Naar archief

Uit: Ravage #254 van 6 maart 1998


ZANGER IN OPSPRAAK

Een proces verliezen en toch niet helemaal ontevreden zijn over het vonnis. Dat overkwam het Fascisme Onderzoeks Kollektief (FOK) onlangs in een rechtszaak, aangespannen door de zanger Pieter Vis. De zanger wordt ervan beticht geregeld voor een Vlaams rechts-extremistisch blad te schrijven en banden te hebben met een Vlaams-nationalistisch documentatiecentrum. Als gevolg van deze beschuldiging liep de zanger een door hem georganiseerd concert mis omdat het werd afgelast.

December vorig jaar ontdekte het FOK dat de muzikant Pieter Vis de dirigent was van een gelegenheidskoor bestaande uit Utrechtse burgemeesters, die de vertrekkende commissaris der koningin, dhr. Beelaerts van Blokland, zou toezingen. Omdat het FOK op de hoogte was van het feit dat Vis ondermeer artikelen schrijft voor het Vlaamse extreem-rechtse blad Alarm, gaf men een persbericht uit over de zanger en diens omstreden praktijken. Met als gevolg dat het concert werd afgelast.

Het FOK stelde in dat persbericht ondermeer dat Vis 'nauwe banden onderhoudt met extreem-rechtse organisaties'. Dirigent en organisator Pieter Vis en zijn Elza Vis-de Clercq Stichting hebben in het afgelopen jaar driemaal gepubliceerd in het Belgische blad Alarm. Dit blad, voorheen in handen van de Vlaamse Militanten Orde (VMO), wordt uitgegeven door de rabiaat antisemitische Jef Eggermont. Eggermont was vanaf begin jaren '70 actief binnen de VMO. Eggermont onderhoudt nauwe banden met de nazi-weduwe Rost van Tonningen en Siegfried Verbeke, de uitgever van holocaust-ontkennende lectuur dat verschijnt onder de naam Vrij Historisch Onderzoek.

Op het programma van het afscheidsconcert voor Beelaerts van Blokland zouden volgens het FOK liederen ten gehore worden gebracht van de Vlaams-nationalistische dichter Rene de Clercq, de schoonvader van Pieter Vis. De Clercq was een voorvechter van een groot-Dietsland. Gedichten van hem werden geselecteerd door Pieter Vis en uitgegeven door de Elza Vis-de Clercq Stichting.

Na de verspreiding van het persbericht nam het ANP contact op met Vis, waarop de betreffende journalist besloot er geen telex-bericht van te maken. Twee dagen later was het Beelaerts van Blokland zelf die na eigen onderzoek aangaf niet aanwezig te zullen zijn op z'n eigen afscheidsconcert. Hij wilde hiermee de schijn vermijden dat hij zou sympathiseren met het gedachtengoed van het blad Alarm. Hiermee kwam er een abrupt einde aan het kerstconcert. Voer voor de hunkerende media.

Het was de Volkskrant dat het nieuws van de afgelasting op tendentieuze wijze onder de aandacht van het grote publiek bracht. In het artikel wordt de vloer aangeveegd met het FOK en hun argumenten. Pieter Vis wordt afgeschilderd als een zielepoot, die het slachtoffer is geworden van een 'tendentieuze fax'. Dat Vis naast het schrijfwerk voor Alarm ook informatie levert aan het Archief- en Documentatiecentrum voor het Vlaams-Nationalisme (ADVN) in Antwerpen, daar is volgens de Volkskrant-journaliste niets mis mee. Immers, het ADVN 'wordt gesubsidieerd door de Vlaamse regering'.

Hans van het FOK moet er alsnog om lachen. "Dat is toch een kul redenatie. De CD en CP'86 ontvangen ook subsidiegelden in dit land, maar daarmee zijn ze toch niet meteen extreem-rechts af. Het ADVN komt voort uit een aantal extreem-rechtse organisaties die Belgische collaborateurs eren. Vrijwel alle Nederlanders die materiaal aan deze instelling leveren, zijn mensen die hier actief zijn bij clubs als Voorpost en CP'86." Hans vermoedt dat de Volkskrant-journaliste een goed bekende is van Pieter Vis, maar hij kan dat niet hard maken.

Rechtspersoon

Pieter Vis spande vervolgens een kort geding aan tegen het FOK, ondermeer omdat hij zich in z'n eer en goede naam voelde aangetast. Volgens de zanger bevatte het gewraakte persbericht van het FOK deels onjuiste, onvolledige en tendentieuze en zeer grievende inhoud. Verder stelde hij dat de wijze waarop het persbericht tot stand gekomen is onrechtmatig is omdat het FOK geen enkele vorm van wederhoor heeft toegepast. Tevens eiste hij een forse schadevergoeding wegens verderfde inkomsten.

Hoewel het FOK niet staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, besloot de Utrechtse rechtbank om de anonieme organisatie wel degelijk als rechtspersoon aan te merken. Volgens Hans van het FOK is dit "mooi meegenomen". "Dit onderdeel van het vonnis houdt in dat we voortaan als FOK aangifte kunnen doen van discriminatie en dergelijke."

De rechter had verder inhoudelijk over het door het gewraakte persbericht niet zoveel negatiefs op te merken, behalve dan dat de strofe als zou Vis 'nauwe banden onderhouden met extreem-rechtse organisaties' niet aangetoond kan worden. Hans: "De rechter was van mening dat we beter hadden kunnen schrijven dat 'de indruk gewekt wordt dat Vis sympathiseert'. Daar zit wel wat in. We zullen daar in het vervolg nauwkeuriger op letten."

De rechter deelt de conclusie van het FOK dat het blad Alarm sympathiseert met extreem-rechtse ideeën. 'Gebleken is dat de ideologie van organisaties als het Vlaams Blok, het Vlaams Nationaal Jeugdverbond en soortgelijke groeperingen ruimschoots aan bod komen', zo stelde de rechtbank. Maar dat Vis zelf rechts-extremistische of antisemitische ideeën aanhangt, dat is volgens de rechtbank niet gebleken uit diens artikelen. Edoch 'het herhaald publiceren in Alarm wekt echter wel de indruk dat Vis sympathiseert met het gedachtengoed van de redactie en de achterban van dit blad'.

Verder was de rechtbank van mening dat, indien het FOK een genuanceerder persbericht had verspreid gebaseerd op dezelfde informatie, de commissaris van de koningin naar alle waarschijnlijkheid ook zou hebben besloten om zich terug te trekken van het afscheidsconcert. In dat geval zou het FOK in beginsel niet voor de daaruit voortvloeiende schade aansprakelijk kunnen worden gesteld. Om die reden werd de eis voor uitbetaling van gederfde inkomsten afgewezen. Wel moet het FOK een schadevergoeding betalen van 10 duizend gulden, omdat de rechtbank het bewezen acht dat de zanger is aangetast in zijn eer en goede naam.

Het FOK ziet in het vonnis geen reden om in hoger beroep te gaan. "We zijn niet ongelukkig met het vonnis. Als je in ogenschouw neemt wat Vis qua rectificatie had geëist en je legt dat naast hetgeen de rechter nu heeft uitgesproken, dan blijft daar weinig van over", zegt Hans. Vis zelf heeft aangegeven waarschijnlijk een bodemprocedure te zullen starten. (Alex)

Naar boven
Naar overzicht dit nummer

Naar Jaargang 1998