UIT: Ravage #214 van 12 juli 1996  

Een groot probleem, maar niemand wil er vanaf 

Een kwart eeuw illegale harddrugs in Nederland  

Omdat ik gezegend ben met een bijna grenzeloze nieuwsgierigheid en een nooit behandelde leesverslaving heb ik het 175 pagina's tellende boek Een kwart eeuw illegale harddrugs in Nederland van Anne-Marie Plasschaert in een ruk uitgelezen. Om over het boek wat te schrijven is echter geen gemakkelijke opgave, temeer daar ik in de afgelopen 25 jaar grote hoeveelheden van dergelijk leesvoer heb verzwolgen. Maar kom aan, niet getreurd en het beste er maar van proberen te maken.  

Welnu, beste Ravage-lezers, de schrijfster begint met het uitspreken van haar dank aan een hele reeks deskundologen, openhartige gebruikers, handelaren enzovoorts. Ja, een intrigerend onderwerp, die harddrugs. Het lijkt er wel op dat iedereen die over een PC of een schrijfmachine beschikt er het een of ander over heeft te melden. Maar ja, het is ook niet niks, 25 jaar harddrugs in Nederland. En als je voor je achtergrondverhalen al eens een prijs hebt gekregen van de Raad van Europa, wat Anne-Marie Plasschaert overkwam, kan er natuurlijk maar weinig meer fout gaan. De schrijfster was aanvankelijk benaderd om te schrijven over 25 jaar heroïne, maar gaandeweg komt bijna alles wat in de Opiumwet staat aan bod. Het is een drugsbrij geworden, die lekker weghapt.  

Even moet ik nu zelf terug in de tijd. Ik pak een cassette-bandje uit mijn archief. Wat nu volgt is een transcript van een toevallig opgenomen ANP-nieuwsbericht van zo'n 20 jaar geleden. Het gaat over een voorval uit mijn eigen woonplaats en het toont aan dat niet alleen tegenwoordig  overheidsdienaren 'iets' met drugs hebben, maar dat er ook jaren geleden al ambtenaren waren die in de fout gingen.  

Hier gaan we dan: 'Een ambtenaar van de gemeentelijke sociale dienst in het Zeeuws-Vlaamse Aardenburg wordt ervan verdacht enkele tienduizenden guldens aan bijstandsgeld te hebben ontvreemd. De ambtenaar, een 27-jarige gehuwde vrouw is aangehouden. Volgens de politie heeft de verdachte zich het geld kunnen toeëigenen door niet-bestaande uitkeringen op haar eigen rekening te boeken. Aangenomen wordt dat geldgebrek door heroïnegebruik het motief voor de fraude is geweest. De echtgenoot van de vrouw was al eerder voor heroïnegebruik veroordeeld.' 

Einde bericht. Zeer weinig nieuws onder de zon dus. Anne-Marie Plasschaert had net zo goed een boekje van dezelfde dikte kunnen volschrijven over 50 of 100 jaar illegale drugs (nog verder terug en we hadden kunnen lezen over de vervolging van thee-, koffie- en cacao-drinkers). Voor ik me verder op de inhoud van het boek stort, wil ik voor de goede orde even een paar regels wijden aan de verpakking ervan. Het geschrift oogt echt feestelijk. De viering van 25 jaar ellende, leed en droefenis. Zoiets als een jubileumgeschrift van de VVD, of een dikke brochure van het Oud-Strijders legioen. ORANJE & BLAUW. De verpakking komt overeen met de inhoud. 

