|
Naar archief
Uit: Ravage #255 van 20 maart 1998
Campagne Hot Spring van start Als het aan A SEED ligt gaan we een heet voorjaar tegemoet. Niet zozeer door het broeikaseffect, maar door de actiegolf die dit voorjaar over Europa zal denderen. Een actiegolf tegen de toenemende macht van het internationale bedrijfsleven en de ondemocratische multilaterale instituties. Op het kantoor van A SEED in Amsterdam-Oost is er van het zweterige voorjaar niet veel te merken. Buiten is het koud en binnen zitten een viertal mensen in alle rust achter hun tekstverwerker. A SEED staat voor Action for Solidarity, Equality, Environment and Development en is een wereldwijd netwerk van activisten dat zich op lokaal, nationaal en internationaal niveau keert tegen de ecologische destructie van de planeet en de schending van fundamentele mensenrechten. Sinds 1991 heeft ze diverse acties en campagnes gevoerd tegen uiteenlopende zaken als de macht van het bedrijfsleven, de Europese eenwording, de aanleg van wegen, multilaterale ontwikkelingsbanken, biotechnologie, klimaatverandering, het verdwijnen van tropisch regenwoud, enzovoorts. In de onlangs van start gegane Hot Spring '98 campagne wordt vooral aandacht gevraagd voor de toenemende macht van het bedrijfsleven ten koste van de macht van nationale en lokale overheden. Frank van Schaik, medewerker van A SEED, vertelt hoe het idee ontstond: ,,Tijdens de algemene ledenvergadering van A SEED in Luxemburg, waar op dat moment ook een Eurotop plaatsvond, waren relatief veel mensen aanwezig die zich bezig hielden met de vrije markt en de verschuivende internationale machtsverhoudingen. We zijn toen eens gaan opschrijven wat er allemaal voor bijeenkomsten van belangrijke internationale organisaties op de agenda stonden voor 1998. Dat leverde een indrukwekkende lijst op. Wij hebben toen besloten daar een actiecampagne van te maken om er zo de aandacht op te vestigen. Dit gaven we de naam Hot Spring mee.'' Actiebron Het Engelse spring betekent zowel 'lente' als 'bron', waarmee men wil aangeven dat er talloze acties uit deze campagne moeten ontspringen. De laatste jaren hebben internationaal opererende bedrijven hun greep op de internationale politiek en economie aanzienlijk vergroot. Multinationals controleren inmiddels bijna elk aspect van ons leven, van het voedsel dat we eten tot onze eigen genen. Overheden dansen steeds vaker naar de pijpen van het bedrijfsleven en moeten vaak machteloos toekijken als bedrijven besluiten hun productie te verplaatsen naar andere landen, of milieuregels aan hun laars lappen. Wereldwijd wordt hier door activisten, volksbewegingen, studentenorganisaties, vakbonden en burger- en consumenentgroepen tegen gevochten. De taak van A SEED hierin is het verzamelen van informatie die relevant is voor deze groepen en het stimuleren van acties door mensen en groepen bij elkaar te brengen. Frank: ,,A SEED is een netwerk van organisaties en activisten. We zijn niet een of ander hoofdbureau dat de leiding neemt in acties of campagnes. Wij hebben de Hot Spring campagne wel bedacht, maar het is niet zo dat we vervolgens die hele campagne gaan leiden. In Nederland is bijvoorbeeld een samenwerkingsverband van de Fabel van de Illegaal en Eurodusnie uit Leiden en de onderzoeksgroep Corporate Europe Observatory met het MAI aan de slag gegaan en heeft een info-tour georganiseerd. Die is tot nu toe zeer succesvol.'' MAI De onderhandelingen over het Multilateraal Agreement on Investments (MAI) zijn al in september 1995 begonnen, maar werden pas vorig jaar opgepikt door actiegroepen in vooral de