Naar archief

Uit: Ravage #235 van 16 mei 1997

Pippi wil autoloze zondag

Waar een wil is is een stille weg

De actiegroep Pippi Autoloze Zondag zet hoog in. Op 14 september wil Pippi aan politiek Den Haag een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen aanbieden, waarin om een maandelijkse landelijke autoloze zondag wordt gevraagd. Een eenmalig experiment is ook goed, want Pippi is er heilig van overtuigd dat Nederland bijna 25 jaar na een eerste reeks van autoloze zondagen opnieuw rijp is voor "een dagje vrijaf van de consumptiemaatschappij".

Dat het hoofdkwartier van Pippi zich in de woonkamer van Xyco bevindt, is na binnenkomst meteen duidelijk. De vloer van de etage in een kraakpand in het Oude Noorden van Rotterdam is bezaaid met krantenartikelen, handtekeningenlijsten en persberichten. De boodschap van al deze paperassen is in zijn eenvoud ontwapenend: 'Pippi wil autoloze zondag'.

In een spraakwaterval die drie uur zal duren pleit Xyco met een onverminderd enthousiasme voor zijn ideaal, dat zo langzamerhand bijna zijn leven beheerst. Ruimte voor twijfel? Nee, niet echt. Wanneer hij een beetje steun krijgt vanuit het land, want "Pippi (lees Xyco) kan niet alles alleen doen", komt die autoloze zondag er gegarandeerd. Daar is hij van overtuigd. Dat er ook tegenstanders zijn beseft hij. De winkeliers bijvoorbeeld. Maar, aldus Xyco: ,,De winkeliers zijn gek.''

Om dat met bewijzen te staven rommelt hij in een berg papier en tovert een gedateerd artikel uit het Algemeen Dagblad te voorschijn. Voor de oudere jongeren onder ons: het was uit de tijd dat Vader Abraham op de hitparades de strijd aanging met Mud en Slade. 'Den Uyl is in den olie, in den olie is Den Uyl'.

In 1973 draaide de Arabische wereld (wegens teveel Nederlandse steun aan Isral) de oliekraan dicht, een wapen dat effectiever bleek dan een miljoen legers bij elkaar. De Nederlandse economie stagneerde, benzine ging op rantsoen en in Nederland werd zeven maal een autoloze zondag door de regering verordonneerd. Op 5 november '73 berichtte het AD daarover als volgt: "Het openbaar vervoer had het drukker dan ooit, de horeca had niet te klagen. De bioscopen, theaters, de tribunes van sportevenementen hadden het iets drukker dan normaal en er waren duizenden mensen te voet of te fiets de natuur in."

Kopen, kopen, kopen

Dat het AD niet over drukkere winkels berichtte, is logisch. Nederland was, zoals Xyco het zegt, ,,nog niet veranderd in een kopie van de Amerikaanse consumptiemaatschappij.'' Hij vervolgt: ,,Zondag was toen nog een tijd van bezinning, even rust, even op adem komen. Tegenwoordig moet de economie en de samenleving zeven dagen per week, 24 uur per dag doordraaien. Altijd maar kopen, kopen, kopen. Een auto, twee televisies, drie televisies, het is nooit genoeg. De mensen draaien door. Geld verdienen is niet het belangrijkste in het leven. Neem een dagje de tijd om tot rust te komen.''

Ironisch genoeg zou je Xyco haast als voorbeeld kunnen nemen van iemand die zelf ook al zeven dagen per week bezig is. ,,Ik ga niet naar feestjes, ik ga niet naar caf's. Ik ben altijd bezig met de autoloze zondag.''

Dat levert hem nogal eens kritiek op van medestanders. Andere leden van Pippi kunnen zich nog wel eens aan hem ergeren. Xyco weer in de krant, Xyco weer dit, Xyco weer dat. Hijzelf berust daarin: ,,I'm putting the strings together. Ik krijg wel veel hulp van mensen, maar soms denk ik, iedereen is te sceptisch. Sommigen geloven er niet echt in. Ik wel. Ik ben de locomotief van de autoloze zondagstrein. Het gaat lukken. Het moet lukken.''

Hij wil zich niet meer van de wijs laten brengen door sceptici, dat heeft hem al teveel tijd gekost. Want het idee voor de autoloze zondag dateert van ver voor de elfde augustus 1996, de officile geboortedatum van Pippi: ,,Lang daarvoor vroeg ik me al af of het niet leuk zou zijn om een dag zonder auto's te hebben. Ik sprak daarover met mensen, en bijna iedereen zei: ben je gek, kom je van een andere planeet of zo. Ik hoorde alleen maar negatieve reacties.''

Xyco: ,,Mijn argumenten voor de autoloze zondag zijn in de afgelopen tijd sterker geworden. Eerst was het belangrijkste argument de leefbaarheid, het milieu. Later ben ik de mentaliteitsverandering als het belangrijkste aspect gaan beschouwen. Een dagje zonder auto zorgt voor bezinning. Mensen gaan natuur en rust respecteren, gezelligheid, leefbaarheid, weet ik veel wat.''

Versnellingspookje

De autoloze zondag staat of valt met de acceptatie van Jan-met-de-Pet, of in dit geval, Jan-met-het-versnellingspookje.