Leerzaam 

In het boekje staan overigens wel en hoop leerzame dingen. Zoals hoe je aan de schmeck kunt raken, hoe je crack maakt van cocaïne, hoe het injecteren in z'n werk gaat en niet te vergeten het junkie-jargon. Verder alles over de junkie-hiërarchie, mainlining en skinpopping. Om het boek ook nog iets actueels te geven komt de nieuwe 'progressieve' dus pimpelpaarse drugsnota even aan bod. Het hele epistel door wordt er geworsteld met de gedachte: wat zou nou beter zijn, het toestaan en controleren van het harddrugs-gebruik of geld en mankracht blijven steken in de bestrijding ervan, terwijl iedereen weet dat hoe dan ook de strijd al bij voorbaat verloren is.  

Zelf ben ik van mening dat aan verslaafden gratis harddrugs moeten worden verstrekt. Dat is goed voor de verslaafde en rustig voor de buurt waar zij wonen of verblijven. Dit zolang de opiumwet in zijn huidige vorm blijft bestaan. Toen ik jaren geleden in Engeland woonde en werkte (rond 1966) maakte ik mee dat jongeren die nooit iets sterkers dan tabak en bier hadden gebruikt van de ene op de andere dag heroïne gingen gebruiken. 

Na het spulletje soms maar luttele weken te hebben gebruikt, gingen ze naar de dokter om zich te laten registreren als verslaafde en daarna kwamen ze dan in de gratis heroïne-verstrekking. Het gebeurde in die tijd niet zelden dat bij grote apothekers als Boots in Londen junks in de rij stonden met hun heroïne-recept in de hand. In Engeland waren er in die tijd ook artsen die heroïne voorschreven aan mensen die veel pijn leden, terwijl dat in Nederland naar mijn weten nooit het geval was. Er bestond hier te lande dus geen medisch heroïnegebruik. 

Sierbloemen 

De overheden in Europa, Azië of Amerika kunnen moeilijk tot overeenstemming komen over welk 'probleem' dan ook en dat geldt ook voor de verbouw, handel en bezit van allerlei soorten drugs. Wat op de ene plaats wordt toegestaan is elders verboden, en het ziet er naar uit dat die toestand nog wel even zal voortduren. Dat is eigenlijk maar goed ook, want bijvoorbeeld een effectief verbod op het verbouwen van papaver, coca of hennep zou leiden tot de dood van enkele miljoenen arme boeren en landarbeiders (en hier tot werkloosheid van duizenden mensen die voor hun inkomen afhankelijk zijn van verslaafden.  

Ik bedoel hulpverleners, specialisten in verslavingszorg, narcotica-agenten, wettenmakers, spuitenfabrikanten, en wie al meer). Ja, wetenschappers en journalisten zouden het ook moeilijk krijgen. Het hele onderwerp lijkt enigszins op het vluchtelingenverhaal. Het gaat om een heel groot probleem, maar niemand wil eigenlijk minder vluchtelingen, omdat er inmiddels zoveel mensen van afhankelijk zijn, dat ze uitgevonden moesten worden als ze er niet waren, net zoiets als junks. Schizofreen, dat wel, maar daarom niet minder waar.

Talloos zijn de pogingen van diverse regeringen geweest om drugs-producerende boeren te bewegen andere producten te gaan telen. Zo herinner ik mij een Telegraaf-artikel uit de zeventiger jaren waarin gepleit werd voor het stimuleren van de sierbloementeelt door opium-producerende bergstammen in de Gouden Driehoek. Aan wie de bloemen verkocht zouden moeten worden, werd niet geheel duidelijk. Hoe je de bloemen moet verbouwen in hooggelegen bergachtige gebieden zonder enige infra-structuur nog minder.  

Een ander voorbeeld zijn de Turkse papaverboeren. De provincie waar die geconcentreerd zijn heet AFYON (het oude Nederlandse woord voor opium luidt amfioen). Ik kan me nauwelijks voorstellen dat economieën die geheel berusten op slechts een handelsgewas, dat nog illegaal is ook, kunnen worden getransformeerd zonder daarin op gigantische schaal te investeren; en dan bedoel ik niet alleen in de verbouw van andere gewassen, maar de aanleg van wegen, ziekenhuizen, scholen, etcetera. Ik zie dat de Turkse regering nog zomaar niet doen, want wanneer ergens een leven niet veel waarde heeft is het wel in het fascistische Turkije.  

