Naar archief

Uit: Ravage #255 van 20 maart 1998


PETA KRIJGT MES IN DE RUG
Nederlandse dierenrechtenorganisatie vleugellam

Het Amerikaanse bestuur van de internationale dierenrechtenorganisatie Peta heeft onlangs besloten om na bijna vier jaar het kantoor van haar Nederlandse afdeling te sluiten en de vijf personeelsleden naar huis te sturen. 'Financiële redenen' zouden aan deze beslissing ten grondslag liggen. Het personeel is met stomheid geslagen, is hun noeste arbeid dan helemaal voor niets geweest?

Op 23 februari werd er een postpakket uit Amerika bij het kantoor van Peta (People for the Ethical Treatment of Animals) in Den Haag afgeleverd. Toen het pakket na enige tijd werd geopend, bleek de inhoud afdoende om de vijf personeelsleden met stomheid te doen slaan. In het pakket zat een brief waarin Ingrid Newkirk - de Amerikaanse voorzitter van zowel Stichting Peta-Nederland als van Peta-Amerika - de sluiting van het kantoor en het ontslag van de medewerkers aankondigde.

In de brief werd met veel vriendelijke woorden gesteld dat het bestuur weliswaar zeer tevreden is over het functioneren van de Nederlandse Peta-afdeling, maar dat men zich "om financiële redenen" genoodzaakt ziet het kantoor te sluiten en de betaalde krachten op straat te zetten. Om de klap enigszins te verzachten zou men de Nederlandse rechtsregels respecteren en iedere betaalde kracht één maand salaris per gewerkt dienstjaar bonus geven.

Dat dit laatste volgens het Nederlandse arbeidsrecht volkomen normaal is zullen ze in de VS vast niet hebben geweten. Als de vijf personeelsleden even een handtekening onder het ontslagvoorstel wilden zetten dan was dat ook weer geregeld. En met vriendelijke groet en dank voor alle medewerking, was getekend, mevrouw Newkirk.

Financiële redenen

Op het kantoor in Den Haag sloeg de verbazing al snel om in woede. Na bijna vier jaar lang meer dan vijftig uur per week enorme inspanningen te hebben geleverd voor de rechten van de dieren in dit land, kwam deze mededeling hard en als een donderklap bij heldere hemel aan. De 'financile redenen' die door Newkirk wordt aangegeven voor de sluiting van het kantoor wekte in eerste instantie nog de meeste verbazing.

Geoffrey Dekkers, directeur van Peta-Nederland begrijpt de beweegredenen van het Amerikaanse bestuur niet: ,,Iedereen kan op z'n vingers natellen dat we met de Nederlandse inkomsten in staat zijn ons werk te verrichten. We hebben inmiddels 26 duizend donateurs in Nederland, die buiten hun donateursschap om ook nog veel extra giften overmaken. Tegenover deze inkomsten staan lage kantoor- en personeelskosten; we hebben veel gemotiveerde vrijwilligers en het betaalde personeel zit qua inkomen op het minimumniveau. Peta-Amerika (jaarlijkse omzet 12 miljoen dollar) heeft wel geld in ons gestoken, maar ze wilden zelf een afdeling in Nederland oprichten. Dat vergt nu eenmaal investeringen.''

Of financiële redenen de werkelijke grondslag voor het overhaaste besluit van de Amerikanen zijn betwijfelt Geoffrey dan ook. Hij kan wel naar ,,mogelijke andere redenen'' gissen, maar laat zich daar niet verder over uit. Een 'anonieme ingewijde' heeft in de Nederlandse pers laten weten dat er een ideologisch conflict aan de sluiting van het kantoor ten grondslag zou liggen. Peta zou teveel lobbywerk verrichten en te weinig de confrontatie zoeken.

Of dit wél de achterliggende reden voor het sluiten van het kantoor is weet Geoffrey niet. Volgens hem is er in ieder geval geen sprake van een ideologisch conflict. ,,Uiteindelijk staan we hier voor dezelfde principes'', zo stelt hij. ,,In Nederland wordt met betrekking tot onze Peta-activiteiten soms een andere - iets mildere - lijn gevolgd dan in de VS, omdat de Amerikaanse aanpak hier niet zou werken. Maar op onze manier van werken hebben we vrijwel nooit kritiek gehad. Ook niet vanuit Amerika.''

