UIT: Ravage #220 van 18 oktober 1996  

Niet gezwicht voor de sollicitatieplicht 

De invoering van de nieuwe Algemene Bijstandswet noopte verschillende belangenverenigingen voor uitkeringsgerechtigden ertoe een campagne te starten onder de naam 'Niet gezicht voor de sollicitatieplicht'. Tijdens buurtbijeenkomsten in Amsterdam worden de ervaringen van uitkeringsgerechtigden met de nieuwe wet opgetekend. Dit moet uiteindelijk resulteren in een raadsadres aan de gemeenteraad, met een duidelijke boodschap: de sollicitatieplicht moet afgeschaft! 

De nieuwe Algemene Bijstandswet (nABW), die op 1 januari van kracht werd, heeft nogal wat voeten in aarde. De overheid heeft zich ten doel gesteld om in vier jaar 350 duizend banen te scheppen. Dit betekent dat vele langdurig werklozen door de sociale dienst opnieuw onder de loep worden genomen. Een van de maatregelen is dat de sollicitatieplicht behoorlijk wordt aangescherpt. Middels het opstellen van een 'trajectplan' wordt de werkloze aangespoord uit te stromen naar betaald werk. Melkertbanen, banenpool en Jeugdwerkgarantieplan zijn daarbij veelgehoorde kreten. 

Hoewel vele uitkeringsgerechtigden maar al te vaak aan de slag willen en zitten te springen om een betaalde baan is er ook een kleine groep mensen die liever met rust gelaten wordt. Bijvoorbeeld omdat ze nu reeds als vrijwilliger belangrijk werk verrichten. Economisch onrendabel werk wellicht, maar vaak met grote maatschappelijke waarde.  

De sociale dienst zal dit steeds minder gaan accepteren. Grote kans dat de 'Bewust Baanlozen' - zoals sommigen van hen zich noemen - te maken krijgen met strafkortingen op hun uitkering wegens 'ongenoegzaam betoond besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan'. Ze worden gedwongen om mee te draaien in het systeem dat ze nu juist proberen te veranderen.  

Niet alleen voor de bewust baanlozen pakt de nABW vervelend uit. Eenieder die zich in de ogen van de sociale dienst onvoldoende inspant om aan betaald werk te komen, kan te maken krijgen met sancties. Terwijl iedereen weet dat totale werkgelegenheid in ons land een illusie is, wordt wèl van iedere werkloze verwacht dat hij of zij een betaalde baan vindt.  

Al met al voldoende argumenten tegen de sollicitatieplicht. Maar de medewerker van de sociale dienst heeft hier in het algemeen weinig oren naar. Hoe moet je je dan opstellen wanneer je voor een gesprek met de sociale dienst wordt opgeroepen? Wat moet je zeggen, en wat vooral niet? Om op deze en andere vragen een antwoord te vinden zijn de Werklozen Belangen Vereniging Amsterdam (WBVA), de Bijstandsbond en de Werkgroep Uitkeringsgerechtigden Haarlem een campagne gestart.  

Op verschillende plaatsen in Amsterdam worden bijeenkomsten gehouden waarop de aanwezigen hun ervaringen met de sociale dienst uitwisselen. De belangenorganisaties verzamelen de ervaringen van de uitkeringsgerechtigden. Dit moet resulteren in een zwartboek, dat gepresenteerd zal worden aan de lokale politiek. Middels het zwartboek moet worden aangetoond hoe ongewenst de sollicitatieplicht is. "Wij zijn van mening dat vanwege legio politieke, economisch sociale, milieu en gezondheidsredenen de betaalde arbeidsplicht geen bestaansrecht meer heeft," aldus de belangenorganisaties. 

In het kader van de campagne hebben de belangenorganisaties tevens een brochure uitgebracht. Het ruim veertig pagina's tellende naslagwerk biedt een schat aan informatie over de sollicitatieplicht. Tevens worden praktische adviezen gegeven hoe je om moet gaan met de driften van de sociale dienst. In de brochure wordt de bredere maatschappelijke discussie ook niet uit de weg gegaan. Er wordt korte metten gemaakt met de heersende arbeidsethos waarin de betaalde arbeid centraal staat. Hoewel een inhoudsopgave ontbreekt - het is soms even zoeken - biedt de brochure antwoord op vele vragen. Vragen waarmee je bij de sociale dienst niet terecht kan!  (Guido)