UIT: Ravage #222 van 15 november 1996 

Weekboek van henk van der keur

De aangekondigde sluiting van de kerncentrale in Dodewaard was voor stichting Laka aanleiding voor een feestje. Laka is een documentatie- en onderzoekscentrum, op het gebied van kernenergie dat een zo breed mogelijk publiek wil voorzien. Een van de medewerkers, Henk van der Keur, zag kans tijdens de drukke voorbereidingswerkzaamheden voor het feest een dagboek bij te houden.

Maandag 28 oktober 1996

Vandaag heb ik een vrije dag. Ik ontwaak bij een vriendin in één van de barakken aan de Droevendaalsesteeg in Wageningen. Het landelijk gelegen wooncomplex ligt aan de rand van de stad. De barakken zijn daar zo'n twintig jaar geleden neergezet als 'noodvoorziening' om het snel groeiend aantal studenten te kunnen huisvesten.  

Bij een kop kruidenthee praten we over haar werkzaamheden bij stadstuinderij de Kring in Wageningen. Op deze tuinderij worden volgens biologische teeltmethodes kruiden, bloemen en groenten verbouwd. Niet in rijtjes, maar in cirkels. De gewassen worden geoogst door gebruikers die via een abonnement hun eigen pakket kunnen samenstellen. Het project spreekt me wel aan. Als ik het kantoorleven beu ben, zou ik daar willen gaan werken. Het werk op het Laka, trok mij naar Amsterdam. Ik had een hekel aan het iedere dag weer heen en weer reizen met de trein. Toch blijf ik me meer een 'buiten'-mens voelen dan een stadsmens. Af en toe moet ik de stad uit, anders ga ik me opgesloten voelen.   

In de loop van de middag keer ik weer terug naar Amsterdam om vanavond de maandelijkse vergadering van de oost-sectie van XminY bij te wonen. Voorafgaand aan de bijeenkomst eten we gezamenlijk in de Vliegende Schotel, een eethuis in de Jordaan. De oost-sectie is de jongste sectie binnen de fondsorganisatie. Subsidie-aanvragen uit Oost- en Centraal-Europa, en het GOS komen bij onze terecht.  

Op de vergadering bespreken we de ingekomen post, mededelingen en natuurlijk de binnenkomende en lopende projecten. De afgelopen jaren kregen we vooral aanvragen binnen van hulporganisaties uit ex-Joegoslavië (bijv. steungroepen voor dienstweigeraars), organisaties van homo's en lesbiennes, en anti-kernenergiegroepen. Wat we binnen de sectie missen is iemand met deskundigheid voor de behandeling van eventuele aanvragen uit de Centraal Aziatische republieken.    

Dinsdag 29 oktober 

Rond de klok van acht uur gaat mijn wekker af. Na een uitgebreid ontbijt neem ik rustig de tijd voor het lezen van de Volkskrant. Een krant die ik steeds minder waardeer. De enige reden waarom ik het abonnement voortzet, is dat ik de krant knip voor het Laka.

Binnen een kwartier fiets ik van mijn huis naar kantoor. Stichting Laka is gehuisvest in één van de paviljoens op het Wilhelmina Gasthuis-terrein in Oud-West.  

Ik zet koffie en klets even met Christof, een dienstweigeraar uit (Oost-)Duitsland, die meestal als eerste komt. Daarna kijk ik of er berichten staan op het antwoordapparaat of de fax en raadpleeg het logboek. In het logboek houden de medewerkers van Laka elkaar op de hoogte van de lopende zaken en worden boodschappen aan elkaar doorgegeven. Dat is belangrijk, want niet iedereen is iedere dag aanwezig.   

's Ochtends knip ik NRC's en Volkskranten van de afgelopen week. Vrijwel alles op het gebied van kernenergie en aanverwante zaken knip ik uit en plak ik op een A-viertje. Op de zijkant geef ik het hoofdonderwerp van het betreffende artikel aan. Dat onderwerp moet corresponderen met de onderwerpen van ons knipselarchief. Het knipselarchief is veruit het grootste onderdeel van ons archief, dat verder een bibliotheek, een videotheek en een rek met vaktijdschriften en AKB-bladen omvat. De binnenlandse en buitenlandse periodieken worden geknipt door medewerkers van het Laka en door sympathisanten, die thuis knippen. Maar ook wel door andere archieven, waarvoor wij weer andere bladen knippen. 