Successen

De vijf medewerkers van Peta hebben zich vooralsnog niet bij de stappen van Peta-Amerika neergelegd. Zo hebben ze tot nu toe geweigerd de ontslagvoorstellen van de Amerikanen te ondertekenen en weigeren ze sowieso mee te werken aan een ontslagprocedure die - volgens de Nederlandse normen - asociaal, onbeschoft en onethisch is. Het Nederlandse arbeidsrecht en de omgangsvormen die daarbij horen zitten nu eenmaal subtieler in elkaar dan de Amerikaanse.

Belangrijker is dat de beslissing van Peta-Amerika voor het personeel en voor de talloze activisten en vrijwilligers in Nederland als een messteek in de rug aankomt. In de bijna vier jaar dat Peta een kantoor in Nederland had zijn enorme inspanningen geleverd en heeft men verschillende successen geboekt in de strijd tegen dierenmisbruik. Dankzij acties van Peta is Schiphol bijvoorbeeld gestopt met het vervoer van kistkalveren, verwerkt couturier Mart Visser geen bont meer in zijn creaties, serveert de KLM geen foie gras (ganzenleverpaté) meer en hebben talloze mensen afgezien van een bezoek aan een circus met dieren. Ook zijn veel mensen door de acties van Peta bewuster gaan consumeren en heeft het vegetarisme mede door toedoen van Peta een enorme vlucht genomen.

Dit maakt de beslissing om het kantoor binnen een tijdsbestek van twee weken dicht te gooien voor de direct betrokkenen volstrekt ondraaglijk. ,,We hebben een instrumentarium opgebouwd, financiën binnen gehaald, een netwerk gecreëerd van mensen die ons met van alles terzijde staan. Er is iets opgebouwd waarmee we veel meer zouden kunnen bereiken. Dat die mogelijkheid ons nu uit handen wordt getrokken, is vreselijk zuur'', aldus Geoffrey.

Koude oorlog

Hoewel de toonzetting van Peta-Amerika in eerste instantie vriendelijk was, is de sfeer tussen de twee partijen nu dermate verziekt dat daar geen sprake meer van is. Tussen de advocaten die de belangen van de twee partijen behartigen schijnt inmiddels een koude oorlog te zijn uitgebroken. Volgens een anonieme bron vliegen er memo's en faxen over en weer en beschuldigt Peta-Amerika de Nederlanders van 'obstructie' en een 'onconstructieve houding'.

In eerste instantie gingen de Nederlandse dierenbeschermers er vanuit dat het tot een rechtszaak zou komen. Volgens Geoffrey zou Peta in juridisch opzicht sterk staan, omdat Newkirk van Peta-Amerika geen goede redenen kan aanvoeren om het kantoor te sluiten en het personeel op straat te gooien. Geoffrey stelde vorige week nog dat de advocaat er alle vertrouwen in had dat Peta in juridisch opzicht in haar recht staat.

De Amerikanen wilden het verloop van de zaak kennelijk niet afwachten, en stuurden een driekoppige delegatie naar Den Haag, om te helpen 'de zaak af te ronden en het pand te sluiten'. De arrogantie van deze actie deed het bloed in Den Haag nog verder koken. Toen op 9 maart de Amerikaanse drie-eenheid naar het Haagse kantoor kwam met de kennelijke bedoeling om de zaak leeg te halen en het pand te sluiten, deed men eenvoudigweg de deur niet open. Via een open raam werd het drietal er op gewezen dat ze geen recht hadden het kantoor te betreden, omdat er volgens de Nederlandse wet nog niets was besloten omtrent sluiting of ontslag. In zo'n geval mogen werknemers hun arbeidsplaats beschermen, en dat deed men dan ook.

Beteuterd droop het drietal af. De verhuurder van het Petakantoor had ondertussen via de pers lucht van de zaak gekregen en ook zijn maatregelen getroffen. Zo stond hij 's middags met een deurwaarder voor de deur om beslag te leggen op de inboedel van het Peta-kantoor. De drie Amerikanen (eigenlijk: twee Amerikanen en een Duitser) kunnen het dus uit hun hoofd zetten om terug te komen om 'mee te helpen de zaak af te ronden en het pand af te sluiten'.

Hilton

Volgens een wel ingelichte bron zijn er in de loop van vorige week nog enkele pogingen tot onderhandeling geweest tussen de Amerikaanse afvaardiging en het Nederlandse Peta-personeel. Er schijnen over en weer voorstellen te zijn gedaan die vooralsnog niet tot een 'oplossing' hebben geleid. De met ontslag bedreigde Nederlandse medewerkers hebben bijvoorbeeld voorgesteld om zelf het bestuur over te nemen. Als het om een financiële kwestie gaat, dan zou het logisch zijn dat Peta-VS ermee akkoord zou gaan om de bestuurlijke taken en financiële zaken over te dragen aan een Nederlands bestuur.

