over deze politieke weg, hetgeen hem de toorn bezorgde van Joseph Luns en diens opvolgers op Buitenlandse Zaken. Dit zorgde ervoor dat hij op een gegeven moment niet meer schreef voor bladen als Vrij Nederland en Elsevier, maar voor 'lilliputterkrantjes' als de Noorderpers, De Delftse Courant en De Typhoon, een inkomstenderving die inmiddels middels een netto-schadevergoeding van acht miljoen gulden is gecompenseerd. Wat hij niet kwijt kon in de pers, belandde in zijn dagboeken die momenteel met een ijzeren regelmaat verschijnen. "Ze tellen twee keer zoveel banden als die van Hans Wiegel", zei Oltmans onlangs trots op de televisie, maar het is de vraag of zijn publiek daar ook blij moet zijn. Recentelijk verschenen de Memoires 1963-1964, een tijd waarin de moord op John F. Kennedy het belangrijkste nieuwsfeit is en uiteraard veel aandacht krijgt van Oltmans die in die periode talloze lezingen gaf voor Amerikaanse bejaarden en studenten. Ongeveer vier maanden na de moord op JFK ontmoet hij op het vliegveld van Dallas per toeval Marguerite Oswald, de moeder van de officiële dader. Zij probeert de naam van haar zoon te zuiveren en Oltmans, gezegend met een groot rechtvaardigheidsgevoel, helpt haar daarbij. Zo introduceert hij haar bij een afdeling van de Verenigde Naties. Het maakt hem er niet populairder op bij de officiële instanties die iedereen willen doen geloven dat Oswald de echte en enige dader is. Ook Oltmans' overtuigingen dat Fidel Castro aanvankelijk geen communist was en dat de Amerikanen niets te zoeken hebben in Vietnam, maakten hem niet geliefd bij de autoriteiten in het algemeen en Atlanticus Luns in het bijzonder. Diens toorn is een constante in het boek, evenals goede adviezen van Oltmans' naaste omgeving om het wat rustiger aan te doen. "Why don't you join one newspaper and take it easy", vraagt een psychiater. "Het gaat er niet om wat het Amerikaanse volk denkt van jouw ideeën, maar het gaat er om dat de paar duizend Amerikanen die de show daar runnen niet tegen de schenen worden geschopt", houdt een vriend hem tevergeefs voor. Het is in ieder geval ironisch te zien hoe moeilijk een individualist bij uitstek het heeft in een maatschappij waar het individualisme heilig heet te zijn. De dagboeken kunnen verder interessant zijn voor mensen die zich verdiepen in het Indonesië tijdens de laatste jaren van president Soekarno, de wegen van het koningshuis (Bilderberg!) en de braafheid van het journaille. De lengte van de dagboeken hoeft op zich geen probleem te zijn, ware het niet dat Oltmans weinig gevoel voor humor bezit. Toppunt daarvan was zijn reactie na een bezoek aan Dr. Strangelove, de satirische film van Stanley Kubrick over de Koude Oorlog: "Gevaarlijke, typisch Amerikaanse onzin". Als je om deze Britse film al niet kunt lachen... Patrick van IJzendoorn Willem
Oltmans, Memoires 1963-1964. Uitgeverij Papieren Tijger, 358 p.
|
||