UIT: Ravage #213 van 28 juni 1996  

Milieuactivisten leggen bouw verkeersbrug stil 

In de vroege ochtend van vrijdag 21 juni zijn enkele actievoerders een heistelling ingeklommen om daar de rest van de dag het werk aan de Panamabrug in Amsterdam-Oost onmogelijk te maken. De actiegroep GroenFront, de Nederlandse tak van het Engelse Earth First!, heeft daarmee een succesvolle actie uitgevoerd. Een ooggetuigenverslag. 

Die vrijdagochtend staan we om vijf uur op. We hebben gisteren de hele dag gewerkt aan de voorbereiding van de actie. Om zes uur willen we bij het bouwterrein zijn, waar gewerkt wordt aan de Panamabrug. De toekomstige brug vormt de verbinding tussen de A10 met het centrum van Amsterdam. Bij de realisatie ervan zal het autoverkeer in Amsterdam-Oost aanzienlijk toenemen, dit tot groot ongenoegen van de buurtbewoners. Al jaren wordt er geprotesteerd tegen de gemeentelijke verkeersplannen, maar het verzet is na twaalf jaar, nu er daadwerkelijk wordt gewerkt aan de verbindingsroute, weggeëbd. 

De avond voorafgaande aan de actie hebben we nog met enige actievelingen uit de buurt gesproken. Ze staan erg achter ons plan om het bouwterrein te bezetten. Vrijdag 28 juni volgt er nog een procedure in hoger beroep. Het gaat om de aansluitende wegen. Als de buurtbewoners winnen ligt de brug er voor niets.  

Op het bouwterrein is het volkomen rustig. Geen bouwvakker te zien. Alleen de vogels fluiten. In alle rust klauteren we op een platbodem die in de vaart naast de voormalige kraakpanden aan het Zeeburgerpad ligt (daar waar nu alleen een laagje puin ligt). Vanaf daar kunnen we op een drijvend ponton terecht komen waarop een dertig meter hoge heimachine staat. We klimmen erin om een tien meter lang spandoek op te hangen met de tekst 'Stop Panamabrug/GroenFront'. 

Pas om zeven uur komt de politie opdagen. Een hoge piet vertelt ons dat ze eerst even moeten overleggen over wat ze gaan doen. De bouwvakkers zijn ook gearriveerd. Ze reageren erg laconiek, een rustdag in het vooruitzicht. Om kwart voor elf komt de politie terug. In de tussentijd heeft de ploeg op het ponton koffie gehad van een 80-jarige bewoonster van een in de buurt liggend woonschip. Ook andere buurtbewoners komen langs om hun sympathie te betuigen.  

De algemene teneur is dat alles toch al te laat is, de brug wordt nu eenmaal gebouwd en er is niets meer aan te doen. Ik probeer steeds weer uit te leggen dat je de strijd nooit moet opgeven, en dat het op z'n minst nog mogelijk is de bouw te vertragen en duurder te maken. Een nieuwe steunbetuiging komt binnen. Een Turkse winkel doneert een volle zak koekjes, erg lekker. 

De pers druppelt nu ook binnen. Een verslaggever van Radio Noord- Holland en een fotograaf van Ravage waren wel erg vroeg ter plaatse. De machinist van de heimachine komt af en toe een praatje maken met de mensen op de vaste wal. Verschillende actievoerders worden al behoorlijk zwart van de smeer die overal op de heimachine zit. 

De politiebobo laat inmiddels weten dat dit zo toch echt niet kan. We moeten over een half uur weg zijn anders wordt er in gegrepen. Ik vertel hem op vriendelijke toon dat ze dat waarschijnlijk niet van plan zijn maar dat ik het eens zal bespreken. Verder benadruk ik het feit dat wij principieel tegen geweld zijn en dat we er alles aan zullen doen om geweld te voorkomen. Ook wordt er niets gesloopt en niet met dingen gegooid.  

Niemand twijfelt, we gaan door. Laat ze maar komen. De voorbereidingen op een ontruiming van het ponton komen nu in volle gang. Mensen zoeken een goede plek om zich vast te ketenen. Klimmers zoeken op tientallen meters hoogte een geschikt plekje om desnoods de rest van de dag door te brengen. Er gaat een faxbericht de deur uit dat er een ontruiming op til is. Kort daarna staat eindelijk de lokale tv-zender AT5 op het Zeeburgerpad. Ook andere pers komen een kijkje nemen (zelfs De Telegraaf en SBS6). Een journaliste van Trouw houdt een interview.  

Nog meer camera's. We wachten in spanning af wat er gaat gebeuren. Niets. Mensen die boven in zaten, komen maar weer naar beneden. Het begint koud te worden op grote hoogte. Erg lang is het daar niet uit te houden. Dan volgen er alarmerende berichten over de scanner. Het is ongeveer half een. We horen dat er een commandowagen wordt ingeladen en dat er wat met ME'ers wordt gesleept. Er vliegt een politiehelikopter laag over en een paar stillen staan erg opvallend kijkend hun veters te strikken op het Zeeburgerpad. Op de andere oever worden de werkzaamheden gestaakt en het bouwmateriaal opgeruimd. Ze verwachten klaarblijkelijk een rel. De scanner meldt dat er ME-busjes verzamelen op een parkeerterrein in de buurt.  