Vooralsnog lijkt Peta-Amerika niet genegen daarmee akkoord te gaan. De Amerikanen lijken hoe dan ook actief te blijven in Europa en hun vingers er niet vanaf te willen trekken. De voorstellen die de Amerikanen tot toe nu naar het Nederlandse personeel hebben gedaan lijken vooral een hoog idiotie-gehalte te hebben. Zo zouden ze - volgens een anonieme bron - hebben gedreigd de Nederlandse Peta-medewerkers (die net hun ontslagaankondiging hadden gekregen) te ontslaan als ze niet zouden meehelpen bij het sluiten van het kantoor. Verder is het meer dan een sterk gerucht dat Peta-VS de met ontslag bedreigde Nederlanders zwijgplicht wil afdwingen, waarbij iedere Peta-onwelgevallige uitspraak met een boete van duizenden dollars zou worden bestraft. Over de wederzijdse voorstellen schijnt momenteel achter de schermen te worden onderhandeld door advocaten.

Hoewel geen van de personeelsleden van Peta zich er op enige wijze over uit wil laten, blijkt het de bedoeling te zijn geweest om tot direct overleg te komen tussen de twee partijen. Dat het niet tot een gesprek is gekomen, heeft er ondermeer mee te maken dat de drie Amerikanen die in Nederland verbleven kennelijk belangrijkere zaken te regelen hadden gedurende hun verblijf. Saillant detail: ze bleken in het peperdure Amsterdamse Hotel Americain te logeren en wilden voor een onderhandelingsgesprek het liefst een ruimte in het Hilton huren. Voor alle duidelijkheid: men zou gaan praten over het sluiten van een kantoor om 'financiële redenen'.

Donateurs

Dat Peta-Amerika een weinig substiel spel speelt over de hoofden van het personeel en de vele vrijwilligers die zich jarenlang met verve hebben ingezet voor de organisatie, lijkt steeds duidelijker te worden. Het is in ieder geval opmerkelijk dat de Amerikanen ruim twee maanden geleden de adres-administratie uit Den Haag hebben weggehaald. Peta-Amerika gaf daarbij de opdracht om het personeelslid dat belast was met deze administratie te ontslaan, al werd aan deze opdracht destijds geen gehoor gegeven.

De Nederlandse donateurs blijven waarschijnlijk door een Brits bedrijf aangeschreven worden met bedelbrieven voor het ondersteunen van - Amerikaanse - campagnes. Vooralsnog zijn de Nederlandse donateurs en activisten niet door Peta-Amerika ingelicht over de dramatische veranderingen die plaatsvinden. Des te opmerkelijker is het dat Nederlandse donateurs de afgelopen week doodleuk een brief van Newkirk ontvingen met het zoveelste verzoek om financiële steun - ditmaal voor de Procter & Gamblecampagne die Peta ineens schijnt te zijn gestart (Peta is er blijkbaar niet van op de hoogte dat talloze organisaties in de VS al meer dan tien jaar een campagne tegen deze dierproefmultinational voeren). Talloze mensen hebben inmiddels naar het kantoor in Den Haag gebeld voor het bijbehorende informatiepakket, om vervolgens te moeten horen dat Peta-Nederland in feite is opgedoekt.

Hiermee wordt de schijn gewekt dat Peta-Amerika een kantoor in Nederland heeft opgezet om donateurs - en daarmee financiële middelen - binnen te halen. Nu de Amerikanen over een uitgebreid adressenbestand - en daarmee over een potentiële geldbron - beschikken worden de vijf medewerkers en de tientallen vrijwilligers bedankt voor hun inzet en op straat gegooid. Desgevraagd zegt Geoffrey ,,niet aan deze optie te willen en kunnen denken''. Als inderdaad zou blijken dat dit het vooropgezette plan van de Amerikanen zou zijn, zou de sluiting van het kantoor in Den Haag ,,zo mogelijk nog wranger zijn''.

Toch is het geen onrealistische gedachte. Enkele jaren geleden is in Groot-Brittannië min of meer hetzelfde gebeurd. De zes personeelsleden van het Peta-kantoor in Londen werden een voor een om vage redenen ontslagen, waarna een nieuwe medewerker werd aangenomen die zich alleen bezig houdt met p.r. en het werven van donateurs.

Bas

Naar boven
Naar overzicht dit nummer

Naar Jaargang 1998