UIT: Ravage #221 van 1 november 1997  

Informatie uit een ontploft land  

Terwijl De Butthole Surfers uit de autoradio opklinken, zwenkt de camera langs kapotgeschoten gebouwen en wegen, wegversperringen en natuurpracht. Een shot op een verkeersbord dat de weg wijst naar Mostar, bevestigt wat je dan al vermoedt, we bevinden ons in voormalig Joegoslavië. De reis voert naar de kliniek Pazaric, 25 kilometer ten noordwesten van Sarajevo, waar psychiatrische patinten, oorlogstraumaslachtoffers, wezen, autisten en wat verder nog bij elkaar gestopt kan worden, verwachtingsvol uitkijken naar wat de vier muzikanten van de Nederlandse undergroundband Hardheaded Soul hen gaan brengen.

Al op de eerste tonen van een voorzichtige reggae-jam wordt er vrolijk meegedeind. Het zaaltje loopt steeds voller met nieuwsgierigen. De muzikanten worden wat zelfverzekerder en het publiek ook. De stoelen gaan aan de kant, menigeen probeert de microfoon te grijpen en op de uitgedeelde feesttoeters wordt naar hartelust geblazen. Even lijken de muzikanten het tegen het publiek af te leggen, maar Hardheaded Soul weet zich staande te houden en speelt een sfeervolle set.  

Hardheaded Soul bezocht deze zomer Bosnië-Herzegovina om, zo schrijven zij in de brochure Informatie uit een ontploft land, "een aantal concerten te geven, de situatie onder ogen te nemen en te kijken wat een gewone sterveling kan doen nadat alles, zeg maar, naar de klote geschoten is." Tijdens hun bezoek schoten ze videobeelden die nu te zien zijn op de video Shocking Blues & Reggae. Naast het concert in de psychiatrische kliniek veel beelden van Bosnië anno nu. Wat je ziet spreekt voor zich, de muziek van Hardheaded Soul (HHS) en hun teksten ook: "Kijk om je héén, kijk om je héééééén!"

Met de video laat HHS zien wat voor positieve energie muziek kan losmaken in mensen die getraumatiseerd zijn door oorlogsgeweld. HHS speelde in de psychiatrische kliniek Pazaric op uitnodiging van The Serious Road Trip (TSRT). Een Engelse organisatie in Sarajevo die beschikt over werkruimte, vertalers, communicatiemiddelen en een wagenpark waarmee ze 2700 kinderen in het noorden van Bosnië van voedsel voorzien. Ze geven les aan een muziekschool en zijn betrokken bij muziekprojecten in een ziekenhuis voor doven, blinden en getraumatiseerde kinderen en in Pazaric.  

In deze kliniek stierven tijdens de oorlog 150 van de 420 patiënten door honger. Hun graven liggen achter in de tuin. De enige dokter die er destijds zat, was een Serviër en had bij de lokale autoriteiten geheel niets in te brengen. Het kleine beetje geld dat er was werd uitgegeven aan bewakers om de patiënten met een knuppel op afstand te houden. Nu TSRT regelmatig langskomt zijn de bewakers ontslagen en is er weer een beetje eten en vermaak. 

Stichting Vredesbureau Eindhoven & Stichting 6e Kolonne (waaraan Hardheaded Soul verbonden is) zijn nu een project begonnen om het werk van organisaties als TSRT te ondersteunen. Deze winter willen ze een aantal auto's die rolstoelen kunnen vervoeren naar Sarajevo brengen. Deze kunnen worden gebruikt door plaatselijke initiatieven die de psychiatrische centra in Bosnië uit de sfeer van desolatie en vergetelheid te brengen.  

Daarnaast wil men graag langskomen op bijeenkomsten over Bosnië en wordt gewerkt aan lesprogramma's voor scholen. Naast de video is er ook de brochure Informatie uit een ontploft land, waarin je behalve het verslag van de HHS-tournee ook informatie vindt over diverse projecten in Joegoslavië en Nederland.

Freek Kallenberg