Naar archief

Uit: Ravage #253 van 20 februari 1998


HUISZOEKING RAVAGE WAS LEGITIEM

De politie-inval bij actieblad Ravage was terecht. Dit stelt de Haagse rechtbank in haar vonnis in de bodemprocedure die Ravage had aangespannen tegen de staat. Een slag in ons gezicht. Een rechercheteam, dat onderzoek deed naar een paar bomaanslagen in Arnhem, verrichtte twee jaar terug huiszoeking bij de redactie van het blad. We leggen ons niet neer bij de uitspraak en gaan in beroep bij het Hof.

De raadsman van Ravage, dhr. Michiel Pestman, spreekt van een "afgrijselijke uitspraak". Volgens Pestman heeft de president van de Haagse rechtbank, mrs. P. Kalbfleisch, geen rekening gehouden met het feit dat Ravage een journalistiek medium is. "De rechter stelt expliciet in het vonnis dat diegene die een claimbrief ontvangt waarin een aanslag wordt opgeist en die brief niet naar de politie brengt, er rekening mee moet houden dat justitie de brief op komt halen en zonodig huiszoeking zal doen. Met alle gevolgen van dien.

Hier gaan we natuurlijk niet mee akkoord. Dit soort uitspraken betekenen een ernstige ondergraving van het functioneren en de positie van de journalist. Het is net alsof de rechtbank nog nooit van het verschoningsrecht gehoord heeft. Een journalist mag nooit het verlengstuk worden van justitie", aldus M. Pestman.

De rechter stelt verder in het vonnis dat 'het bij voorbaat niet was uitgesloten dat in de computerbestanden van Ravage gegevens met betrekking tot het ELF (Earth Liberation Front) of de aanslag zouden worden gevonden en dat zich tussen de ogenschijnlijk irrelevante papieren aanwijzingen zouden bevinden die, eventueel in kruisverband met gegevens uit die bestanden, tot opsporing van de dader(s) zouden kunnen leiden.' Met deze uitspraak op zak kunnen in de nabije toekomst meerdere redacties onverwacht bezoek verwachten van justitie, waarbij alle informatiedragers (computers, zakagenda's, notitieblokken, etc.) doorzocht mogen worden.

Voor de redactie van Ravage komt de negatieve uitspraak niet helemaal als een totale verrassing uit de lucht vallen. Het lijkt alsof we met een justitiële jackpot van doen hebben. Dit is een mooi staaltje van gerechtelijke willekeur. Leg het vonnis van rechter Van Delden (uitspraak kort geding 3 december 1996) naast dat van Kalbfleisch, en zoek de overeenkomsten... Die vind je nauwelijks, terwijl we hier toch te maken hebben met twee onafhankelijke rechters van een en dezelfde rechtbank. Een ander bijkomstig probleem is de geringe financiële rijkweidte van het blad. Naast het feit dat Ravage veroordeeld is in de kosten van de bodemprocedure, zal het hoger beroep een flinke duit gaan kosten.

We gaan in hoger beroep omdat we het ook in de nabije toekomst wenselijk achten claimbrieven of persberichten te ontvangen. Als we het er nu bij zouden laten zitten, zullen we verstoken blijven van dit soort claimbrieven als die van het ELF. En als we ze al ontvangen, dan is het de vraag of we daar melding van moeten maken, gezien het feit dat we daarmee een nieuwe huiszoeking over ons afroepen. Deze uitspraak zien we dan ook als een inperking van de vrijheid van meningsuiting. Dit kunnen we niet tolereren.

De journalistenvereniging NVJ is eveneens zwaar teleurgesteld over de uitspraak. Ze wacht het hoger beroep af en bezint zich nog op andere mogelijkheden. De NVJ-voorzitter R. Abram denkt onder meer aan de Raad voor de Journalistiek. "Deze zaak is beroepshalve buitengewoon boeiend. Het gebeurt vaker dat de pers 'iets' ontvangt. De rechtbank vindt dat de ontvanger dit dus moet afgeven. Verder was hier sprake van een overkill, want bij de inval werd onvoorstelbaar veel spullen meegenomen. Dat wordt nu met de mantel der liefde bedekt."

Gerechtigheid

De redactie van Ravage hoopte via een bodemprocedure te bereiken dat de staat onrechtmatig handelen zou worden verweten inzake de gedane huiszoeking van 3 mei 1996. Een groep rechercheurs nam hierbij naast de computers ook het abonneebestand en een rijke schakering aan redactionele bescheiden in beslag.

