Naar archief

UIT: Ravage #215/216 van 9 augustus 1996 [thema: Auwtomobiliteit]

Creatief met blik

Adviezen om je agressie te kunnen botvieren

Automobilisten lijken soms op voet van oorlog met andere weggebruikers te staan. Autorijden is immers een fysieke vorm van actievoeren, waarbij van overige weggebruikers de openbare ruimte en schone lucht wordt ontnomen. Wandelaars en fietsers kunnen in het verkeer nauwelijks opboksen tegen het autogeweld en moeten creatief te werk gaan om van zich af te bijten. Een onvolledige impressie van wat er zoal aan anti-auto-acties plaatsvindt.

Demonstreren: Te voet

De meeste demonstraties tegen het autoverkeer blijken in de praktijk te bestaan uit - al dan niet bewegende - verkeersblokkades. Zo wordt naast het aan de kaak stellen van een erg slechte gewoonte (namelijk autorijden) tegelijkertijd het uitvoeren van die gewoonte gesaboteerd. Automobilisten wordt het autorijden immers onmogelijk of in ieder geval minder gemakkelijk gemaakt.

Dat klinkt heftiger dan het hoeft te zijn; effectieve blokkade-acties blijken heel eenvoudig en volkomen legaal te organiseren. Een van de belangrijkste hulpmiddelen daarbij is in iedere drukke straat aanwezig: het zebrapad. Door met een groep mensen een uur lang continue op een zebrapad heen-en-weer te lopen wordt slechts gebruik gemaakt van het wettelijke recht op een veilige en ongestoorde oversteek. Deze actievorm is over de afgelopen jaren in ieder geval een paar keer in Leiden en in Amsterdam uitgevoerd.

Een grootschaliger variant op het 'heen-en-weer-lopen-over-de-zebra' werd in juni dit jaar in Groningen georganiseerd. Ongeveer 150 actievoerders liepen er een 'zebramarathon': hand-in-hand vormde de groep een gesloten keten waarmee de zes zebrapaden op en rond de Kijk in 't Jatbrug non-stop werden 'gebruikt'. Om de vijf minuten werd de keten even verbroken, om agressief gedrag van automobilisten - waar zelfs bij dit soort 'vrij lieve' acties rekening mee moet worden gehouden - te voorkomen.

Dat er overigens prima mogelijkheden zijn om als voetganger actie te voeren zonder per se omringd te zijn door een groep medestanders, bewijst Michael Hartmann. Deze Duitser voert al jarenlang een 'autodaken-wandel-actie' uit, die even eenvoudig als doeltreffend is. Elke keer als hij in zijn woonplaats Mnchen door de stad loopt en een op de stoep geparkeerde auto tegenkomt, loopt hij over in plaats van om die auto heen. Al zeven jaar lang loopt Michael over gemiddeld vijf auto's per dag.

In die zeven jaar is hij ook al bij de rechter voorgekomen, die zijn actie verwierp. "Zelfs als een auto op de stoep staat geparkeerd is er nog voldoende ruimte voor een voetganger om om de betreffende auto heen te lopen", aldus de rechter. Met deze interessante jurisprudentie op zak loopt Michael nu regelmatig midden op de weg. Er is, aldus Michael, immers "voldoende ruimte voor een auto om langs mij heen te rijden". Michael roept medestanders op om zijn voorbeeld te volgen en inmiddels is hij begonnen cursussen 'Straatwandelen' en 'Autolopen' te organiseren.

Demonstreren: Per fiets

Het moge duidelijk zijn dat de actievorm die Michael propageert, over de auto's heen lopen, op de fiets slechts door ervaren mountain-bikers kan worden uitgevoerd - en dan nog slechts bij een beperkt aantal automodellen. Toch ervaren ook fietsers enorme overlast en kunnen fout geparkeerde auto's voor levensgevaarlijke situaties zorgen. Er zijn fietsers die - vooral op koopavond - heel consistent met benzinestift of sleutelbos in de hand rijden, klaar om de eerste de beste op de fietsstrook geparkeerde auto van extra striping te voorzien. Ook buitenspiegels en antenne's zijn vaak doelwit van deze 'individuele activisten' - al lijkt de autohandel een antwoord op dit politiek vandalisme te hebben gevonden. Mee verende spiegels en antenne's behoren tegenwoordig tot de standaarduitrusting van een nieuwe auto.

