Escalatie na bloedbad in Chiapas

Begin januari is het Mexicaanse leger begonnen met manoeuvres in delen van Chiapas die gelden als bastion van de verzetsbeweging EZLN. Op 3 januari werd het dorp La Realidad (zo'n beetje de 'hoofdstad' van 'bevrijd gebied') urenlang omsingeld door militairen in pantservoertuigen, terwijl legervliegtuigen voortdurend laag overvlogen. Boeren die in de buurt op het land aan het werk waren, werden opgepakt en ondervraagd, maar later weer vrijgelaten.

Even leek het erop dat de Mexicaanse regering het begin had gemaakt aan een heuse aanval op het EZLN, maar de militairen trokken zich na enkele uren terug naar hun oude posten. In de dagen daarna werden tientallen vergelijkbare manoeuvres bij andere dorpen uitgevoerd, waarbij het af en toe tot gevechten met bewoners kwam.

Het EZLN heeft een soort 'internationale staat van alarm' afgekondigd en roept op te protesteren tegen de escalatie. Op internet zindert het van de berichten ook van allerlei andere groeperingen over incidenten en troepenverplaatsingen.

Het doel van de militaire acties is niet duidelijk. Het vermoeden bestaat dat de actie op 3 januari gericht was op het oppakken van de leiders van het EZLN, wat dus mislukte. Verder moet het duidelijk de bevolking demoraliseren. Andere belangrijke steunpunten van het EZLN zoals Morelia zijn in de eerste tien dagen van januari tot drie keer toe binnengevallen. Ook lijkt het de bedoeling om het EZLN uit te putten door de strijders te dwingen zich voortdurend te verplaatsen.

In veel gevallen worden mensen kort vastgehouden en ondervraagd. Ook worden er veel huiszoekingen gedaan, hier en daar hebben regeringsmilitairen geplunderd. In de propaganda verklaart de Mexicaanse regering dat het leger probeert de rust in het gebied te herstellen en wapenvoorraden in beslag wil nemen, als reactie op het bloedbad in Acteal op 22 december.

De bevolking van de dorpen die door de regeringsmilitairen lastige worden gevallen, verzetten zich soms door zich ingehaakt aan de ingang van hun dorp voor de voertuigen te plaatsen, of barricades op te richten. Ook worden konvooien militairen met stenenregens begroet. Bij de poging om voor de vierde keer dit jaar Morelia binnen te rijden, op 8 januari, werd een konvooi van zo'n 100 militairen in zeven voertuigen gestopt. De soldaten werden vervolgens bijna gelyncht door een grote groep mensen die vooral uit vrouwen en kinderen bestond (de meeste mannen zijn al dagenlang weggevlucht). Het legerkonvooi probeerde zich terug te trekken, maar kon niet hard genoeg rijden vanwege de slechte weg en werd ingehaald door de rennende groep bewoners, die pas na bemiddeling door leden van een naburig PRD gemeentebestuur de militairen lieten gaan (na een belofte dat deze hun dorp met rust zouden laten).

Saillant detail was dat de officier die de leiding had over de operatie met grote letters "narcotico" op zijn rug had staan. Die behoorde dus tot de afdeling militaire drugsbestrijding, waar de VS de laatste jaren zoveel training en wapens aan hebben gegeven.

Op veel plekken in de wereld, hoofdzakelijk Noord Amerika, is op 12 januari geprotesteerd tegen de repressie in Chiapas. Een speciale website somt 122 solidariteitsactiviteiten op die sinds het bloedbad in Acteal hebben plaatsgevonden. Meestal gebeurde dat bij een Mexicaanse ambassade of consulaat. In Nederland werden deze alleen met verf besmeurd. Op woensdag 13 januari heeft een dertigtal demonstranten de Mexicaanse ambassadeur met spandoeken opgewacht toen hij de nieuwjaarsborrel van Beatrix in Amsterdam kwam bijwonen.

In Los Angeles hebben zo'n 800 mensen twee uur lang een van de drukste verkeerspunten in de stad geblokkeerd. Onder de sprekers was de heer La Roca, zanger van Rage Against the Machine, die opriep om bevrijde gebieden in de Verenigde Staten te bevechten. In Mexico Stad werd op 5 januari de beurs geblokkeerd door demonstranten. Ook werden op die dag twee radio stations binnengevallen en gedwongen een programma over Acteal dat op cassette meegenomen was uit te zenden.