Na het knippen ga ik aan de slag met een spoedeisende info-vraag. De vraag is afkomstig van een chirurg die binnenkort een bijeenkomst over kernenergie en het broeikaseffect wil gaan bijwonen. Hij vraagt onder meer onze recente publicatie Kernenergie geen remedie tegen broeikaseffect aan. Het rapport is een reactie op het rapport van de kamercommissie Van Middelkoop, die het opwekken van kernenergie als een middel ziet om kooldioxide-uitstoot te verminderen. 

Infovragen zijn, evenals knippen en plakken, een ander belangrijk onderdeel van wat wij "basisarchiefwerkzaamheden" noemen. We beschouwen het als onze voornaamste taak een zo breed mogelijk publiek te voorzien van informatie over kernenergie. Grote milieuorganisaties maken graag gebruik van onze service. Infovragen die bij de Vereniging Milieudefensie, de Stichting Natuur en Milieu of bij Greenpeace binnenkomen, worden meestal naar ons doorverwezen.  

Deze weken werken we samen met andere mensen en organisaties aan de voorbereiding van het feest, 2 november, nabij de kerncentrale Dodewaard. Er vindt druk telefoonverkeer plaats met de mensen die bij de voorbereiding zijn betrokken. Bart en Dolf van de stroomgroep Dodewaard hebben een plek geregeld in een weiland op zo'n vijfhonderd meter van de kerncentrale. 

Rampenplan verzorgt koffie en thee, en een warme maaltijd. Uit Nijmegen zorgt de Klinker voor de drank en het tentenverhuurbedrijf de Markies de tent. Lokale groepen, zoals Assata in Nijmegen verzorgen de aankondigingen in de plaatselijke media. De stichting Theaterstraat regelt de geluidsinstallatie en stellen hun bus beschikbaar voor vervoer vanuit Amsterdam.  

's Middags werk ik met een aantal medewerkers aan de inrichting van een tentoonstelling. We selecteren artikelen en citaten over Dodewaard en uit ons archief van AKB-affiches verzamelen we oproepen voor demonstraties bij Dodewaard uit 1980 en 1981. 

Later op de middag verspreiden we een persbericht. Daarin maken we kenbaar dat de pers welkom is bij het slot van het feest, tijdens de lampionnen-optocht naar de centrale. Daar zal het sluitingsritueel plaats hebben, het vallen van het doek. De VPRO-radio reageert snel. Zij willen graag bij het feest aanwezig zijn. Maken we een uitzondering? We besluiten om dat maar liever niet te doen. Het is immers een feest van AKB-ers onderling.

Woensdag 30 oktober

Medewerkers die er normaal op woensdag niet zijn, komen vandaag wel. Bijna iedereen is aanwezig. Zorgvuldig lopen we het hele draaiboek na. In de afgelopen weken zijn tal van mensen uitgenodigd door een ansichtkaart met een afdruk van een AKB-affiche uit '81 of via aankondigingen in de bladen. Mensen die te kennen gaven naar het feest te komen, vroegen we om zich vooral bij ons op te geven en dat aan anderen door te geven. Rampenplan moet voor het inkopen van hun voedingswaren een indicatie hebben van het aantal feestvierders. De tent op het weiland is begroot op ongeveer 150 mensen. Het ziet er naar uit dat we redelijk goed geschat hebben. 55 Mensen hebben zich tot nog toe opgegeven.  

In de tussentijd behandel ik een info-aanvraag van een televisiestation uit New York. Ze willen informatie over een aantal affaires in de kernindustrie voor de productie van een documentaire. 

