'Zelfs gevangen zal hij lastig blijven'

UNABOMBER BEKENT SCHULD

In de Verenigde Staten zijn ze nog niet van de Unabomber af. Ted Kaczynski heeft de rechter laten weten dat hij inderdaad de Unabom­ber is. Hierdoor ontloopt hij de doodstraf. Maar volgens Lydia Eccles, campagneleidster van 'Unabomber for President' zal hij vanuit zijn cel zijn strijd tegen het industriële systeem voortzetten. "Ted zal zich niet zomaar aan het staatsgeweld onderwerpen."

Theodoro (Ted) Kaczynski, een 55-jarige voormalige hoogleraar wiskunde, leefde tot zijn aanhouding in april 1996 jarenlang in een hutje in de bossen bij het afgele­gen Montana in Amerika. Gedurende een periode van 17 jaar verzond hij een reeks bombrieven aan mensen die hij verantwoordelijk achtte voor het voortbestaan van het industriële systeem. Omdat hij zijn slachtoffers vooral zocht onder universiteits­medewerkers (UN) en personeel van vliegtuigmaatschap­pijen (A van airli­nes) kreeg hij van de FBI de naam UNAbomber.

Zijn aanslagen kostten drie mensen het leven. Drieëntwintig personen liepen ver­wondingen op. Door de publicatie van het manifest De Industriële Samenleving en haar Toekomst in een aantal landelijke dagbladen heeft hij zichzelf verraden. Zijn broer herken­de zijn manier van schrijven en stapte naar de FBI. In zijn hut vond men materialen om bommen te maken en dagboeken waarin bewijsmateriaal werd aangetroffen. Ondanks dit overvloedige bewijs begon pas anderhalf jaar later in Sacramento het proces.

Lydia Eccles (43) heeft het proces van nabij gevolgd. Tijdens de presidentsverkiezingen in 1995 leidde zij de campagne 'Una­bomber for president'. Zij werkte destijds als kunstenaar in Boston en was veel bezig met technologische utopieën en voerde onder andere actie tegen de komst van tv-schermen in de metro van Boston die werden gebruikt voor reclame. Het idee voor de campagne ontstond toen de kranten voor het eerst melding maakten van de inhoud van het Manifest en de dreigbrief van de Unabomber aan de New York Times in de zomer van 1995.

Lydia: ,,Toen werd duidelijk dat het Manifest een aanval was op de voorwaarden van het dagelijks leven in de technologisch-industriële maatschappij en een oproep om actie om het systeem om zeep te helpen. Samen met een aantal anderen schreef ik "Top Ten Reasons to Write-In Unabomber for President" dat in talloze bladen werd gepubliceerd. Ook maakten we stickers met teksten als Damage Control, Fed Up With Progress, Crash the Parties die we overal in het land verspreidden.''

Absurd

Het belangrijkste doel van de campagne was om aan de kaak te stellen dat de Amerikaanse verkie­zingen niet meer zijn dan een lege oefening in propaganda. Daarnaast wilde men de technocratie aanvallen die achter het Amerikaanse politieke systeem schuilgaat en door propaganda-oefeningen als de verkiezingen wordt beschermd.

Op het moment dat de campagne van start ging was er nog niemand opgepakt en Lydia had ook niet verwacht dat de FBI de 'Freedom Club', officieel de auteur van het Mani­fest, zou weten te traceren. ,,Met de campagne wilden we ook de mensen toejuichen die achter de Freedom Club schuil gingen. Bovendien zou het natuur­lijk prachtig zijn als een onbekende tot president werd gekozen. We werden dan ook wel overvallen door de arrestatie van Kaczynski, maar het heeft de campagne alleen maar op een hoger plan gebracht omdat ieder­een opeens meer over onze campagne wilde weten.'' 

Hoewel zij rekening hield met vijandige reacties, bleek tijdens de campagne dat veel mensen geboeid waren door Kaczynski's ideeën. 

Lydia: ,,Het was zeer provocatief en tegelijkertijd vruchtbaar om de authenciteit van het Manifest tegenover de overduidelijke frauduleusheid van het Amerikaanse politieke systeem te plaatsen. Zoiets als realiteit versus illusie. Het feit dat zoveel Amerikanen geen vertrouwen meer hebben in de verkiezingen (minder dan de helft gaat nog stemmen-Fr.) creëerde een mooie brug om te discussiëren over de ideeën van de Unabomber.