VS, Canada en Frankrijk. De onderhandelingen over het verdrag worden door top-ambtenaren van Economische Zaken van de 29 OECD-landen gevoerd. Omdat dit achter gesloten deuren gebeurt, wist niemand waarover het nu precies ging. Ook parlementen wisten wel dat er onderhandeld werd over een investeringsverdrag, maar meer ook niet. Een aantal activisten heeft er toch lucht van gekregen en wilde er meer over weten. Omdat ze overal voor gesloten deuren kwamen te staan is een groep Franse activisten gaan posten voor het kantoor van de OECD in Parijs. Op het moment dat de onderhandelaars naar buiten kwamen, heeft een activist een aktetasje uit de handen van een onderhandelaar gegrist. Daar bleken de notulen van de vergadering in te zitten. Deze zijn toen op Internet gezet. Sindsdien is er meer openbaarheid gekomen en zijn ook parlementen, in ieder geval in de VS, Frankrijk en Canada wakker geschud. Het MAI heeft, als het eenmaal in werking is getreden, nogal ingrijpende gevolgen. Zo wordt het landen verboden een boycot uit te roepen van een ander land zoals destijds met Zuid-Afrika het geval was. Verder kunnen nationale of lokale overheden vrijwel geen enkele voorwaarde stellen aan bedrijven die investeren, bijvoorbeeld op het gebied van de arbeidsomstandigheden of het milieu. En nieuwe wetgeving op het gebied van het milieu, arbeidsvoorwaarden of volksgezondheid kan onder het MAI onwettig worden verklaard. Het verdrag beperkt in zijn algemeenheid de macht van overheden en het is dan ook vreemd dat er zo weinig protest vanuit die hoek te beluisteren valt. Goed nieuws is dat Frankrijk heeft laten weten dat ze het verdrag in deze vorm niet zullen ondertekenen. Toch is het volgens Frank nog te vroeg om te juichen: ,,De onderhandelingen lopen nog en wellicht zwicht Frankrijk alsnog voor de lobby die ongetwijfeld zal volgen. Er circuleert ook het idee om in april een zeer uitgeklede vorm van het verdrag te tekenen en dan over de rest verder te onderhandelen. Maar wel met de politieke boodschap van 'jongens hou maar op met het protest want we hebben het verdrag al lang ondertekend'. Dat zal het effect wellicht ook zijn. Je moet dus niet te snel juichen nu Frankrijk dwarsligt.'' Immiddels zijn er buiten Frankrijk in diverse andere Europese landen
zoals Duitsland, Engeland, Finland en Zweden ook campagnes tegen het MAI
van start gegaan. Dankzij de info-tour leeft het MAI nu ook in Nederland,
in ieder geval in activistische kringen. De volgende opgave is om ook
andere groepen, zoals vakbonden en lokale overheden wakker te schudden.
Ook in Den Haag, Leiden, Utrecht en Nijmegen zijn er lokale groep gevormd. Deze zouden vervolgens met de lokale overheid en vakbonden moeten gaan praten. Veel lokale overheden weten totaal niet wat het MAI voor hen voor gevolgen zal hebben. Bijvoorbeeld dat ze geen enkele ruimte meer hebben om milieu-eisen te stellen aan een bedrijf dat zich bij hen wil vestigen. Ook bij politieke partijen houden alleen de specialisten zich er mee bezig. De media reageren ook afhoudend. Frank: ,,Er zijn wel artikelen geschreven voor kranten, maar die werden afgewezen. 