Het betreft de diefstal van verrijkingstechnologie van Urenco (UCN, Almelo) door de Pakistaanse spion Kahn en de recente affaire rond de Duitse leveranties aan Irak. De keuze is beperkt want er mogen niet meer dan 25 A-4tjes verstuurd worden. De speurtocht door de ordners met knipsels, boeken, en de vakliteratuur kost vijf uur tijd. Voor dit soort klanten rekenen we wat meer dan de verzend- en kopieerkosten bij een info-vraag van een scholier of student. Door rijkelui geld te vragen voor informatie zijn we in staat om info-vragen uit arme landen gratis af te handelen. 

Donderdag 31 oktober 

's Ochtends weer met z'n alle rond de tafel om de zaken die nog geregeld moeten worden te bespreken. Het blijkt dat er veel belangstelling is van de media. In samenspraak met de stroomgroep Dodewaard besluiten we alsnog de media uit te nodigen om bij een deel van het feest aanwezig te zijn.   

Met de financiering wil het niet zo goed lukken. Vrijwel alle subsidie-aanvragen zijn afgewezen. Kleine fondsen van grote ex-kraakpanden als Tetterode en Vrankrijk willen geen geld geven voor feesten. XminY is blij dat Dodewaard dicht gaat, maar dat is volgens deze fondsorganisatie niet of nauwelijks op het conto van de Anti Kernenergie Beweging (AKB) te schrijven. Op zich vind ik het begrijpelijk dat deze fondsen geen geld beschikbaar stellen voor feesten.  

Maar voor een feest ter ere van de sluiting van Dodewaard had naar mijn mening toch wel een uitzondering kunnen worden gemaakt. Want, hoezo kun je de sluiting van Dodewaard niet zien als een succes van de AKB? Het feit dat Dodewaard zo lang operabel kon blijven was een politiek besluit. Dodewaard heeft altijd meer gekost dan opgeleverd. Door het uitblijven van een regeringsbesluit over uitbreiding van het kernvermogen in Nederland heeft het natuurlijk weinig zin om de model-kerncentrale nog langer open te houden. Zeker in de op handen zijnde liberalisering van de elektriciteitsmarkt.  

De primaire reden voor de sluiting is dus het feit dat kernenergie politiek en maatschappelijk omstreden is. Notabene de Samenwerkende Elektriciteitsproducenten (SEP) zelf geeft dat nadrukkelijk aan in haar persbericht over de sluiting van Dodewaard. Ik vind het daarom, zacht uitgedrukt, nogal merkwaardig dat ook binnen de actiebeweging de sluiting van Dodewaard als gevolg van de maatschappelijke protesten uit de jaren tachtig domweg wordt ontkend. Het is voor mij zonneklaar dat de AKB, naast natuurlijk de kernrampen in Harrisburg en Tsjernobyl, hieraan een bijdrage heeft geleverd. 

Vrijdag 1 november 1996

De hele dag werk ik mee aan de laatste voorbereidingen voor het feest. Op de valreep melden zich nog een aantal belangstellenden. Een medewerker heeft allerlei oude foto's van demonstraties bij Dodewaard laten uitvergroten voor de tentoonstelling. Ook heeft hij videomateriaal samengesteld over Dodewaard.  

Laat in de middag koop ik een regenjas en een paar laarzen bij de dumpzaak en ga ik naar Wageningen.  

's Avonds zijn alle Laka-medewerkers in Ede en Wageningen. De mensen uit Amsterdam hebben een busje gehuurd en rijden met al het benodigde materiaal naar Ede, waar ze een nachtje logeren.

Zaterdag 2 november

Rond de klok van zes uur sta ik op. Een uur later sta ik bij de bushalte langs de provinciale weg van Ede naar Wageningen, waar het busje met Laka-medewerkers me komt ophalen. Even voor achten arriveren we bij het land van de boer waar we de feesttent gaan bouwen. Een aantal mensen van de stroomgroep Dodewaard zijn ook aanwezig om te helpen. Even later arriveren de twee vrachtwagens van het tentenverhuurbedrijf de Markies. Voor de opbouw kan beginnen, moeten we eerst nog een tapijt van planken aanleggen.  