Het was ook absurd, komisch. Door de Unabomber als kandidaat naar voren te schuiven, leken de andere kandidaten potsierlijk, belachelijk. Daarnaast bracht de campagne het geweldsmonopolie van de staat weer eens onder de aandacht. Terwijl de Unabomber verdoemd werd omdat zijn bommen drie mensen hadden gedood, werd van de drie andere kandidaten vooral hun aandeel in een of andere bomaanval geroemd.''

Opvallend was dat de campagne vooral respons kreeg van mensen buiten de radicale actiescene. Lydia: ,,De actiescene voelde zich een beetje gepasseerd door de Unabomber. Hij kwam van buiten de radicale politieke cultuur en verwees ook nooit naar hun acties of ideeën. Daarmee vonden ze hem niet legitiem. De campagne werd vooral ondersteund door mensen die zich direct voelde aangesproken door de observaties en ideeën van de Unabomber. Zij werden niet geblokkeerd door een politieke theorie. Het manifest zegt veel over de onderdrukkende arbeidsomstandigheden, over het dagelijks leven in de industriële maatschappij. Mensen waar ik dagelijks mee werk - ik werk tegenwoordig als boekhouder op kantoor - voelden zich hierdoor aangesproken en wilden helpen.''

De campagne werd gevoerd onder de naam Unapack. Een pack is een meute en hiermee men wil aangegeven dat men on- of zelfs gedesorganiseerd is. 

Lydia: ,,Organisaties maken propaganda, wij zijn geïnteresseerd is anti-propaganda. Mensen moeten voor zichzelf gaan denken.

Daarom maken we alleen gebruik van ironische slo­gans als 'Don't get any ideas', 'Is software your supervisor?', 'Conspi­racy is unnecessary', 'Civilization is a bomb'.

Het idee achter de meute is dat je van nature alleen daarheen rent waar je heen wilt, en de meute wordt groter naarmate de bestemming meer de moeite waard is. Wij proberen te laten zien wat er grimmig is aan de situatie hier en aantrekke­lijk aan de situatie daar. De vraag die wij stellen is: Ren je met ons mee?''

Icoon

Het belangrijkste doel van Unapack is het verspreiden van het ideeëngoed van de Unabomber en aanverwante denkbeelden waarin de industriële samenleving ter discussie wordt gesteld. Mensen als John Zerzan en Bob Black sloten zich bij de campagne aan en hun steun­betuigingen zijn naast die van vele anderen te vinden op de Unapack-homepage. Inmiddels is ook een eerste bundel van steunbetuigingen aan de Una­bomber verschenen.

Toen eenmaal duidelijk werd dat Ted Kaczynski wel eens echt de Unabomber zou kunnen zijn ging men zich inzetten voor de vrijlating van Kaczynski. Lydia: ,,Niet omdat hij onschuldig is. Door te stellen dat hij onschuldig is zouden we zijn daden depolitiseren. Hij is schul­dig... aan het feit dat hij een gewelddadige revolutio­nair is.''

Doordat hij nu bekend heeft schuldig te zijn, vestigt hij volgens Lydia nogmaals de aandacht op zowel de aanslagen als de rechtvaardiging daarvoor zoals hij deze in het Manifest heeft verwoord. Bovendien blijft hij nu in leven en kan hij zijn strijd voortzetten.

,,Als hij was geëxecuteerd zouden de media hem al na paar weken uit het collec­tieve bewustzijn kunnen schrap­pen. Dat zouden ze ook zeker gedaan hebben. Levend is hij een stem, misschien voor nog wel meer dan twintig jaar. Hij is een onvoorspelbare tegenstander van het systeem. Ik denk dat hij er in zal slagen ook vanuit de gevangenis nog voor de nodige moeilijk­heden te zorgen. Hij zal zich niet passief aan het staatsgeweld onderwerpen.''

Kaczynski heeft met zijn schuldbekentenis ook voorkomen dat hij uit kon groeien tot de martelaar die veel mensen graag in hem zagen. Lydia heeft zich ook altijd verzet tegen mensen die vonden dat de overtuiging en het martelaarschap van een 'icoon' als Ted politiek wenselijk is.

