Naar archief

UIT: Ravage #215/216 van 9 augustus 1996

'Als het visioen ontbreekt, verloedert het volk'

I.M. KEES KONING

'Beter n mokerhamer, dan allemaal voor de bijl', stond er met gouden letters geschreven op een donkerrood velletje. Een klein teken van protest op de begraafplaats Broekhoven in Tilburg, waar 26 juli de 64-jarige Kees Koning werd begraven. Hij overleed vijf dagen eerder aan een hartstilstand in zijn woning van de Emmas-gemeenschap te Eindhoven.

In een kist van afvalhout droegen zo'n zeshonderd vrienden en sympathisanten Kees ten grave. Voorafgaande de ter aarde bestelling woonden vierhonderd belangstellenden een mis bij in de Lidwinakerk in Tilburg. Onder hen velen afkomstig uit de vredesbeweging. Een koor van mede-Oblaten zong Gregoriaanse gezangen.

De ingetogenheid van de belangstellenden werd slechts eenmaal verbroken door een applaus, toen opgeroepen werd om vier Britse vrouwen te steunen die dezelfde dag terecht stonden voor het vernielen van een straaljager die aan Indonesi is verkocht. Sietje Kruyt nam namens de aanwezigen middels een emotionele toespraak afscheid van Kees. Moge hij ruste in vrede.

In Memorium

De atoombom op Hiroshima op 6 augustus '45 was voor Kees n van de grootste dieptepunten, diepe schande, in de mensengeschiedenis. Hij had de gewoonte om boven zijn brieven het jaartal aan te geven met 'het zoveelste jaar na Hiroshima'. Ongetwijfeld zou hij ook deze zesde augustus niet voorbij hebben laten gaan zonder zijn stem te verheffen - het 52-ste jaar na Hiroshima gaat dan in.

Tijdens onze trainingen in geweldloze weerbaarheid in '85, waar ook Kees aan deelnam, hebben we meteen gevoeld dat we met een bijzonder mens kennismaakten. Een van de dingen die grote indruk op mij heeft gemaakt was hetgeen hij -zij het met moeite- vertelde over zijn ervaringen in India met stervende kinderen die hij achter op zijn fiets naar het ziekenhuis moest brengen. Soms kreeg hij te horen: "Ga maar weer weg, want er is toch niets meer aan te doen". Soms zei men: "Je bent net op tijd".

Z had hij het gevoel, in een situatie van leven of dood nog iets zinnigs te kunnen doen. Daardoor sprak hij over die tijd als de gelukkigste tijd van zijn leven. Terug hier in Nederland kwam de ontreddering, toen hij hier de waanzin van rijkdom en bewapening zag. Hoe velen hier van gekkigheid niet meer weten hoe ze met ng meer bezit, met ng meer perfectie, met zo min mogelijk risico willen leven en om dat alles veilig te stellen bewapening nodig vinden. Met di tegenstelling kon hij geen kant op.

Ik herinner me nog, toen we wegliepen na de eerste training, hoe ik riep: "Kees waar is je tas?" Maar Kees hd geen tas, hij had immers niets nodig. En wat hij geleerd had, droeg hij in zijn hoofd en zijn hart met zich mee.

Via die training kwam Kees in aanraking met de vredesbeweging. Snel heeft hij daarin een plaats gezocht n gevonden. Hij had veel respect voor jongeren in het Vredes Actie Kamp, mensen die den wat ze zeggen - in alle eenvoud, zonder pretenties, zonder omhaal van woorden. Kees walgde van loos gepraat.

Ik geloof dat veel mensen een beeld van Kees hebben als een zwijgzaam mens, maar in die tijd, blij met zijn nieuwe plek, kon hij onder vrienden goed op zijn praatstoel plaats nemen. We hebben veel gelachen. Hoe aanstekelijk was zijn lach. Veel vreugde deelden we over muziek. Hele teksten uit bijvoorbeeld zijn geliefde Jahreszeiten van Haydn kende hij uit zijn hoofd.

In die jaren nam hij de boeken van Dorothee Slle allemaal in snel tempo tot zich. Als Rooms Katholiek had hij voordien nooit van haar gehoord. "Als het visioen ontbreekt, verloedert het volk", schreef hij sindsdien boven zijn brieven.

Ik zie nog voor me hoe hij reageerde toen we hem in aanraking brachten met de Ploegschaar-traditie, zoals die uit de VS was overgewaaid en in die tijd overgenomen in Duitsland: znder geweld tegen mensen, openlijk, bereid om voor de rechter en in de gevangenis te komen, wel effectief, maar alleen symbolisch dood en verderf zaaiend wapentuig haar werkzaamheid ontnemen. "Dt is het helemaal", zei hij stralend. Vanaf die tijd werkten we toe naar Kees z'n actie op 1 januari '89 tegen de wapenleveranties in Turkije.

