UIT: Ravage #212 van 14 juni 1996   

'Ze worden gestraft voor iets waar ze niet voor gestraft mogen worden' 

Sinds 25 maart dit jaar zitten Frank en Eric

in voorarrest, wegens hun aandeel in een reeks brandstichtingen en vernielingen bij vleesverwerkende bedrijven. Op dinsdag 25 juni om half twaalf worden ze voorgeleid voor de rechtbank in Alkmaar. Hen hangt een jarenlange gevangenisstraf boven het hoofd. Het Animal Justice Fonds, de supportersgroep van de arrestanten, organiseert die dag een picketline voor de deur van het gebouw. We spraken met Anja van de supportersgroep. 

In de vroege ochtend van 25 maart verricht de politie huiszoeking in twee woningen te Amsterdam, die van Eric en Frank, en in de woning van de ouders van Erik in Den Helder. Naast de arrestatie van de twee verdachten, nemen de rechercheurs een aanmerkelijke hoeveelheid spullen in beslag, zoals dierenactivisme-lectuur en materiaal dat mogelijk in verband kan worden gebracht met eerder gepleegde brandstichtingen. 

Na een daglang ondervraagd te zijn, slaat Frank op 26 maart door op het politiebureau van Den Helder. Hij bekent een reeks aanslagen op vleesbedrijven, zonder te beseffen dat hij het recht heeft te zwijgen en een eigen advocaat in de hand mag nemen. De rechercheurs ontmoedigden hem met een overtuigende hoeveelheid bewijsmateriaal met betrekking tot Frank en Erics daden.  

Ondertussen accepteert Eric het voedsel niet, dat hem op het politiebureau van Alkmaar, waar hij voorlopig is ondergebracht, wordt aangereikt. Hij is principieel veganist. Hierdoor krijgt hij vijf dagen lang geen eten. Ook Eric bekent vervolgens de acties, waar de rechercheurs hem mee confronteren. Beide arrestanten komen in de Bijlmerbajes op verschillende afdelingen terecht. 

Eric wordt op een afdeling geplaatst, waar gewoonlijk zwaar-gestraften worden ondergebracht. Het was voor hem geen lolletje om samen met verkrachters die prat gaan op hun daden opgescheept te zitten. In de Bijlmer is weliswaar vegetarisch voedsel verkrijgbaar, maar ook hier ontbreken helaas de maaltijden voor veganisten. 

Momenteel zitten Eric en Frank op dezelfde afdeling, waardoor ze onderling met elkaar in contact kunnen komen. Ze doden de tijd met gevangeniswerkzaamheden. De binnenkomende post bevat opvallend veel solidariteitsbrieven en kaarten uit Engeland. Ze staan dan ook niet voor niets vermeld op een in Groot-Brittannië circulerende nieuwsbrief van arrestanten van het Animal Liberation Front. Dat ondersteunende netwerk is in Engeland, net zoals het activisme aldaar tegen dierenleed, sterk en veelomvattend. 

Een beetje naar Brits voorbeeld hebben nu ook een aantal mensen hier een supportersgroep opgericht, luisterend naar de naam Animal Justice Fonds. Een variant op het Animal Justice Front, onder welke naam de beide arrestanten een aantal brandaanslagen opeisten. Het doel van de supportersgroep is enerzijds om geld in te zamelen voor het proces en de bijkomende kosten die Eric en Frank zullen gaan maken tijdens het uitzitten van hun celstraf. Anderzijds wil men hen moreel ondersteunen. Zo wordt er geregeld een nieuwsbrief uitgegeven, waarin onder meer wordt uitgelegd waarom Frank en Erik tot hun daden zijn gekomen. 

Anja, medewerkster van het Animal Justice Fonds, ziet met name in het verantwoorden van de daden van de dierenactivisten voor haar een belangrijke taak weggelegd. Ze stuit op veel onbegrip.

Anja: "Iedereen rept maar over hetgeen ze hebben gedaan, terwijl over hun beweegredenen nauwelijks wordt gesproken. Als je ziet wat er met dieren gebeurt, dan vind ik het niet zo raar dat ze tot hun daden zijn gekomen." 

Brandstichting is nu eenmaal een controversieel actiemiddel, waarvoor je maar bij weinig mensen op sympathie kunt rekenen.

"Als men brandstichting een radicaal actiemiddel vindt, dan moet men eens de moeite nemen om een dagje rond te kijken in een slachthuis. Dan ben je pas écht geschokt!". 

Ze hebben geprobeerd brand te stichten in een slagerij waar mensen boven lagen te slapen.

"Dat is zwaar overtrokken, daar was alleen sprake van wat rookontwikkeling. Maar inderdaad, dat was niet bepaald de slimste actie. Daar hebben ze achteraf ook spijt van. Frank en Eric willen met hun acties absoluut geen mensen verwonden." 

Terloops in het gesprek komt Anja met kritiek op de bestaande dierenorganisaties, die op de lange termijn overigens wel degelijk iets positiefs bereiken voor verbetering van het welzijn van het dier, maar voor haar gaat dat allemaal tergend langzaam.

"Ik denk dat Frank en Eric hebben geredeneerd in de trant van 'wij steken die vleeswagens wel in de fik, dan kunnen ze daar geen dieren meer mee vervoeren en jagen we de handelaar op kosten'." 