'Te ver van het bed van de lezer' wordt er dan gezegd. Dat is in zekere zin ook wel zo, maar iedereen zal de effecten tenslotte wel merken. Het is onze taak om te laten zien dat het feit dat er ergens een weg wordt gebouwd, toename is aan CO-2 uitstoot, of grote werkloosheid heerst, altijd samenhangt met de dictatuur van de vrije markt en die wordt door MAI alleen maar groter.'' Actiekalender De moeilijkste opgave voor A SEED is te laten zien hoe internationale ontwikkelingen op lokaal niveau grote gevolgen hebben. Wat zijn de gevolgen van de uitkomst van onderhandelingen die het komend voorjaar binnen diverse multilaterale instellingen plaatsvinden? In het onlangs verschenen boekje Resist Corporate Rule! dat binnenkort ook in het Nederlands verschijnt, wordt op korte en bondige wijze beschreven wat internationale organisaties als de G-8, de Wereldhandelsorganisatie, de Wereldbank, het IMF, de Europese Unie, de Europese Investeringsbank, etc. zijn. Welke punten daar dit voorjaar op de agenda staan en wat de gevolgen kunnen zijn. Naast informatie bevat het boekje ook tips hoe je zelf verzet kunt organiseren. Frank: ,,Het boekje is in de eerste plaats bedoeld voor mensen die al actief zijn. We willen hen een handvat bieden om hun activiteiten in een breder perspectief te plaatsen, laten zien dat de problemen waar zij mee bezig zijn een bredere achtergrond hebben.'' Het is niet de prioriteit van A SEED om zelf lokale acties te organiseren, al doen ze dat wel af en toe. Frank: ,,We zouden graag een groep willen hebben die deel is van het kantoor en voortdurend acties probeert op te zetten en organiseren. Vooralsnog hebben we daar de mensen niet voor en beperken we ons tot zo nu en dan een actie.'' De actiekalender die in het boekje is opgenomen, wordt gedomineerd door de grote bijeenkomsten van de multilaterale organisaties. Er is een vergadering en er wordt buiten gedemonstreerd of een andere actie gedaan. Laat je op deze manier je actieagenda niet teveel bepalen door deze grote organisaties? Frank: ,,Die discussie hebben we ook gevoerd. Maar een actie heeft meer effect wanneer die tijdens zo'n bijeenkomst plaatsvindt. Dan wordt die door journalisten veel eerder opgepikt. Je moet een beetje meesurfen op de publiciteitsgolven. Veel acties zijn bedoeld om media-aandacht te krijgen. Maar ook om die beleidsmedewerkers te laten weten dat ze in de gaten worden gehouden. Daarnaast kweek je een soort global action feeling en je ziet dat dit mensen enorm kan inspireren. Er zijn mensen die alles achter zich laten, hun werk of studie en hun huis en zich daar volledig op gaan richten. Dat soort mensen zijn vaak cruciaal.'' Toch is het volgens Frank niet de bedoeling geweest een soort liftersgids door activistisch Europa te schrijven. ,,Daar hebben we niks tegen, maar het zou jammer zijn als mensen die aan de slag willen alleen maar de kalenderbijeenkomsten aflopen en niet iets lokaal organiseren. Daarom hebben we ook een lijst met adressen opgenomen van groepen die lokaal actief zijn zodat mensen zich daar bij aan kunnen sluiten. Ook staat erin wat je zelf plaatselijk kunt doen. We willen graag aansluiten bij dingen waar mensen toch al op lokaal niveau mee bezig zijn. '' Alternatieven Om het global action feeling meer handen en voeten te geven werd in februari in Genève de Peoples' Global Action (PGA) opgericht, een alliantie van actiegroepen en volksbewegingen uit alle continenten. De PGA is bedoeld als platform en zal fungeren als instrument voor communicatie, coördinatie en wederzijdse hulp. In tegenstelling tot de gevestigde NGO's die zich vooral bezig houden met lobbyen en onderhandelen zoekt de PGA de confrontatie. Door een combinatie van acties en het opzetten van lokale alternatieven als coöperaties en samenwerkingsverbanden tussen producenten en consumenten wil men de vrije markt aanvallen en terugdringen. Wat opvalt is dat de lokale alternatieven vooral in de tweede en derde wereld van de grond moeten komen of al bestaan, terwijl we ons hier vooral bezig moeten houden met actie voeren. Frank: ,,Dat is