Xyco: ,,Autootje pesten is niet populair. De uitspraak 'Pippi is niet tegen auto's, maar voor autoloze zondag' is bewust gekozen. Je moet een groot draagvlak creren.''

Een wekelijkse autoloze zondag is daarom volgens Xyco te hoog gegrepen. ,,Laten we beginnen met een keer per maand, dan gaan de mensen zelf wel begrijpen hoe fijn het is. Of gewoon eens als eenmalig experiment.'' Xyco wil met voorzichtige stapjes door de gevoelige porseleinkast van autominnend Nederland schuifelen. En, of het nou door zijn niet aflatende gedrevenheid komt of door het aantrekkelijke van het idee van de autoloze zondag, hij krijgt zo langzamerhand invloed. Zelfs tot in de gemeenteraad van Rotterdam toe.

Hij laat me de besluitenlijst van de openbare vergadering van de commissie voor milieu en buitenruimte, verkeer en vervoer van de gemeente Rotterdam van 20 maart 1997 zien. Namens Pippi kreeg Xyco tijdens het 'Vragenhalfuurtje' de kans om een experiment met de autoloze zondag voor te stellen. Uit de notulen: 'De commissie spreekt de wens uit dat er in 1998 een proef wordt gedaan met een autoloze zondag en dat deze gekoppeld wordt aan een grote manifestatie, zoals het Zomer Carnaval of Koninginnedag.'

Xyco is hierover maar half tevreden. In zijn visie zou de proef geen evenement als het carnaval moeten ondersteunen, maar geheel op zichzelf moeten komen te staan. Maar hij is optimist genoeg om blij te zijn met de politieke steun voor zijn plan.

Discussie is altijd goed. De volgende stap is de gemeente Schiedam. Hij laat een conceptbrief zien, die iedereen naar zijn of haar lokale gemeenteraad kan sturen. Alle positieve effecten, van de verminderde uitstoot van CO2 tot aan de verbeterde bereikbaarheid van binnensteden, staan netjes op een rij geformuleerd: 'De autoloze zondagen in 1973 waren zeer populair. De meerderheid van de Nederlanders vond het een verademing en een prettige dag en meende dat die moest worden gehandhaafd. Argumenten daarvoor waren een beperking van het aantal verkeersdoden en gewonden, het beperken van de schade aan natuur en milieu, het meer kunnen genieten van ruimte en stilte, de verlossing van de auto als statussymbool en een beter openbaar vervoer. Indien de mensen toen reeds zo dachten, zal er nu, nu de verkeersproblemen veel groter zijn dan in 1973 en eenieder zich daar bewust van is, eveneens een basis voor acceptatie zijn.'

Handtekeningenlijsten

Scholieren sturen Xyco handtekeningen die ze in de klas hebben opgehaald, de poster-plakkers van Loesje bieden hulp aan en de ASN-bank weigert geld te geven. En geld heeft hij, naast steun, hard nodig. In september dit jaar moet het namelijk gebeuren. En miljoen plus n handtekeningen en, hij blijft daar op hameren, "tekens van de auto- en consumptiemaatschappij, zoals plastic autootjes of nummerborden of zo" moeten op 14 september minister Jorritsma en haar collega's duidelijk maken dat de autoloze zondag een kans moet krijgen. Het moet een grootse manifestatie op het Binnenhof worden, en welke politicus kan nu om meer dan een miljoen handtekeningen heen?

In een kast liggen de eerste binnengekomen lijsten. Hij heeft er een paar duizend, maar het gaat niet snel genoeg. Mensen uit andere steden, dorpen en gehuchten moeten aan de slag. Hij was op een vergadering, een tijdje geleden in Utrecht, met gelijkgezinde actievoerders. Iedereen was enthousiast, dat wel. Aardige mensen allemaal, maar de volgende afspraak voor een vergadering was pas in september. Dat kan Xyco niet bevatten. Hij wil geen "blablabla". Hij wil een autoloze zondag.

Volgend jaar in de herfst. Dan moet het gebeuren. Op de kop af 25 jaar na de eerste reeks autoloze zondagen moet er een landelijke proef komen. Achtervolgd door security kon hij minister Jorritsma al eens aan haar jasje trekken. Ja maar, had de minister gezegd, mensen willen op zondag opa en oma bezoeken. Ze begrijpt het niet, vindt Xyco, dat kan toch ook op die andere drie zondagen.

Hij belde de Socialistische Partij. Moeten toch voor zijn, dacht Xyco. Tot zijn verbijstering hoorde hij dat de SP tegen een autoloze zondag was, 'want de prioriteit lag bij goedkoper en beter openbaar vervoer.' Hij kijkt me even verbluft aan. De spraakwaterval is even gestopt. Even maar. Greenpeace en de ENFB doen ook al sceptisch. Wilden niet mee doen. Het is de top, de leiding, het betaalde management van de actieclubs, meent Xyco, die te negatief is. De lokale afdelingen steunen hem wel. De basis, die is vr, weet Xyco. Gewone SP-leden, ENFB'ers, 'de gewone burger'. Het lokale ENFB-blad stuurde een handtekeningenlijst mee. Hup, weer duizend handtekeningen. Het kan best, rollerskaten op de A4, de rondweg of de winkelstraat. Je moet er alleen in geloven. En dat doet Xyco.

Rob Tuinstra

Naar boven
Naar overzicht dit nummer
Naar Jaargang 1997