UIT: Ravage #212 van 14 juni 1996   

'Ook als je stokdoof bent, kun je je vermaken bij een concert' 

In gesprek met NoMeansNo 

Praten met de broers John en Rob Wright, respectievelijk drummer/zanger en bassist/zanger van de Canadese punk-rockband NoMeansNo, is een genoegen voor iedere journalist annex muziekfan. De twee praten graag en met veel humor over hun voornaamste passie: muziek. Voorafgaand aan hun zoveelste Europese toernee praat ik met hen over ijshockey, Heidegger, festivals en het 'gemeenschappelijke' van muziek.  

Een paar dagen geleden, op 29 mei jl., speelden jullie nog in Vancouver. Doet NoMeansNo altijd een laatste show voor het gaat toeren in Europa?

Rob: "Nee, hoor. Na deze toernee doen we lange tijd geen optredens met NoMeansNo meer, daarom wilden we nog een keer in Vancouver spelen. Ook in Europa komen we dan lange tijd niet." Met stemverheffing: "tis is your last chance to see us, folks!"

John (lachend): "Misschien gaan we ondertussen wel de pijp uit. We worden een dagje ouder, weet je wel." 

Jullie gaan een tweede CD met de Hanson Brothers maken, een 'hobbyproject' van jullie?

John: "Ja, in oktober komt hij uit als het ijshockey-seizoen begint. Hanson Brothers is gebaseerd op de ijshockeyfilm Slapshot uit 1976, met Paul Newman."

Rob, enthousiast: "Het gaat over 'working class' ijshockey. Het is een komedie, een parodie."

John: "De Hanson Brothers zijn zeer gevaarlijke ijshockeyspelers, Ze zijn vooral met knokpartijen bezig."

Rob: "Dat imago hebben we gecombineerd met rock & roll à la The Ramones. Een manier voor ons om totaal niet serieus te zijn." 

Jullie spelen deze tournee eerst in Nederland, daarna in Scandinavië. Waarom?

Rob: "Vanwege het Europees kampioenschap voetbal. Komende maand kun je beter niet spelen in Duitsland, Nederland, Frankrijk... We toeren vier, vijf weken. Dan nemen we de Hanson Brothers op. Daarna toeren we nog eens vijf weken."

John, met weemoed in z'n stem: "Als we tien jaar geleden op zoveel plaatsen hadden kunnen spelen.., Na tien jaar wordt het toeren slopend," 

Maar jullie hebben er nog st8eds veel plezier In, neem ik aan?

John: "Absoluut."

Rob: "Zeker, we spelen graag live. Maar we en hebben een hekel aan het heen en weer reizen. Weet je wat ik graag zou willen? Dat het publiek voor de verandering eens op toernee ging. Dat er een groot stadion in Vancouver is, waar iedereen die ons wil zien naartoe kan."  

Jullie laatste CD heet 'The worldhood of the world (as such)'.

Rob: "Die titel is gejat van Heidegger. Sommigen verzamelen postzegels, ik lees Duitse filosofie. Nummers als 'Predators', 'I've got a gun' en 'Humans' leveren commentaar op wat er zoal met mensen aan de hand is. 'The worldhood of the world (as such)' is verder natuurlijk gewoon een bombastische naam, die nog goed klinkt ook." (klikt met zijn vingers) "Heidegger spreekt mij aan, omdat je volgens hem een deel van de wereld bent, er niet los van staat. Je geeft de wereld vorm op het moment dat je de wereld ontdekt, dat je je erin aantreft."

John vult aan: "Dat kan ik zien aan mijn zoontje van drie. Hoe hij naar z'n bewegende arm kijkt, met z'n hand iets aanraakt, en ziet dat er iets niet klopt... dat hij langzaam maar zeker ontdekt dat aanraken en wat je aanraakt bij elkaar horen, Fascinerend."  

We schenken nog wat koffie bij.

John: "Onze vorige CD, 'Mr. Happy' is waarschijnlijk ons meest deprimerende album. The worldhood is een reactie daarop. Het is veel losser..."

