Uit: Ravage #252 van 6 februari 1998

Op 18 februari zal in de Amsterdamse gemeenteraad het nieuwe bestemmings­plan voor het gebied rond Ruigoord besproken worden. Rob van Tour van het Comité Ruigoord Ongehavend heeft "weinig vertrouwen" in een goede afloop van het raadsdebat, maar blijft desondanks toch optimis­tisch over de kansen van het dorp Ruigoord. "Het jaar 2000 halen we met gemak. De toekomst daarna blijft ongewis maar ik weet zeker dat we hier ook daarna nog vele jaren zitten."

Grote delen van het natuurgebied rond Ruigoord mogen door 'omkeerbare werkzaamheden' dan vernietigd zijn, de strijd rond het dorp zelf gaat onverminderd door. Sterker nog, het zal nog jaren duren voordat de dorpsbe­woners zich genoodzaakt zullen zien om echte barricades op te werpen. De papieren strijd rond Ruigoord is volgens woordvoerder Rob van Tour van het Comité Ruigoord Ongehavend nog lang niet ten einde. Een papieren strijd die op vele fronten gevoerd wordt.

Naast de komende behandeling van het nieuwe bestemmingsplan door de Amsterdamse gemeenteraad lopen op dit moment nog enige andere procedu­res.

Zo was Van Tour onlangs in Luxemburg, waar het Europees Hof zich op dit moment buigt over de vraag of het juist was dat de plannen voor de Afrika­haven destijds zonder milieuonderzoek zijn opgesteld.

Van Tour: "De gemeente Haarlemmerliede heeft in 1968 een bestemmingplan gemaakt, waarin Ruigoord tot landelijk gebied met een haven werd bestem­peld. Dat plan is door de Raad van State goedgekeurd. Er is toen echter nooit onderzoek gedaan naar de milieueffecten van die toenmalige havenplan­nen. In 1992 werd een nieuw bestemmingsplan gemaakt, maar ook toen werd geen Milieu Effect Rapportage (MER) opgesteld. Wij gingen hiertegen in beroep bij de Raad van State omdat inmiddels de in 1988 opgestelde Europese Richtlijn Millieuef­fectrapportage van kracht was. De overheid stelde echter dat een MER niet nodig was, omdat de havenplannen al van voor 1988 dateer­den. Dat was natuurlijk wel zo, maar dat bestemmingsplan van 1992 dateerde van na 1988, vandaar dat de Raad van State de kwestie aan het Europees Hof heeft voorgelegd."

Papieren molens draaien traag. Pas op 22 januari van dit jaar kwam de zaak bij het Europees Hof voor. Volgens Van Tour valt een uitspraak ergens in april te verwachten. Een uitspraak die volgens Van Tour vooral "acade­mi­sche waarde" heeft. Want: "Een van de redenen waarom Amsterdam de Houtrakpolder op 1 januari 1997 van Haarlemmerliede heeft afgepikt was dit juridische gebeuren met het Europese Hof. Het bestemmingsplan waarover in Luxemburg immers gepraat wordt is van de gemeente Haarlemmerliede, en die heeft niets meer te zeggen over de Houtrakpolder. Wel hebben we aan het Hof gevraagd om een uitspraak te doen over de soort MER die zou moeten gelden. Om het niet te ingewikkeld te maken: er zijn twee soorten MER. We hopen natuurlijk dat de MER die de gemeente Amsterdam nu hanteert net de verkeer­de is. Dat zou nieuwe vertragingen kunnen betekenen."

Vertragingstactiek

Ruigoord Ongehavend heeft naast deze zaak nog meer ijzers in het vuur. Zo kondigt Van Tour aan dat men hoe dan ook tegen het komende bestemmingsplan bij de Raad van State in beroep zal gaan. Niet alleen vanwege de vertragen­de werking die daarvan uit gaat, maar ook vanwege de zo omstreden bagger­stort. In het nieuwe bestemmingsplan wordt geen melding gemaakt van een slibdepot. "Een belachelijke zaak, aangezien Rijkswaterstaat op dit moment de Afrikahaven als lokatie voor baggerstort onderzoekt", vindt Van Tour.

De gemeente Amsterdam beweert nog steeds dat de zaak van het vervuilde slib los staat van de aanleg van de Afrikahaven. Volgens een woordvoerder van de gemeente is de bestem­ming slibdepot niet aan de orde. Ook het Havenbe­drijf ontkent in alle toonaaarden.