De huiszoeking vond plaats in het kader van het onderzoek naar de dader(s) van een drietal bomaanslagen in Arnhem, waarbij twee Franse bedrijven en een kantoor van het Duitse bedrijf BASF lichtelijk werden beschadigd. Ravage ontving een week na de aanslag bij BASF een cryptisch opgestelde claimbrief die was ondertekend door 'ELF'. De redactie verwerkte de claimbrief in een nieuwsbericht, dat werd geplaatst in de krant van 3 mei. Aan de vooravond van verschijning van de krant verspreidde Ravage via de fax een persbericht waarin melding werd gemaakt van de ontvangen claimbrief.

Het zou de strekking van dit persbericht geweest zijn die het Arnhemse Bastionteam, dat was opgericht om de aanslagen te onderzoeken, heeft doen besluiten om in de namiddag van 3 mei huiszoeking te verrichten in de Amsterdamse Van Ostadestraat. Met de woorden 'wij komen voor de claimbrief van het ELF' en 'waar bevindt zich jullie abonneebestand' haalde het vijftienkoppige rechercheteam het redactielokaal van Ravage overhoop en nam, naast de computers, onder meer het abonneebestand en tientallen redactionele bescheiden als telefoonmappen en agenda's mee voor nader onderzoek.

Een groep, bestaande uit nieuwsgierige mensen en sympathisanten van Ravage, die zich voor de deur op straat had geposteerd, maakte het de rechercheurs dusdanig moeilijk om ongehinderd het kantoor van Ravage te verlaten, dat van hogerhand werd besloten om ME te paard en een groep agenten met wapenstok in te zetten. Na afloop van de charge bleek het rechercheteam twee postzakken met inbeslaggenomen redactiespullen kwijt te zijn geraakt. Ze zouden bij een eerdere poging het kantoor te verlaten uit handen zijn gerukt door omstanders. De inhoud van deze zakken is tot op heden niet terecht.

De commotie die volgde na de huiszoeking was groot. Voor ons was het meteen duidelijk dat het justitie niet te doen was om de claimbrief, maar het umfeld van een geëngageerd blad als Ravage. Wie leest dat blad, wat zijn de contacten van de redactie, wie stuurt hen de kopij toe; vragen waar justitie middels de huiszoeking een antwoord op trachtte te vinden en, naar het oordeel van de redactie, ook deels heeft gekregen. Iedere nieuwsredactie beschikt nu eenmaal over uitgebreide telefoonlijsten en nieuwsarchieven; zonder die gegevens valt er niet te werken.

Kort geding

Na schriftelijke Kamervragen van de Jan Marijnissen (SP) liet verantwoordelijk minister van Justitie Sorgdrager weten dat het primaire doel van de huiszoeking was het achterhalen van de persverklaring van het ELF. "Voorts diende te worden gezocht naar een mogelijke relatie tussen ELF en Ravage", aldus Sorgdrager. Volgens haar bleek uit het door Ravage verspreide persbericht van 2 mei "een vrij grote kennis aanwezig over het ELF". De medewerkers van Ravage zelf zijn overigens nooit als verdachte aangemerkt.

Ravage sleepte vervolgens de staat voor het gerecht. In kort geding voor de Haagse rechtbank eiste de krant, naast een principiële uitspraak waarmee de huiszoeking onrechtmatig werd verklaard, een voorschot op een uiteindelijk uit te keren schadevergoeding. De rechter stelde Ravage merendeels in het gelijk. "Bij de huiszoeking in de redactieruimte van Ravage is de verhouding tussen doel en middelen uit het oog verloren. Het heeft er meer van weg dat de claimbrief een aanleiding vormde om maar eens een kijkje te nemen bij Ravage", aldus de president van de Haagse rechtbank, A. van Delden, in zijn vonnis van 4 december '96.

"Met deze beslissing is justitie flink op haar vingers getikt", stelde de advocaat van Ravage, Michiel Pestman, destijds in een reactie. Twee maanden na de uitspraak keerde de staat een bedrag van fl. 10.000 gulden uit, hetgeen in geding als voorschot werd geëist. Tezamen met de fl. 3500, een bedrag dat door sympathisanten van Ravage bijeen was gebracht, kon hiermee een aanzienlijk deel van de tot dan toe gemaakte proceskosten worden vergoed. Een aanbod om tot een schikking te komen aangaande het resterende bedrag tot schadevergoeding, is door de landsadvocaat afgewezen. Hierop is Ravage een bodemprocedure gestart.

Alex van Veen

Naar boven
Naar overzicht dit nummer

Naar Jaargang 1998