"Zo gaat het altijd bij ons," zegt Rob. "We komen in een bepaalde stemming, na een tijd worden we die beu en halen we onze inspiratie weer ergens anders vandaan. Voor 'Wrong' geldt dat bijvoorbeeld ook. The worldhood is te vergelijken met 'Wrong', 'Small parts isolated and destroyed' kun je weer met 'Mr. Happy' vergelijken. Zo gaan we heen en weer, als een pendulum... Je maakt die keuzes echter niet bewust. We brengen een boel akkoorden bij elkaar en maken een hoop lol."  

Naar welke muziek luisteren jullie zoal?

Rob: "Ik luister nauwelijks naar andere muziek dan NoMeansNo." John: "Ik ook niet. De laatste van The Ex is goed, en van Snuft..."

"Als het aan mij zou liggen", filosofeert Rob, "maakten mensen zelf hun muziek, of gingen ze meer naar concerten. In de primitieve culturen maakte iedereen muziek. Je danste wat, zong wat, pakte wat te drinken, iemand anders deed hetzelfde... zo ging dat twee, drie dagen lang. Het is zelfs maar de vraag, of het opnemen van muziek een goed idee is. Je draait een knop om, leunt achterover en hoppakee!"

John: "Het opnemen van muziek is slechts een fenomeen van de laatste zestig, zeventig jaar. De driehonderdduizend jaar daarvoor..."

Rob lacht: "…moest je zelf muziek maken of mensen opzoeken die muziek maakten. Niettemin vind ik dat iedereen onze plaat moet kopen, natuurlijk..." 

'Live + Cuddly', jullie live-album uit 1991, begint met een hilarische aankondiging van Radio Finland. Wat wordt er geschreeuw?

Rob: "Geen idee, het klinkt gewoon te gek." John: "Een vriend van ons in Tampare, Terro heet hij, heeft dat voor ons opgenomen. Via hem kwam er pas een concert van ons op Internet. 20 Duizend mensen schakelden er op in. Ik weet niet of ze bleven kijken en luisteren, maar toch..."

Rob is sceptisch: "Als je maar de juiste technologie hebt... Het is revolutionair in de muziek-business, maar het is wel een vorm van surrogaat-communicatie." 

Er komt een tijd, dat je vanuit je kamer 'live' aanwezig kunt zijn bij een concert...

Rob beaamt: "Zoals in de virtuele werkelijkheid."

John: "Zover komt het nooit. Het sociale dier heeft sociaal contact nodig. Een live band kun je nergens door vervangen. Mensen willen onder andere mensen verkeren. Dat is niet alleen een verlangen, het is een behoefte. Het zit in onze genen om een sociaal dier te zijn." 

Maar ook onze genen worden omgebouwd...

John: "Niets kan in de plaats komen van iemand die hier en nu aan het optreden is, zwetend en spugend en met al die mensen erom heen... Goed, het scherm speelt een belangrijke rol in je leven; je werk en je informatie-verschaffing en zo zijn afhankelijk van computers. Maar muziek zal altijd neerkomen op direct contact. Dat zie ik niet zo wezenlijk veranderen. Ik bedoel, van disco zeiden ze ook dat het einde van de muziek was."

"Punkrock is aanbeland op het punt waar rock & roll in 1975 was. Je moet weer een ster zijn. Het is weer gebaseerd op een muzikale hiërarchie. Die zal op den duur instorten, zoals altijd." 

Bedoel je met hiërarchie: alle dingen eromheen?

John: "Ja. Alle punkrock-bands zitten op grote labels, dus denken de kids dat zij ook commercieel aantrekkelijke muziek moeten maken. Dat is 'cool', bij een groot label zitten is 'cool'. Op die manier gaan alle bands weer ten onder in de wereld van de grote labels. Goed, vroeger zaten punkrockbands ook op grote labels, maar de geest van de muziek was een reactie op wat er in de samenleving gaande was. De Ramones waren een reactie op de muziek-industrie, waar je je een weg naar boven moest likken ('you had to brownnose vour way into in'). Tegenwoordig is het weer precies zo."  

