Naar archief

Uit: Ravage #254 van 6 maart 1998

VLIEGTUIG AAN DE KETTING GELEGD

Op CNN beklaagden ze zich er maar weer eens over waarom die actievoerders nou weer uitgerekend een vlucht op Atlanta moesten dwarsbomen. De twee uur durende bezettingsactie van een KLM-vliegtuig op Schiphol baarde opzien. Niet vanwege de waanzinnige uitbreidingsplannen van de luchthaven, maar door de vraag hoe het in hemelsnaam toch mogelijk is dat een groepje actievoerders op boerenklompen zomaar op de romp van zo'n boeing terecht kan komen.

Onderzoeksrapporten, enquetes, milieu-effectenrapportages, bezwaarprocedures, geluidshindercijfers, plannen van aanpak, vliegbewegingen, juridische procedures, nachtvluchten, gebruiksplannen, milieugrenzen, enz. Je wordt er horendol van, en dat is waarschijnlijk ook de bedoeling. Het kabinet en Schiphol zijn alweer geruime tijd bezig om op slinkse wijze de lastige omwonenden en milieugroeperingen die zich verzetten tegen de uitbereiding van de luchthaven zand in de ogen te strooien. Door een strategische verspreiding van het strontvervelende, ingewikkelde maar bovenal verwarring zaaiende cijfer- en feitenmateriaal worden tegenstanders murw geslagen.

En het lijkt ze nog te lukken ook, het verzet tegen de uitbreidingsplannen neemt zienderogen af. Omwonenden zijn door het listige politieke en economische gejongleer met cijfers, waar Milieudefensie -weliswaar met tegenzin- aan meedoet, letterlijk en figuurlijk ziek geworden. 'Waar gaat het nou eigenlijk om' lijkt ingeruild te zijn met 'schiet alsjeblieft op met je zooi en val me niet langer lastig'. Als we de meest recente steekproef mogen geloven is een meerderheid van de bevolking woonachtig in de Haarlemmermeer voorstander van aanleg van een vijfde baan.

In dit licht gezien was het dan ook niet verbazingwekkend dat de radicale actie van Milieudefensie, waarbij dertien actievoerders gedurende twee uur de romp van een vliegtuig bezetten, op weinig bijval kon rekenen. De actie op zich was geniaal, maar het tijdstip waarop hij werd uitgevoerd lijkt uit strategisch oogpunt bezien slecht getimed. De media benadrukten met name de grote risico's die de actievoerders hadden genomen en de nadelen die de reizigers hiervan ondervonden. De milieuaspecten kwamen mondjesmaat aan bod.

Kinderlijk eenvoudig

Hoewel Schiphol prat gaat op de door hen toegepaste veiligheidsmaatregelen, waarmee de reiziger een ongestoorde vlucht wordt gegarandeerd, was het voor de groep actievoerders een fluitje van een cent om de gewaagde actie uit te voeren. Dertien personen kuierden op 19 februari rond half elf 's ochtends over het panoramaterras van Schiphol. Zodra ze bij het afgesloten hek aankwamen, dat de toegang blokkeert naar de pier waaraan een aantal vliegtuigen staat gestationeerd, ontdeed men zich van de jassen. Gestoken in de herkenbare Milieudefensie-overalls klom men, geholpen door een bouwsteiger, over het hek heen met in hun kielzog een aantal fotograven en tv-ploegen.

Bij de slurf van het vliegtuig dat men wilde gaan bezetten werd een touwladdertje neergelaten. "Het ging allemaal kinderlijk eenvoudig", vertelt Ferdi, een van de actievoerders. "Binnen de kortste keren stonden we op de romp van het KLM-vliegtuig, dat aanstalte maakte om naar Atlanta te vliegen." De actievoerders droegen zacht schoeisel, "om het vliegtuig niet onnodig te beschadigen." Door middel van metalen buizen met daarin armbanden aangebracht, koppelden de actievoerders zich aan elkaar vast. Je weet immers maar nooit, het vliegtuig mocht eens gaan vliegen. De actievoerders gingen vervolgens zitten.

Vanaf dat moment was de bezetting een feit, het was tien voor elf. De vluchtleiding werd te verstaan gegeven dat de bezettingsactie twee uur zou gaan duren. De gearriveerde marechaussees zagen wijselijk genoeg in dat ingrijpen onnodig grote risico's met zich mee zou brengen. Van de romp van het vliegtuig aflazeren, zou immers al gauw de dood tot gevolg kunnen hebben.
Daar zaten ze dan, alle dertien keurig op een rij.

Behoudens een onverwacht optreden van het KLM-grondpersoneel, vond Ferdi de actie schitterend. "Op een gegeven moment besloten die gasten om de romp van het vliegtuig te gaan bespuiten met 'icing', een chemisch goedje waarmee ijsvorming wordt tegengegaan. Maar dat spul is niet alleen chemisch, het is ook nog eens spekglad. Levensgevaarlijk! Gelukkig voor ons greep de marechaussee snel in, zodat slechts een deel van de romp werd bespoten."

Artikel 351

Na afloop van de twee uur durende bezettingsactie werden de milieuactivisten een voor een gearresteerd. Hetzelfde lot kreeg een groepje van vijf persfotograven toebedeeld. De arrestanten werden naar het gebouw van de marechaussee vervoerd, waar ze allen werden voorgeleid. "Onze personalia werd genoteerd, waarna men foto's en vingerafdrukken van ons nam. Tegen acht uur 's avonds werden we verspreid ondergebracht in politiebureau's in de regio", zegt Ferdi. Het was voor hem geen verrassing, "we wisten natuurlijk vooraf wat ons te wachten stond."

De volgende dag wenste het openbaar ministerie dat in ieder geval van zes activisten, die al een keer eerder voor een actie op Schiphol waren opgepakt, de voorlopige hechtenis met tien dagen zou worden verlengd. Justitie verwijt de actievoerders het onklaar maken van een verkeersvliegtuig, of iets dergelijks. Artikel 351, voor de liefhebbers onder u. De officier van justitie besliste echter anders en vrijdagnamiddag kwam iedereen vrij.

Op dat moment werd ook duidelijk dat er al die tijd een persfotograaf had vastgezeten. Volgens justitie omdat hij geen gehoor gaf aan het bevel om zich samen met de andere fotograven van het vliegtuig te verwijderen. De journalistenvakbond heeft uit protest een klacht ingediend bij justitie. De fotograaf deed immers gewoon z'n werk en wilde ook het einde van de actie vastleggen. Op 26 maart moeten de actievoerders voorkomen bij de rechtbank van Haarlem.

Met de actie heeft Milieudefensie duidelijk willen maken aan minister Jorritsma en premier Kok dat de milieugrenzen op Schiphol volledig overeind moeten blijven, zoals de omwonenden beloofd is. Honderdduizend vluchten extra zou voor een kwart miljoen huishoudens meer herrie, meer kans op ongelukken en meer luchtvervuiling betekenen. Milieudefensie vindt momenteel 360.000 vluchten het maximum.

De milieuorganisatie had een week eerder alle omwonenden van Schiphol opgeroepen hun portret naar Milieudefensie op te sturen. Een meterslange wand van foto's zal binnenkort in Den Haag geplaatst worden, om 'de toenemende overlast een gezicht te geven'. Het gaat volgens de milieugroep 'niet om weilandjes, of parkeerplaatsen, maar om mensen'. (Alex)