Natuurbeschermers in driedelig pak.

Op 6 oktober, de laatste mooie dag van 1997, was ik in Groenoord, toen daar het eerste actiekamp van het GroenFront werd ontruimd. Op 22 april, de eerste mooie dag van 1998, was ik bij het voorjaarsforum van Natuurmonu­menten in Utrecht. Het verschil? Meelullen over, of actievoeren tegen een paar honderd kilometer nieuw aangeleg­de snelwe­gen, een luchthaven en nog wat extra over­slag­havens. Over nut en noodzaak, over groeien of niet groeien en natuurbeschermers in driedelig pak.

Raar is dat. Uitgerangeerde VVD-ministers maken een grote kans om voorzit­ter te worden van een grote natuurbeschermingsorganisatie. Zegt dat iets over de VVD, of zegt dat iets over die grote milieuclubs? Ed Nijpels van het Wereld NatuurFonds en Winsemius van Natuurmonumenten zijn wat mij betreft school­voorbeelden van baantjesjagers. Een VVD-er die zich inzet voor de natuur? Ja, ken je die mop van...

Beide zijn aanwezig op het voorjaarsforum van Natuurmonumenten, die plaatsvond in de Stadsschouwburg in Utrecht. Op het eerste gezicht leek het, gezien het aantal driedelige pakken, eerder een aandeelhoudersvergade­ring van Shell, maar a la, het gaat om de natuur, ben je dan al snel geneigd te denken.

Natuurlijk is Natuurmonumenten ook voor de natuur. En met de vereniging willen 870 duizend leden die natuur 'de ruimte bieden, kansen geven en bescher­men tegen aantasting'. Dat was het doel al bij de oprichting in 1905, toen het Naardermeer bedreigd werd. Al 92 jaar zet de club zich dus in voor de Nederlandse natuur, en dan is het nogal ontluisterend om bij een introtoespraakje van concurrent/medestander Nijpels (WNF) te moeten beluisteren dat er nog maar vijf procent natuur in Nederland over is. Dat in de laatste vijftig jaar de helft van de overgebleven natuur vernietigd is. Dat Nederland, altijd klaar om landen als Brazilië te veroordelen, zich niet houdt aan de tien procentnorm voor natuur die op de grote milieuconfe­rentie in Rio de Janeiro enige jaren geleden werd afgesproken.

Draaikonterij

Wat doet Natuurmonumenten dan? Dan gaan ze niet in hijskranen zitten, of tunnels graven. Nee, men gaat in discussie met die andere driedelige pakken, die van het bedrijfsleven, die het land volplempen met snelwegen, industrieterreinen en wat al niet meer. Men zet in op lobbywerk.

Een paar van die natuurvernietigers mochten op het congres ook hun zegje doen. De haren rijzen je te berge bij het aanhoren van die mensen. Op de stelling 'Nederland Stikt' antwoorden ze ijskoud "Nederland is nog lang geen Hong Kong." Of: "Nederland is een groene wereldstad." Met andere woorden, het valt allemaal best wel mee.

De fout van Natuurmonumenten is dat ze teveel naar die mannetjes luistert. Eerst zegt de club: "Ons land heeft geen ruimte meer om adem te halen. Nederland zit opgesloten in een veel te nauw korset van dijken, sluizen, stuwen, autowegen, treinrails en noem maar op. Bij het minste of geringste valt Nederland flauw. Als we niet uitkijken zullen door de uitvoering van de vele ruimtelijke investeringen, die de komende decennia op de agenda staan voor de versterking van de ruimtelijk-economische structuur in Nederland, de veters in het korset nog strakker worden aangetrokken."

Dat klinkt allemaal mooi. Maar waar gaat Natuurmonumenten de fout in. Ze hobbelt achter de economielijn aan. Ze voert projecten uit, die onder andere als doel hebben, dat 'grote infrastructurele projecten, waarvan nut en noodzaak is aangetoond, ecologisch en economisch een meerwaarde krij­gen'.

Bekendste voorbeeld van die draaikonterij, het braaf volgen van de groei, groei, groei-gedachte, is de aanleg van de woonwijk IJ-burg in het IJ-meer. Nadat Natuurmonumenten zich inspande om via een referendum de natuurvernie­tiging te stoppen, maakte de club een enorme ommezwaai door nadien met de gemeente Amsterdam en de provincie Noord-Holland op 19 maart van dit jaar een convenant te tekenen, om de natuur 'toch kansen te geven'.

Compromismentaliteit

Een ander voorbeeld van de tactiek van Natuurmonumenten om natuur te behouden: "De meest waardevolle, voor Nederland karakteristieke cultuur­landschappen worden gered en hersteld door ze een nieuwe, duurzame economi­sche basis te geven."

Wat betekent dat in de praktijk voor bijvoorbeeld de Waddenzee. Natuurmo­numenten: "Duurzame bescherming van een monumentaal landschap langs de oude Friese en Groningse waddenkust door het creëren van nieuwe economische dragers op basis van recreatie en toerisme. Herstel en ontwikkeling van het brakke overgangsgebied, waarbij een nieuw netwerk voor watersporters en weidevogels ontstaat." Sorry? Extra jachthavens en patatkramen om de natuur te beschermen?

Dat lijdzaam volgen van de economische groei irriteert me. Natuurmonumen­ten: "De vraag is niet of we als maatschappij, als economie moeten groeien. De samenleving is gewoon niet op slot te zetten. De vraag is hoe we groeien."

Natuurmonumenten maakt, net als een groot deel van de geïnstitutionaliseer­de milieubeweging, de verkeerde keuze door te praten en compromissen te sluiten met de asfaltlobby. Net als bij een politieke partij als GroenLinks heerst er een compromismen­taliteit, die te weinig oplevert voor het groen in Nederland. Ons land verdient een fellere en meer principiële milieubewe­ging, en niet mannetjes in driedelig pak die gezellig met de tegenstander een kopje koffie drinken. Overigens, bij de uitnodiging die Natuurmonumen­ten rondstuurde ging men er van uit dat het bezoek wel per auto zou komen, gezien de routebeschrijvingen via de A2, A12 of wat dan ook. Dat geeft natuurlijk al te denken.

Tot slot, voor de VVD-baantjesjagers, Winsemius houdt er binnenkort mee op. Straks Bolkestein op de bres voor de korenwolf? Dan wel alleen voor Nederlandse korenwolven, lijkt me.

Rob