Het drassige weiland zou anders onherstelbaar worden beschadigd. Het weiland bevindt zich zo'n vijftig meter van de boerderij en geeft zicht op de centrale. Het is slechts bereikbaar via een modderig pad. Het eerste wat we doen is het aanleggen van een pad van twee planken breed. Daarover verplaatsen we een paar honderd planken naar de plek waar de tent moet komen. Na zo'n anderhalf uur planken sjouwen kan de opbouw van de tent werkelijk beginnen. De mensen van de Markies geven instructies waar de onderdelen van de tent naar toe moeten en in welke volgorde de constructie moet plaatsvinden.  

Het opbouwen gaat niet zo vlot als we hadden gehoopt. Het duurt zo'n vier uur. Als de tent bijna staat, arriveren de mensen van Theaterstraat en Rampenplan. Theaterstraat regelt de bouw van het podium en de geluidsinstallatie. Ondertussen zijn ook de bandleden van de Veulpoepers aangekomen. We plaatsen tafeltjes en stoeltjes in het midden van de tent voor het podium. Aan de ene kant van de tent installeert Rampenplan hun kookgerei en tafels, en de Klinker de bar. Aan de andere kant bouwt het Laka een tentoonstelling en richt ze een kraam in. Ook zijn er een aantal tafels neergezet voor het maken van lampionnen. Langzamerhand druppelen de eerste gasten binnen.  

Een band uit Dodewaard mag de spits van het programma afbijten. Ik maak het niet mee, omdat ik bij de toegang van het terrein moet staan. De gasten die per auto komen, vraag ik om hun auto op een verderop gelegen parkeerterrein te plaatsen.  

Wat later op de middag loop ik naar de kerncentrale om zoekende feestgangers de weg te wijzen. Als ik terugkom in de tent heerst er al een gezellige drukte. Er moeten nog meer tafels en stoelen neergezet worden. Een aantal keer ontmoet ik mensen die ik herken en mij herkennen, maar we weten niet meer waarvan. In ieder geval niet van de Dodewaard-demonstraties in '80 en '81, want daar ben ik niet bij geweest.   

Laat in de middag wordt duidelijk dat de geplande optocht naar de centrale niet doorgaat. Boze boeren uit de streek hebben met hun trekkers de toegang naar de dijk, en daarmee de weg tot de centrale, versperd. Het trauma van vijftien jaar geleden zijn ze nog altijd niet te boven. Door charges van de ME en het gebruik van traangas vluchtten talrijke demonstranten door hun landerijen, waarbij naar het schijnt nogal wat schade is aangericht. Het is evident dat het nooit zover had hoeven komen als de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Ed van Thijn niet had besloten tot het grove politieoptreden. 

Om het leed van de kinderen wat te verzachten, vindt er een fakkel- en lampionnenoptocht plaats op het terrein van de boerderij. De slotceremonie met 'het vallen van het doek' heeft daar als nog plaats. Door de wind ontrolt het doek zich voortijdig. In het midden van de doek schijnt een strijdlustig zonnetje met aan de zijkanten de tekst: "lekker puh!".  

De gedachte dat we nu alles weer moeten afbreken, drukt op me als een loden last. Daar wordt ik al snel van bevrijdt als blijkt dat een groep feestvierders nablijft om mee te helpen. Ofschoon iedere plank die ik draag drie maal zo zwaar is als vanochtend is de klus binnen drie uur geklaard. We bedanken Louis, de boer die een deel van zijn land aan ons ter beschikking stelde, en Bart en Dolf van de stroomgroep Dodewaard. Doodmoe, maar voldaan keren we terug naar huis. 

Zondag 3 november 1996

Met spierpijn wordt ik wakker op Droevendaal, op kamer van de vriendin waar ik dit dagboek begon. Buiten is het grauw en druilerig herfstweer. De vorige week nog gele ratelpopulieren hebben hun blad verloren. Vlak voor het raam scharrelt een groepje goudvinken.   

's Middags maken we een wandeling door het Bennekomse bos. We zijn het er over eens dat het gisteren een zware, maar ook een geslaagde dag was.   

Henk van der Keur