Een twijfelachtig fenomeen zijn de megafestivals, met vijftig grote bands in drie dagen. Spelen jullie daar wel?

Rob, ongegeneerd: "We doen alleen nog festivals als we er grof voor betaald worden, omdat festivals tegenwoordig alleen maar over geld gaan. We deden Roskilde, omdat Roskilde onze hele toernee in Scandinavië betaalde. We doen liever onze eigen shows, dan houden we alles in eigen hand. Daarom gaan we ook niet naar het Lowlandsfestival; we hebben er geen behoefte aan. We zouden er net zoveel voor krijgen als voor een show van onszelf. Dus waarom zouden we het doen? Dit jaar doen we alleen een festival in Duitsland, een benefiet tegen racisme in Götlingen, en een festival ergens in Zuid-Frankrijk." 

Geven jullie vaker benefietconcerten?

Rob: "Niet zo vaak als we zouden kunnen. Zeker nu het ons vrij goed gaat, en er veel fans op ons afkomen. Meestal doen we iets voor een goed doel wanneer een vriend ons vraagt." 

Jullie brachten een benefietsingle uit, 'Oh Canadu/New Age', voor de rechten van gevangenen?

John: "Het geld ging naar Claire Culhane uit Canada, een vrouw die zich inzet voor mensen in gevangenissen."

Rob: "Niet bepaald een populaire zaak... De roep om meer cellen klinkt door heel Noord-Amerika..."

John: "We traden een paar keer op voor haar. We kenden haar ook persoonlijk. Ze heeft haar hele leven aan haar zaak gewijd."

Rob: "Bij een ander benefietconcert ging het geld naar een vriend die tegen vivisectie vocht. Alles goed en aardig, we 'helpen' iemand het meeste door te doen waar we goed in zijn, en dat is muziek maken. Muziek gaat bij ons niet in de eerste plaats over politiek."

Hij vervolgt: "Muziek is het meest directe, het meest lichamelijke medium. Ook al ben je stokdoof, dan nog kun je je vermaken bij een concert. Het is bijna onmogelijk dat je ergens achterin maar een beetje staat te koekeloeren naar een band op het podium. Het kan natuurlijk wel, maar... Voor ons maakt een goed publiek de helft van de show uit. Soms was de muziek behoorlijk crappy, maar dat maakte niets uit... Het gaat erom, dat je samen bent. Je raakt elkaar aan, schudt andere mensen door elkaar. Waar het allemaal om draait, is: existing-as-one." 

Als ik je zo hoor praten, begrijp ik waarom NoMeansNo al meer dan tien jaar met zoveel energie op de planken staat.

John: "Het doel van muziek was altijd om het publiek erbij te betrekken. Het was een voertuig om iedereen samen te brengen.

Veel muziek wordt zo abstract dat het nergens anders meer over gaat dan over zichzelf, en niet meer over 'Joe Blow', 'Jan met de Pet."

Rob: "De kracht van muziek zit 'm erin dat er een beroep op je gevoel wordt gedaan, op 'the gut'. En the gut wants four times four."

John: "Mensen willen betrokkenheid voelen, bijvoorbeeld zo... (maakt een neukbeweging met z'n lichaam). Dat is betrokkenheid. Iedereen doet mee door de woorden te zingen, de melodielijn te neuriën... M'n buurman doet het ook, we doen het allemaal, we zijn allemaal deel van wat er gebeurt! Dat is wat muziek iets geweldigs maakt, iets heel belangrijks voor mensen, ook al zal het de wereld niet veranderen." 

Marc Hurkmans   

Selecte discografie: 

NoMeansNo (Alternative Tentacles)
-Sex mad (1985)
-The day everything became nothing (1987)
-Small parts isolated and destroyed (1988)
-Wrong (1989)
-You Kill Me (1990)
-The sky is falling down (met Jello Biafra) (1991)
-0 + 2 = 1 (1992)
-Mr. Happy (1993)
-The worldhood of the world (as such) (1995)

(Wrong Stuff Records)
-Mama (1982)
-Live and cuddly (1991) 

The Hanson Brothers (Alternative Tentacles)
-Gross misconduct (1992).