niet helemaal zo. Kijk maar naar de LET-systemen die toch aardig van de grond zijn gekomen. Zelf werk ik ook voor Aktie Strohalm en die is ook vooral bezig met de andere kant: financiële micro-alternatieven, rentevrije fondsen en dat soort dingen. Het is nog heel erg klein en experimenteel, dat wel. Nederland heeft een hele open economie en dat heeft tot gevolg dat het veel moeilijker is een alternatief te ontwikkelen dat een breed publiek vindt of politiek als volwaardig wordt gezien.'' Maar je kunt toch zelf beginnen? De coöperaties op de andere continenten bestaan vaak uit boeren die besloten hebben niet meer voor de markt produceren, maar voor zichzelf en de lokale gemeenschap. Dat kan hier toch ook? Nu voert men hier actie tegen de vrije markt, maar is tegelijkertijd wel in alles consument. Frank: ,,Het verschil is dat de mate van autarkie daar veel groter is. Veel mensen zijn nog zelfvoorzienend, hier is dat alleen praktisch door de mate van urbanisatie al onmogelijk. Natuurlijk is het belangrijk om buiten de markt dingen op te bouwen. Je kunt laten zien dat er alternatieven mogelijk zijn, maar dit vergt investeringen en tijd en energie. In een stad als Amsterdam kun je je bijvoorbeeld bij en LET-systeem aansluiten. Maar de tijd die je daaraan besteedt, gaat af van de tijd die je vrij hebt voor het organiseren van protest. Het is goed om alternatieven te ervaren, maar je kunt ze ook overdragen zonder er zelf mee bezig te zijn. In feite ligt het heel persoonlijk. Sommige mensen willen liever aan de slag met een alternatieve economie andere houden meer van het maken van politieke analyses en actie voeren.'' Na enig stilzwijgen vervolgt hij: ,,Ik denk wel dat we vooral hier protest moeten laten horen omdat hier de beslissingen worden genomen en de grote multinationals hun hoofdkantoor hebben. Een bezetting van het ministerie van Economische Zaken in Den Haag door twintig mensen kan effectiever zijn dan een demonstratie van tienduizend mensen in India. Ik zeg niet dat het per sé zo is, maar je moet het wel afwegen. De Zapatista's hebben daar ook op gewezen: "Jullie moeten ij jullie eigen land protesteren daar help je ons het best mee." En de Ogoni in Nigeria zeggen ook, probeer een Shell boycot te regelen, daarmee help je ons het best.'' Hoewel de Hot Spring-campagne zich nu vooral op het MAI lijkt te concentreren - het was dan ook kort dag omdat het in april al getekend zou worden - staat er veel meer op het spel het komend voorjaar. Het transport van nucleair afval in Ahaus bijvoorbeeld, en de onderhandelingen over de Agenda 2000 van de EU dat de uitbreiding van de Europese Unie met zes landen behelst. Verder de stemming in het Europees parlement over de Patent Directive, een wet die zegt dat je leven en levensvormen mag patenteren. Als deze in mei door het Europees Parlement wordt goedgekeurd, wordt
het mogelijk dat alle levensvormen op aarde eigendom worden van bedrijven.
Daarnaast is er nog de Eurotop in Cardif 15 en 16 juni, de bijeenkomst
van de G-8 in Birmingham in mei, de viering van de vijftigste verjaardag
van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Genève op 18, 19 en 20
mei en nog veel meer. Voor al deze bijeenkomsten staan acties of alternatieve
bijeenkomsten gepland die te samen voor een heet voorjaar moet zorgen.
En als het voorjaar voorbij is? Freek Kallenberg Het boekje Resist Corporate Rule! Hot Spring '98 kun je bestellen bij A SEED Europe, Postbus 92066, 1090 AB Amsterdam. Tel: 020-6682236, Fax: 020-6650166, Email: aseedeur@antenna.nl http://www.antenna.nl/aseed Naar bovenNaar Jaargang 1998 |