Het op kosten jagen van een bedrijf waartegen je ageert, is toch niet voldoende. Je wilt met het actiemiddel toch ook iets uit zien te leggen aan het publiek?

"Mensen stellen zichzelf toch ook de vraag, waarom er opeens vleeswagens in brand worden gestoken of leuzen op de muren worden geschilderd? Bij ieder actiemiddel komt toch automatisch de boodschap aan bod en schud je er mensen mee wakker?" 

Maar dat bereik je toch ook door voor die slagerij te gaan staan en pamfletten uit te delen aan het publiek. Minder controversieel en minder gevaarlijk.

"Dat is óók een manier, maar dat wordt door de mensen van PeTA bijvoorbeeld al gedaan." 

Uit het proces-verbaal komt een aanzienlijke dosis naïviteit naar voren, waardoor Frank en Eric fouten hebben gemaakt. Waren ze niet bang voor arrestatie?

"Ik vermoed dat als je eenmaal lekker bezig bent en het loopt allemaal meer dan uitstekend, je bevangen wordt door hoogmoed. Op een bepaald moment hebben ze het idee gekregen met z'n tweetjes de hele wereld aan te kunnen. Ze kickten na iedere geslaagde actie, niet wetende dat ze reeds lange tijd in de gaten gehouden werden door de politie. Het is ze, achteraf gezien, veel te gemakkelijk gemaakt door justitie. Door hele kleine stomme dingetjes werden ze nét niet gesnapt. Heel toevallig allemaal. Als er onder de ogen van politie een bedrijf in de fik wordt gestoken, zit er meer achter. Waarom werden ze dan ter plekke niet gearresteerd? Het is zo vreemd gegaan allemaal." 

Hebben ze voorafgaande hun arrestatie überhaupt wel eens gepraat over de mogelijkheid dat ze gearresteerd zouden kunnen worden?

"Nee, volgens mij niet. Dat is natuurlijk wel dom, maar ja. Frank denkt achteraf wel dat hij het gevoel heeft gehad in een eerder stadium diverse malen te zijn achtervolgd door de politie. Ze wisten dat ze ooit wel eens tegen de lamp zouden lopen, maar dat hadden ze er voor over. Maar hierop voorbereid waren ze niet." 

Wat me verder opvalt in het proces-verbaal is de enorme waslijst aan acties die ze hebben uitgevoerd in een tijdsbestek van een jaar. Veel hiervan heeft de media nauwelijks gehaald.

"De vleesindustrie is er natuurlijk veel aan gelegen, dat er zo min mogelijk aandacht wordt besteed aan acties gericht tegen hun branche. Iedere actie kan nu eenmaal weer nieuwe mensen stimuleren om zelf iets te ondernemen. Dus een persverklaring sturen naar een redactie, betekent nog niet dat je actie de krant haalt als het getroffen bedrijf je actie ontkent." 

Ik sta perplex van het fanatisme van Frank en Eric.

"Als je vegetarisch maar vooral veganist bent, bestaat een belangrijk deel van je leven uit een kritische levenshouding. Je constateert en absorbeert veel meer dieronvriendelijke dingen dan anderen. Je wordt er niet alleen bewuster van, maar ook feller." 

Zou je het, nu ze veel aandacht zullen gaan krijgen rond hun proces, het een goede zaak vinden indien er meerdere personen aan de slag gaan tegen de vleesindustrie?

"Zeker weten. Mensen en dieren zijn voor mij hetzelfde. Als er een mens wordt afgeslacht, staat iedereen te gillen. Maar een koe mag weer wel afgeslacht worden. Voor mij maakt het geen verschil, ieder levend wezen heeft z'n rechten. Wie geeft je het recht een dier af te maken?" 

Dat is cultuurhistorisch nu eenmaal zo gegroeid. De mens eet sinds mensenheugenis vlees.

"Ja en nee. Ik vind het niet vreemd als iemand in de rimboe gaat jagen en een beest op eet. Maar wat er hier gebeurt is niet goed te praten. Een dier is hier een machine geworden, een consumptieproduct dat aan de lopende band wordt verwekt en geproduceerd." 

Wat wil de supportersgroep zoal bereiken?

"De supportersgroep wil, naast het inzamelen van geld, met name zien te bereiken dat de gevangenisstraf die Frank en Eric ongetwijfeld krijgen opgelegd, niet voor niets zal blijken te zijn. We willen de mensen uitleggen waarom Frank en Eric tot hun daden zijn gekomen, zodat men zelf na gaat denken over het al dan niet eten van vlees." 

Beschouwen jullie Frank en Eric als martelaars van de radicale dierenstrijd?

"Ze worden gestraft voor iets waar ze niet voor gestraft mogen worden. Ze zetten zich in om het dierenleed tegen te gaan, dat is toch heel nobel? De actiemiddelen die ze hanteren zijn volgens de wet dan wel illegaal, maar ze doen het niet voor zichzelf. Frank en Eric worden zelf niet beter van hun acties. Ze kunnen er alleen niet tegen dat een dier niet goed behandeld wordt." 

Alex van Veen  

Het proces tegen Eric en Frank vindt plaats op dinsdag 25 juni vanaf half twaalf in de rechtbank te Alkmaar, Geestersingel 13. Voor het gebouw zal een picketline worden gehouden, om Frank en Eric moreel te ondersteunen.