Verkeerd geparkeerde auto's kunnen overigens ook het doelwit van georganiseerde actie zijn. Zo reed een brigade boze fietsers in Eindhoven ooit op koopavond uit om op de fietsstrook geparkeerde auto's een tijd vast te zetten. Bakfiets er voor, bakfiets er achter, wat activisten er omheen en vervolgens de politie bellen met het verzoek de betreffende auto weg te slepen om zo een einde te maken aan de levensgevaarlijke situatie. Dat laatste gebeurde uiteraard nooit, maar het gaf voor de fietsende activisten voldoening om de 'zondaars' een tijdlang in hun auto op te sluiten en zo media-aandacht voor dit verkeersprobleem te krijgen.

Verder is het zogenaamde 'Critical Mass'-verschijnsel de afgelopen jaren erg populair geworden in anti-autokringen. In feite gaat het daarbij om een ouderwetse fietsdemonstratie die in een nieuw jasje is gestoken. Het is daarbij, in het kort, de bedoeling om met zoveel mogelijk fietsers, eenwielers, skaters en wat-al-niet-meer-zij n keer per maand de straat terug te veroveren op het blikken mobiel, door simpelweg rond het spitsuur op de drukste - en (dus) gevaarlijkste plekken van een stad te gaan fietsen.

Na steden als Londen, Lyon en San Francisco wordt deze actievorm sinds kort ook in Den Haag en Amsterdam bedreven. Inhakend op de 'Critical Mass'-beweging is in Groot-Brittanni sinds kort de organisatie Reclaim The Streets erg actief. Deze groep 'eist de straat terug' door het organiseren van Street Parties. Daarbij wordt op een openbaar aangekondigde plek voorverzameld, waarna de aanwezige fietsende actievoerders naar een tot op het laatst geheim gehouden verkeersplein verhuizen om er een feestje te bouwen - met theater, muziek, pick-nicks en rave-parties. Deze actiemethode slaat met name in Londen sterk aan. Vanaf 11 augustus gaat iets soortgelijks plaatsvinden in Rotterdam, iedere eerste zondag van de maand zal daar het 'Autoloze Zondag Feest' worden gehouden. Om 13.00 uur wordt hiervoor vezameld bij het Stadhuis.

De toenemende populariteit van parkeergarages, waarmee gemeentebesturen pogen de autoproblematiek in betonnen bunkers te camoufleren, leidt verder tot een nieuw scala aan mogelijkheden om te demonstreren. Parkeergarages zijn over het algemeen slechts van n ingang en - nog interessanter - van n uitgang voorzien. Het lijkt daarmee in fysieke zin vrij eenvoudig om een paar honderd automobilisten op te sluiten en zo te laten genieten van hun eigen uitlaatgassen. Voor zover bekend is deze actievorm overigens nog niet in Nederland uitgevoerd.

Wel zijn activisten in Groningen enkele maanden geleden bezig geweest om bovengrondse parkeerplaatsen om te bouwen tot plantsoen, dit uit protest tegen de aanleg van een parkeergarage. Door stenen uit de grond te halen creerde men ruimte voor plantjes en bomen. De gemeente Groningen legt evenwel meer prioriteit bij het beschermen van parkeerplaatsen dan bij het beschermen van de natuur; de plantjes waren dan ook geen lang leven beschoren. Dit soort acties zijn heel goed te organiseren zonder meteen honderden mensen te moeten mobiliseren.

