Naar archief

Uit: Ravage #255 van 20 maart 1998

Wat krijgen we nou?

Ravage plaatst artikelen en illustraties die positieve en negatieve reacties kunnen uitlokken. De rubriek Wat krijgen we nou? biedt ruimte aan ingezonden brieven.

Boter op het hoofd

Tot nu toe wilde ik mij niet mengen in de discussie over Bob Black, omdat ik het een volkomen non discussie vond. In eerste instantie heb ik het verhaal niet uitgelezen, het kon me niet boeien. Pas toen de ophef ontstond, heb ik het nog eens geprobeerd. Mijn eerste indruk werd bevestigd, waar het de literaire kwaliteit aangaat. Maar dat was geen onderwerp van discussie. Ik vond en vind het een slecht verhaal. Toch vind ik de reacties overtrokken en hypocriet. Het dichtmetselen van de voordeur van Ravage, deed voor mij de deur dicht. Ik wist dat het een aantal mensen hoog zat, maar dit soort acties geven blijk van een enge ego-centrische kijk op de wereld. De geest van de Politieke Vleugel van de Kraakbeweging waart weer rond. In de hele discussie is er één gedachte die ik niet van me af kan zetten. Het geslacht van de kunstenaar.

Stel: Het verhaal van Bob Black was geschreven door een vrouw, laten we zeggen een vrouw uit de anarcha-feministische hoek. Ik acht dat niet onmogelijk, ik heb begrepen dat het kijken van porno geen taboe meer is. Er bestaat tegenwoordig zelfs vrouwvriendelijke porno. Ik zou hier graag eens een definitie van zien. De strenge moraal waar het sex, SM en porno betreft is aan erosie onderhevig. Tien jaar geleden waren bepaalde zaken absoluut taboe. Soms verbaast het me, vooral omdat er nogal eens sprake is van een dubbele moraal. Wat vrouwen zelf doen, tolereren ze niet van mannen. Bij kunstwerken waarin sex en geweld als beelden worden gebruikt is het nodig het geslacht van de kunstenaar te weten. Wanneer het een man is, is het fout, behalve wanneer de kunstenaar zijn werk ontkracht door een ondubbelzinnig statement toe te voegen. Wanneer het een vrouw is, is er geen probleem.

Terug naar Bob Black. Stel dat Bob Black een vrouw was en de rollen in het verhaal omgedraaid, dan denk ik dat het verhaal, door dezelfde mensen, als mooi, spannend en vernieuwend zou worden ervaren. Sterker nog een goede satire die de machocultuur bij de wortels aanpakt. Dit soort verhalen bestaan en worden gewaardeerd. Ik weet ook nu bij het schrijven van dit stukje, dat de constructiefout bij mijn geboorte mijn woorden zal ontkrachten. (Om die reden zal ik dan ook ondertekenen met een vrouwennaam).

Dat irriteert me. De metselende anarcha's zeggen dat er met de redactie van Ravage niet te discussiëren valt. Ik geloof dat het tegenovergestelde waar is. Ik geloof dat de vrouwen (en mannen) betrokken bij het komkommerwerpen, alleen een discussie willen waar de uitkomst hen van bevalt. Nu weten de kenners, dat een discussie slechts zin heeft en spannend is wanneer de uitkomst vooraf onbekend is. Bob Black heeft in ieder geval zijn gelijk gehaald op het punt dat sommige groepen zo vreselijk sektarisch zijn, dat ze bij het lezen van bepaalde woorden of beelden slechts op de hen aangeleerde manier (schuim op de bek) kunnen reageren. Alsof de context, de dubbele bodem hen compleet ontgaat. Ik begrijp dat bepaalde metaforen schokkend kunnen zijn, voor bepaalde mensen. Dit geldt niet alleen voor Bob Black's verhaal.

Kanker bijvoorbeeld, wordt vaak als beeld gebruikt voor bepaalde ongewenste processen in de maatschappij. Het is vervelend dat bepaalde mensen zich gekwetst voelen, maar moet je daarom zeggen dat je nooit en te nimmer bepaalde beeldspraak mag gebruiken? Ik denk dat dat onzin is, het gaat erom hoe iemand het doet en wat voor bedoeling erachter zit. De tekst van Bob Black is letterlijk genomen en dat is iets wat bij een literaire tekst, meestal niet de bedoeling is. (Slechts bij oersaaie politiek correcte literatuur staat er exact wat de kunstena(a)r(es) bedoelt. De ik figuur is dan de auteur of een ideale afspiegeling daarvan.)

Of het verhaal van Bob Black smaakvol, spannend is of wat dan ook, kan voor iedere lezer anders zijn. Maar om Bob Black wiens stukjes regelmatig verschenen in linkse Nederlandse bladen volledig af te branden gaat heel ver. Bob Black is voor zover bekend geen verkrachter, noch roept hij op of verheerlijkt hij verkrachting. Maar de critici laten het niet bij Bob Black alleen. Nee de redactie van het blad, die voor het themanummer een duidelijke keuze hadden gemaakt, worden samen met Bob Black gelyncht. Omdat ze geen afstand nemen van het verhaal. Dat hoeven ze ook niet, want en nu volgt de grote verrassing zij hebben het niet geschreven. Zij hebben slechts een forum geboden waar alle mannen en vrouwen konden schrijven en zeggen wat ze wilden over het onderwerp 'De oorlog tussen de seksen'. De vraag wat de redactie van het verhaal vindt is dan ook volstrekt irrelevant.

Harry Zevenbergen