Het havenbedrijf heeft echter tonnen giftig slib op haar hoofd. Het bedrijf verdient miljoenen aan de opslag van het vieze goedje. Sedert 1993 levert dat twee miljoen gulden per jaar op. Saillant detail is dat de eerste jaren illegaal werd gestort. Pas in 1996 werd de gifstort gelegaliseerd. Maar Rijkswaterstaat op haar beurt verklaarde onlangs dat de studie naar de Afrikahaven als gifdepot "geen formaliteit is". Een woord­voerster: "Het is beslist de bedoeling dat bij een positieve uitkomst de nieuwe haven geschikt gemaakt wordt voor opslag."

Rijkswaterstaat stort op dit moment zwaar vervuilde slib uit het Noordzee­kanaal in de Amerikahaven. Dit depot is echter binnen afzienbare tijd vol. Bovendien speelt mee dat na 1998 de regels voor stort van vervuild slib in baggerputten aanzienlijk verscherpt worden. Wanneer men voor die tijd de zaak rond heeft, kan men met de huidige coulante voorschriften werken.

"Het is niet voor niets dat de gemeente zoveel haast heeft," aldus Van Tour. Na 1998 mag het giftige slib slechts gestort worden in grootschalige depots met isolerende werking, zodat verontreiniging van het grondwater (naar men hoopt) tegengegaan zal worden.

Om het hele zaakje nog meer te laten stinken, lijken de diverse overheden zo'n grootschalig depot dan maar in het IJmeer te willen plempen. Leuk, voor de toekomstige bewoners van IJburg. Hoe dan ook, de kosten voor opslag in de Afrikahaven zijn veel lager dan een opslag in een nieuw te bouwen depot in het IJmeer.

Van Tour hoopt desondanks dat de gemeente­raadsleden bij de behandeling van het nieuwe bestemmingsplan eindelijk eens echt zullen doorvragen over de gifplan­nen. GroenLinks, jarenlang voorstander van de Afrikahaven, heeft inmiddels aangekondigd daarover klaarheid te willen hebben. Voor wie het nog niet weet, binnenkort zijn er weer verkiezingen, en het Amsterdamse GroenLinks, ook al voorstander van IJburg, kan wel wat groene publiciteit gebruiken.

Referendum

Naast het geharrewar rond oude en nieuwe bestemmingsplannen en MER's loopt op dit moment ook nog een aanvraag voor een referendum rond de aanleg van de Afrikahaven. Het is inmiddels de vierde maal dat tegenstanders van de haven een dergelijke volksraadpleging aanvragen. De vorige drie aanvragen werden door de gemeente Amsterdam vanwege 'spoedeisende belangen' niet ingewil­ligd. Na de laatste weigering togen Van Tour en zijn medestanders naar de rechtbank in Haarlem, met het verzoek aan de rechter om de gemeente Amsterdam wel te verplichten zo'n referendum te houden. De rechter wees dat verzoek af.

Nieuw aan het huidige referendumverzoek is dat deze niet door Ruigoord Ongehavend is aangevraagd, maar door een aantal milieu­organisaties waaron­der Miliede­fen­sie. De Amsterdamse gemeenteraadsfractie van De Groenen, die met Roel van Duijn voorop fel tegen de aanleg van de haven gekant zijn, liet onderzoeken dat 45 procent van de Amsterdamse bevolking voor en 41 procent tegen zo'n referendum is. Bijna tegelijkertijd liet B & W van Amsterdam, uiteraard voorstander van de haven, onderzoeken hoe de Amster­dammers over de aanleg van de haven zelf dachten. Uit dat onderzoek bleek dat 45 procent voor en 29 procent tegen de Afrikahaven was. (nb: Uit een onderzoek onder de Ravageredactie, in opdracht van het Groen Front!, blijkt dat 100 procent van de redactie tegen is. Kortom, onderzoekers praten hun opdrachtgever wel erg vaak na).

Van Tour geeft toe dat de zaak na 25 jaar actievoeren behoorlijk complex is geworden. "Velen, en helaas zitten representanten daarvan ook in de gemeenteraad, begrijpen niet meer hoe al die machinaties tussen het gifdepot en zogenaamde werkgelegenheid, Rijkswaterstaat, Havenbedrijf en gemeente in elkaar steken. Het is een gaan van komen van rapporten en cijfers. De mensen die voor Ruigoord Ongehavend bezig zijn hebben aan alle bureaucratische en juridische toestanden al zoveel om handen, dat de tijd er bij inschiet om verdere acties te ondernemen. We zijn de activisten van Groen Front! bijzonder dankbaar dat ze zo gestreden hebben en hopen dat ze dat ook zullen blijven doen. Een grote demonstratie of andere acties rond het raadsdebat voor het behoud van Ruigoord en de wederopbouw van Groenoord zou ik dan ook toejuichen. Ons ontbreekt de menskracht om dat te organise­ren, maar het zou een goed plan zijn."

Rob