Andere ludieke actie's waarvoor niet al te grote groepen mensen nodig zijn werden eind jaren '70 uitgevoerd door de groep Amsterdam Fietst!. Deze organisatie deelde in 1978 op grote schaal 'bonnen' uit aan fout geparkeerde auto's. De bonnen waren een exacte kopie van het origineel, alleen stond aan de achterkant in kleine lettertjes vermeld dat het om een actie ging die erop was gericht de overlast van het foutparkeren aan de kaak te stellen. Door dit - op de achterkant - te vermelden werd de organisatie juridisch ingedekt tegen eventuele rechterlijke stappen.

Veel automobilisten bleken de achterkant van de bon niet te lezen en maakten de boete fl. 25,- braaf over op de girorekening van Amsterdam Fietst!. De kas van deze club werd zo met bijna fl. 1000 gulden gespekt door automobilisten. In grote delen van Amsterdam worden tegenwoordig overigens geen bonnen meer uitgeschreven, maar worden auto's fwel voorzien van een wielklem (bij niet-betalen) fwel weggesleept (bij op gevaarlijke wijze fout parkeren) fwel gewoon met rust gelaten ('de politie heeft het al zo druk op zondag').

November '78 liet Amsterdam Fietst! nogmaals van zich horen. In dat jaar werd in het centrum van Amsterdam de Bijenkorfgarage gebouwd. Ter "compensatie voor de overlast" verspreidde Amsterdam Fietst! waardebonnen waarmee men een consumptie of maaltijd kon krijgen in het Bijenkorf-restaurant. De directie van de Bijenkorf bleek dit initiatief echter niet te waarderen, waardoor zich chaotische taferelen bij de kassa van het restaurant afspeelden. De politie moest eraan te pas komen om samen met de bewakingsdienst van de Bijenkorf mensen het restaurant uit te jagen. Enkele actievoerders die 'hun eigen' waardebon wilden verzilveren werden daarbij zelfs gearresteerd.

Kalken en Plakken

Activisten die verder willen gaan dan 'demonstreren', maar 'slopen' daarentegen wat al te radicaal vinden, gaan vaak over tot 'plak- en kalkacties'. Zo kwam pas geleden nog de rechtszaak tegen Maritte in het nieuws, die werd verdacht van het veelvuldig bekladden van Publexborden met auto-reclames. Vooral 'Ga toch fietsen!' en 'H vieze auto, de aarde streft' lijken populaire teksten. Andere activisten hebben ooit, in navolging van anti-tabak campagnes, teksten als 'Autorijden schaadt de gezondheid...enz' op stroken papier gezet en ze op grote schaal over publex-borden heen geplakt.

Behalve Publexborden zijn ook het wegdek en de verkeersborden regelmatig het doelwit van actievoerders. Zo kan men door een simpel kruis en de letters 'NP' op de grond te kalken een parkeerplaats tijdelijk opheffen en door lijnen en 'sjabloon-fietsen' langs de rand van een weg te kalken zelf een fietspad aanbrengen.

Een zogenaamd 'stoplicht-variant' hierop werd twee jaar geleden in Rotterdam uitgevoerd. Milieu-activisten klaagden steen en been over het gebrek aan voorzieningen - met name op het gebied van veiligheid - voor fietsers in de Maasstad. Om meer aandacht voor de fiets in het verkeer te krijgen werden transparante stickers met een fietslogo op stoplichten geplakt, waardoor 'auto-verkeerslichten' in 'fiets-verkeerslichten' werden getransformeerd. De politie kon dit initiatief niet waarderen en arresteerde bijna twintig mensen die voor een paar uur werden vastgehouden op het buro.