,,Ik maak daar om verschillende redenen bezwaar tegen. Martelaarschap is een creatie van het christendom en werkt op een religieus niveau door mystificatie. Het is in de eerste plaats een propaganda effect waarin passieve toe­schouwers beroerd worden door identifica­tie met 'heroïsche' leiders. Maar passiviteit, vertrou­wen in helden en leiders en zelfopoffering voor abstracte idealen - de cult van de held - is de kern van datgene waar we ons tegen verzetten. Het is, in één woord, spektakel.

,,Daarnaast vertrouwt de martelaarschapstrategie ook op de medewerking van de media. En hoewel bevolkingsgroepen in het verleden nog wel eens werden opgezweept door een martelaar, dragen de media er inmiddels in belangrijke mate toe bij dat dit niet meer gebeurt. Tegenwoordig houden de media elke bedreiging van de gevestigde orde in bedwang. Ze verslaan elke gebeurtenis op zo'n manier dat het de gevestigde orde eerder bevestigt dan aanvalt.

Dat bleek ook in de berichtgeving over de Unabomber. Ondanks het feit dat hij het Manifest schreef, volgens zijn ideeën leefde en zichzelf nadat hij was opgepakt waardig gedroeg, hebben de media hem afgeschilderd als een pathetische en zielige gek. Als een revolutionair die een manifest heeft geschreven en mensen heeft gedood van al zijn politieke betekenis kan worden ontdaan, volledig gereduceerd kan worden tot een persoonlijke soapopera die de massa vermaakt. Hoe kunnen we dan ooit voor wat dan ook op een media-strategie vertrouwen?''

Eenzaamheid

Kaczynski's advocaten probeerden hem te 'redden' door hem gek te laten verklaren zodat hij niet toerekeningsvatbaar zou zijn voor zijn daden. Kaczynski heeft zich hier tegen verzet en zijn advocaten naar huis gestuurd. Toch kon hij niet voorkomen dat hij door een arts werd onderzocht. Deze concludeerde dat hij een paranode schizofreen is. Lydia vindt dit grote onzin: ,,Ik heb daar geen enkele aanwijzing voor gezien en het verbaast me ook dat mensen zonder meer bereid zijn te accepteren dat hij gek is, zonder een enkel bewijs. Ik denk wel dat hij onder psychische spanning heeft geleefd, zoals bijna iedereen die zich niet wil conformeren. Ted is op zoek gegaan naar de differentie, de abnormaliteit, de onvoorspelbaarheid. Hij wil vechten tegen de tirannie van het normale. Het is toepasselijk dat deze strijd 'krankzinnig' wordt genoemd en gecorrigeerd dient te worden met medicijnen en een behandeling.''

Hoewel Lydia hem nooit direct heeft gesproken, heeft zij de indruk dat het een zeer sterke, gepassioneerde man is die zijn conditionering, zijn socialisatie wilde afschudden om op een directe weg naar waarheid op zoek te kunnen gaan.

,,Ik vergelijk hem met een Aziatische wijsgeer, vooral door zijn keus om alleen te gaan wonen, afgesneden van de wereld. Hoeveel mensen zijn bereid om op die manier naar ervaringen op zoek te gaan, om zichzelf te testen? Door zijn drang naar eenzaamheid wordt hij door veel mensen voor gek verklaard. We leven in een toestand van hypercommunicatie, van hypersociali­satie. We zien cultuur als een ultieme waarheid. Maar Ted is juist geïnteresseerd in dat wat zich daarbuiten bevindt in het oorspronkelijke en vecht tegen de vernietiging hiervan door de explosieve groei van de cultuur.

,,Mensen veroordelen hem om zijn eenzaamheid. Maar is eenzaam­heid niet epidemisch? Is dat niet de kern van het probleem? Is eenzaamheid niet het werkelijke product van de industriële maatschappij. Is technologie - met name het Internet - niet een middel om te voorkomen dat mensen elkaar nog ontmoeten? Is sociale interactie niet de ultieme inëfficiency? En onvoorspelbaarheid (niets mag aan het toeval worden overgelaten) de vijand van productie? Onvoorspelbaarheid, wat gewoon een ander woord is voor niet-onder-controle, voor vrijheid.''

Freek