Er arriveert een hele hoge bobo met een pet die net zo groot is als zijn kop. Districtscommissaris Van Dieteren. Onmiddellijk vliegt de pers er op af. Hij wil ongestoord een verhaaltje af steken maar ik reik hem de hand toe en vraag wat er gaat gebeuren. Hij vertelt me in wijze woorden dat demonstreren mag maar dat deze actie een grens overschrijdt (of een brug te ver gaat) en dat ze gedwongen zijn op te treden. Ik leg hem nog eens duidelijk uit dat Groen Front een geweldloze actiegroep is. Publiciteit is voor ons mooi meegenomen, maar het uiteindelijke doel is toch om de werkzaamheden aan de brug te vertragen. 

Na vertrek van de commissaris duurt het even of er wordt van bovenuit de heimachine een colonne ME gesignaleerd. Binnen de kortste keren staat het hele Zeeburgerpad weer vol met ME, politie, bereden politie en hondenbegeleiders. Het stukje Zeeburgerpad voor de gesloopte kraakpanden wordt afgesloten en alle 'sympathisanten' krijgen de sommatie om weg te gaan. 

Aangezien we absoluut geen mot willen met de politie kijken we gedwee toe op het loopbruggetje naast het spoor. Af en toe luid applaudiserend als er iemand op het ponton wordt losgeknipt en weggesleept. De mensen die beneden zitten worden vrij snel afgevoerd, hoewel de ME nog wel moeite heeft met de mensen die bovenop de palen zitten waaraan het ponton vast zit gemaakt. Ze hebben een ladder nodig om daarbij te kunnen komen. Een van deze paalzitters dreigen ze er af te slaan, maar de jongen blijft ijskoud zitten en laat zich op een geweldloze manier verwijderen.  

Dan klimmen twee ME'ers de heistelling in. Ze proberen eerst de drie actievoerders naar beneden te trekken, maar zien al snel in dat dit onmogelijk is zonder dat daar gewonden bij vallen. Er wordt op 30 meter hoogte nog even een kat-en-muis spelletje gespeeld tussen een activiste en een ME'er die het in zijn hoofd haalt haar aan haar enkel te trekken op het meest gevaarlijke punt van de heimachine. Bovenin houdt de kooikoker op waarin de anderen zich verstopt hebben. Wie daar een fout maakt valt naar beneden. De ME'ers bevinden zich aan de buitenkant van die koker. Na afloop van de actie werd dit incident, dat veroorzaakt werd door de ME'er, opgeblazen tot poging tot doodslag en in de schoenen geschoven van de activiste.  

Nadat het de politie duidelijk is geworden dat het ze zo niet lukt, probeert men het met praten en vooral veel dreigen. Vervolgens zet de politie de machine in werking en dreigt de heimast te laten zakken op de grond. Dat zou levensgevaarlijk zijn. Een activiste geeft dan, totaal verkleumd door de kou, op maar zorgt voor een verrassing door eenmaal op de grond en totaal onder de oliesmeer te gaan liggen en verder niet meer mee te werken aan arrestatie. Als een zandzak moet ze door drie potige ME-ers het ponton worden afgesleept.  

Het is dan half drie. De hele bouwplaats ligt nu stil omdat iedereen toe staat te kijken. Wat gaan die laatste twee doen. Hoe lang gaan die het vol houden. Het is duidelijk dat de politie alleen maar kan wachten tot dat ze het te koud krijgen. De heiconstructie wordt een beetje schuin gezet, om de dreiging van het plat leggen van de heimast kracht bij te zetten. Maar ze blijven zitten. Tot drie uur precies. Dan klimmen de laatste twee omlaag. Vanwege de kou. Als je het erg koud krijgt, en dat gaat snel op grote hoogte, verlies je de controle over je spieren en wordt het risico op flauwvallen door onderkoeling steeds groter. 

Normaal wordt er om vier uur gestopt met werken. De actie is daarmee een succes. Ik verneem van een journalist dat het bouwbedrijf fl. 10.000,- schade lijdt door een dag stil te liggen. Wat al die politie gekost heeft (50 man, een boot, een helikopter, zes paarden, een paar honden plus een wagen met lunchpakketten, een paar brandweermannen en een ambulance stand-by) weet ik nog niet. Maar duidelijke veel te veel voor zo'n stom stuk beton.  

De negen arrestanten worden afgevoerd naar bureau IJ-tunnel. Ze worden aangeklaagd op artikel 284, het belemmeren van het werk van derden. Op één na kwam iedereen nog diezelfde avond vrij. De overgebleven arrestante werd aangeklaagd voor poging tot doodslag. Zij zou de ME-er in de heistelling getrapt hebben. Die vrijdag- en zaterdagavond komt een groep sympathisanten bijeen voor het bureau. Met lawaai steken ze de arrestante een hart onder de riem. Zondagavond herhaalt dit ritueel zich bij het hoofdbureau van politie, waarnaar de arrestante inmiddels was overbracht. Maandagochtend werd zij voorgeleid voor de officier van justitie, die haar huiswaarts zond.

Peter