In 1989, nog voor het vallen van de Muur, had Kees het gevoel dat we een Kairosmoment beleefden - ht gunstige moment om de wereldgeschiedenis een andere wending te geven - en dus mchten we dat gunstige moment niet voorbij laten gaan!

Kees had een groot respect voor vrouwen - een groot vertrouwen in de kracht die vrouwen samen kunnen ontplooien. " Het voortbestaan van het leven, zaken van oorlog en vrede zijn eeuwenlang in verkeerde handen geweest", schreef hij vanuit de gevangenis in een paar indringende brieven. "Vrouwen, vraag niet, nm! Start een ministerie van Vrede! Wij mannen zijn voorlopig alleen maar storend!" Hij geloofde in een creatieve nieuwe aanpak en verspreidde kaarten met 'Moeders aller landen, verenigt U'.

Kees z'n blijdschap was groot als mensen begrepen waar hij voor wilde staan. Hij voelde zich deel van een groot geheel van mensen die met eindeloos geduld, ieder op haar of zijn wijze, probeerden mensen de waanzin van de bewapening te laten inzien. Hij was gelukkig met onze samenwerking - noemde ons zijn collega's. En hij, de priester, schaamde zich niet voor zijn, zoals hij dat zo heel eigen uitdrukte, "schoon-menselijke affecties". Hoe prachtig beeldend was vaak zijn taalgebruik.

Kees leed eronder als hij het gevoel had dat mensen nit begrepen wat hij wel wilde uitschreeuwen. Het hameren op dood- en verderfzaaiende vliegtuigen, zijn hongerstakingen waren een schreeuw om gerechtigheid.

Dat hij midden in de belangstelling kwam, was het laatste wat hij zelf wilde. Het ging immers niet om zijn persoon. Tenslotte begreep hij dat hij, terwille van de zaak waarin hij geloofde, de media-belangstelling op de koop toe moest nemen, evenals de verguizing, de persoonlijke bedreigingen en het verraad.

Dat ook na '89 alle wapengeweld en onrecht doorgingen -culminerend in de Golfoorlog- heeft hij als een diep verdriet ervaren - als een nederlaag ook. Ook was hij teleurgesteld als wij, hoewel we zijn ongeduld zo goed konden begrijpen, hem in dat ongeduld niet altijd knden of wlden volgen. Hij leed eronder als hij dacht dat het verzet niet doorging.

Groot waren zijn twijfels aan zichzelf. Eens stuurde hij me een tekst van Bonhoeffer uit de gevangenis. "Wie ben ik?" "Ben ik wat de anderen over mij zeggen? Of slechts wat ik weet van mezelf? Onrustig, verlangend, ziek als een vogel in een kooi, smachtend naar levensadem, hongerend naar kleuren, bloemen, vogelstemmen, dorstend naar goede woorden en menselijke nabijheid?"

Hij kn er niet mee uit de voeten, zoals hij zelf zei "Dingen te moeten doen waar je niet op gebouwd bent, waarvan je weet dat je onder de maat blijft". Zo is hij steeds zwijgzamer geworden. Hoewel hij zeker bleef spreken als hij vond dat hij most spreken.

Gelukkig heeft hij nog net de uitspraak beleefd van het Internationale Gerechtshof: dat n het gebruik n het dreigen met kernwapens in strijd zijn met internationale verdragen, in het bijzonder met het Humanitaire Oorlogsrecht. Een grote stap - en toch ook maar een stapje op de lange weg die we nog moeten gaan.

Op 22 juli, de dag na Kees z'n overlijden, is in Engeland het proces begonnen tegen vier prachtige, nog tamelijk jonge vrouwen, die in januari van dit jaar de leverantie van wapens aan Indonesi, die ingezet worden tegen de Oosttimorezen, aanklaagden door n van de door Engeland te leveren vliegtuigen hun werkzaamheid te ontnemen. Hun actie heeft een brede uitstraling, niet alleen in Engeland, ook naar de VS, Zweden, Duitsland en Australi.

U kunt straks uw handtekening zetten onder een ondersteunende brief aan deze vrouwen n onder een petitie aan de rechters om hen vrij te laten. Kees heeft met zijn acties tijdens zijn leven het verlangen willen wekken om zlf iets te doen. We denken dat het in zijn geest is u te vragen dit ook te don.

Kees, je lege plek in de beweging is erg voelbaar. Dank voor al jouw inspiratie. Je werk gaat dr!"

Sietje Kruyt,

Tilburg, 26 juli 1996

Naar boven
Naar overzicht dit nummer
Naar Jaargang 1996