Populair 

Drugs legaliseren of niet? Er is gewoon niet uit te komen. Druggebruik in de Westerse landen is en blijft een soms hinderlijk maar toch marginaal gebeuren door een mengeling van repressie en tolerantie, dat is elders soms wel even anders. Hoewel ik zelf geen voorstander ben van allerlei wettenmakerij (of het moesten wetten zijn die de uitbuiting van de ene mens door de andere verbieden) wil ik wel even wijzen op wat gegevens die ik heb gelezen over Peru, waar veel coca verbouwd werd en wordt,en waar dat nou niet direct een prioriteit voor politie en justitie is.

Ik lees in Guerrillastrijd in Peru (1965) van Hector Rivera, 1965: "Ons land is een ziek land, dat, terwijl het slechts 12 miljoen mensen telt, 8 miljoen kilo cocabladeren kauwt per jaar en daarnaast nog eens 157 ton(!) cocaïne naar binnen werkt, met alle gevolgen van dien." Dat is weer de andere kant van de drugsmedaille.  

Uit het boek van Anne-Marie Plasschaert wordt ook duidelijk dat het heroïnegebruik niet zo heel populair meer is. In plaats van verdoving willen de gebruikers van de nieuwe generatie actie, (nou ja?) snelheid en beats per minuut. Dat zij door de ongebreidelde hebzucht van speed- en pillenfabrikanten zelf wel eens een behoorlijke dreun voor hun kop krijgen en soms een enkele rit kerkhof wordt ook duidelijk. Nou niet echt een kick om over naar huis te schrijven, maar toch... 

Het is slecht gesteld met de pillenkwaliteit. Werd vroeger heroïne en later cocaïne versneden met alles wat voorhanden was, nu is het de beurt aan de pillen. De zogenaamde lovedrug XTC zorgt in werkelijkheid voor impotentie. Goed maar, dan kan er ook niet alteveel fout gaan. De gebruiker zij gewaarschuwd.  

Ook na de 175 pagina's van Anne-Marie Plasschaert die ik zelf een mengsel zou willen noemen van Nieuwe Revu-journalistiek, beleidsprietpraat en 'wetenschappelijke' ditjes en datjes, is het einde van het 'drugsverhaal' nog lang niet in zicht. In het kader van de overlastbestrijding kunnen we nog veel regelgeving verwachten. Dank alsnog aan de fabrikant van de eerste heroïne, de firma Bayer, die er zoals alle farmaceutische fabrikanten alles aan doet dat een middel dat zij op de markt brengen zo weinig mogelijk bijwerkingen heeft. Volgens Anne-Marie Plasschaert althans.  

Ik heb het hier dus ook niet over alle verslavende tranquillizers, slaapmiddelen, vermageringsmiddelen en wat dies meer zij. De industrie boekt groot succes met de fabricage van middelen zonder noemenswaardige nevenwerkingen (als we tenminste de verslaving buiten beschouwing laten). Ook methadon, dit godsgeschenk voor de heroïne-verslaafde is een Duitse vinding, oorspronkelijk Dolophine geheten, ter ere van de grootste Germaanse eikel aller tijden, Adolf Hitler. 

Achterin het boekje nog een ferme lijst geraadpleegde werken. Ook zonder dope zou je er slaperig van worden. Misschien is het raadzaam een beetje hennep te roken. Just in case. Het boek is te verkrijgen in de erkende boekhandel. Alaaf.

Jan Bruens

De auteur is directeur van het institute Autonome des Toxomanes 

Anne-Marie Plasschaert. Het doel Heiligt de Middelen. Een kwart eeuw illegale harddrugs in Nederland. Uitgeverij Papieren Tijger. ISBN 9067280674.