Slopen en zo

Voor wie de tot nu toe beschreven actiemethoden niet ver genoeg vindt gaan, zal slechts een radicale bestrijding van de wortel van het kwaad de moeite waard achten. Voor hen moeten de zwakste plekken van de tegenstander worden opgezocht en bij de automobiel zijn dat zonder meer de banden. De prikacties die de afgelopen jaren plaats hebben gevonden, zijn bij de meeste Ravage-lezers onderhand wel bekend. Met name in de regio Leiden is het regelmatig bal. Daar heeft het Earth Liberation Front ondertussen rond de drieduizend autobanden, behorend tot de voorraad van de plaatselijke autodealers, van een gaatje voorzien. In korte tijd kan men kennelijk heel wat autobanden definitief in de vernieling helpen door ze aan de zijkant bij de velg met een priem lek te prikken.

Voor mensen die het echte 'kapot maken' niet zien zitten, lijkt er nog een aardig alternatief voorhanden dat ook kan worden toegepast op auto's van particulieren (bijvoorbeeld foutparkeerders) en dat bovendien geruislozer. Bij garagebedrijven zijn speciale ventielsleutels te koop waarmee men ventielen kan losdraaien, zodat de lucht langzaam - maar zeker - ontsnapt. Het schijnt bij anti-autoactivisten overigens een soort van gouden regel te zijn om zich nooit te beperken tot n band. Dit vanwege de reserveband die in elke auto wettelijk verplicht aanwezig is.

Waar het om vergaande anti-auto-activiteiten gaat heeft NixNut - het bekende Uilskuiken dat ooit de achterpagina van actieblad NN opfleurde met actietips - zich ook niet onbetuigd gelaten. Zo wist hij ooit te vertellen dat Domo Houdbare Vla de lak van auto's doet afbladderden. De methode was door NixNut himself uitgetest en goed bevonden ("De lak was tot het metaal afgebladderd!"). Inmiddels zijn de ingredinten van Domo - onder druk van de autolobby (?) - aangepast, het huidige effect is niet bekend.

Bij een andere in het verleden beproefde methode om auto's van lak te ontdoen werd ook wel verfafbladderaar gebruikt. Dit is overigens duurder dan Domo en bovendien minder zacht voor de handen. Dat laatste geldt ook voor koningszuur dat wel eens wordt aangewend om ruiten te slopen zonder ze te laten rinkelen. Dit goedje wordt door kunstenaars gebruikt om glas te etsen, het tast dus ruiten aan zodat ze zonder daadwerkelijk te breken toch onbruikbaar worden.

Een andere tip van NixNut had betrekking op de uitlaat van auto's. Een dichtgestopte uitlaat zorgt er voor, aldus NixNut, dat de betreffende auto niet meer start en de eigenaar in de stress schiet. Want "wie gaat nou in de uitlaat kijken als de motor niet start ?" Purschuim, een aardappel (milieuvriendelijker), of -bij stevige vorst- een handvol sneeuw zouden het klusje kunnen klaren.

De ultieme manier om automobilisten in de zomerweken te pesten, leek enige jaren geleden te worden uitgevoerd in het Zwitserse Bern. Een groepje activisten ging daar met flessen gevuld met een sterk-stinkend-goedje (onbekende samenstelling, maar boterzuur zal in de richting komen) op pad om de ventilatorroosters van auto's (direct onder de voorruit) vol te gieten. Het laat zich raden wat er gebeurt als de automobilist in kwestie zijn bloedhete auto instapt en bij het wegrijden de ventilator op volle kracht aanzet...

Verder werd er enige jaren geleden in de omgeving van Leiden opgeroepen om een volstrekt nieuwe (?) methode te hanteren om nieuwe, nog onverkochte auto's bij voorbaat uit de roulatie te halen. Het recept was verrassend eenvoudig en bestond uit een paar handen zware kiezels ("van het type dat gebruikt wordt onder een spoorrails"), die met veel kracht over het hek van het parkeer/overslagterrein worden gegooid waar het blinkende blik geparkeerd staat. "En buts per auto is al voldoende om hem terug naar de garage te doen sturen", aldus de opsteller van het pamflet.

L. Owie

Naar boven
Naar overzicht dit nummer
Naar Jaargang 1996