Naar archief

UIT: Ravage eXtra editie na inval, 8 mei 1996

De geniale inval van het bastionteam

Op vrijdag 3 mei heeft het Arnhemse Bastionteam, het rechercheteam dat de recente Arnhemse bomaanslagen onderzoekt, een inval gedaan in het kantoor van Actieblad Ravage. Men zei op zoek te zijn naar een brief die de militante actiegroep Earth Liberation Front het blad onlangs toezond. In de brief wordt mogelijk de verantwoordelijkheid opgeŽist voor de bomaanslag op het kantoor van BASF in Arnhem. Een reconstructie.

Nummer 209 van Actieblad Ravage rolt op donderdag 2 mei van de persen. Die middag wordt de editie als altijd door een vaste club vrijwilligers verzendklaar gemaakt en afgeleverd bij de PTT. Twee medewerkers van het blad blijven in het redactielokaal achter en evalueren kort hun jongste uitgave. Besloten wordt een persbericht op te stellen, waarin bekend wordt gemaakt dat de redactie op 25 april een korte brief ontving, ondertekend door het Earth Liberation Front (ELF).

Na enige discussie overigens, want wat was nu eigenlijk de relevantie van het zeven woorden tellende briefje. "Arnhem. De vervuiler betaalt. Ook oude rekeningen," zo luidde de tekst. Met daaraan toegevoegd, cryptisch: "17 okt. 4.5.V4.". Wordt hiermee de bomaanslag op het hoofdkantoor van BASF in Arnhem opgeŽist? In Ravage 209 uit de redactie haar twijfels over de authenticiteit van de brief. Hoe dan ook, aan het begin van de avond wordt het persbericht verspreid.

De media

Al gauw wordt duidelijk dat het ANP het persbericht van Ravage wel degelijk als 'nieuws' ziet. Binnen een uur verspreidt het persbureau het bericht op de nieuwstelex. Even later maakt NOS-teletekst als eerste gewag van de claimbrief van het ELF. Nog iets later volgen de radiojournaals en tegen het eind van de avond maakt praktisch iedere nieuwsrubriek melding van het feit dat de bomaanslag op het kantoor van BASF door het ELF is opgeŽist. Zelfs de late journaals maken er melding van. Inmiddels hebben diverse journalisten contact gezocht met Ravage om meer te weten te komen over de claimbrief van het ELF.

De volgende dag, vrijdag 3 mei, blijkt de mediabelangstelling voor de claimbrief overweldigend. Iedere ochtendkrant maakt er nu melding van. De telefoon rinkelt onophoudelijk. De medewerkers van Ravage ondergaan de belangstelling gelaten. Hier was niet op gerekend. Uit verschillende krantenberichten blijkt dat het Arnhemse Bastionteam de claim serieus neemt. In tegenstelling overigens tot de al even vage claimbrief van de actiegroep 'ANGST', dat eerder middels een in Denemarken geposte brief de bomaanslag op de Arnhemse vestiging van de Banque Paribas, op 3 januari, opeiste. De brief werd gericht aan de Volkskrant en werd, op verzoek, overgedragen aan justitie.

Het lijkt erop dat de berichtgeving in de media het Bastionteam uit haar stoel heeft doen opveren. Ook de voorzichtige conclusie van de redactie van Ravage, dat de tekst van de claimbrief zou kunnen slaan op de bentazon-lozingen door BASF in de Rijn, eind jaren tachtig, wordt door verschillende media overgenomen en gaat een een eigen leven leiden. De directie van BASF voelt zich geroepen een persbericht uit te laten gaan waarin zij haar teleurstelling uit over de claim van het ELF, "temeer daar BASF de laatste jaren zeer veel aan zijn milieubeleid heeft gedaan".

Intussen gaan de medewerkers van Ravage door met de dagelijkse bezigheden. Twee van hen vertrekken rond drie uur naar een afspraak in Hilversum. Een derde medewerker blijft alleen achter in het redactielokaal.

De inval

Omstreeks half vier wordt er aangebeld bij Ravage. De overgebleven medewerker opent de deur en staat oog in oog met rechter commissaris Vegter van de Arnhemse Arrondissementsrechtbank. In zijn kielzog dertien Arnhemse rechercheurs, vergezeld door een Amsterdamse agent. Er wordt een huiszoekingsbevel getoond en de redacteur ziet zich genoodzaakt hen binnen te laten. Binnen vraagt Vegter of hij de claimbrief van het ELF mag hebben. Maar de brief is niet aanwezig. Althans, niet meer. Deze werd op de dag van ontvangst door de redactie vernietigd.

Een gebruikelijke gang van zaken op de burelen van Ravage. Persverklaringen en claimbrieven waarin een actie wordt opgeŽist worden altijd na verwerking vernietigd. De redactie weigert te functioneren als hulpmiddel bij een justitieel vooronderzoek naar welke actie dan ook. Indien we de claimbrief hadden bewaard en overhandigd aan justitie, maken we ons werk als onafhankelijk medium onmogelijk. Actiegroepen zouden ons in dat geval voortaan mijden met hun persverklaringen. Waar blijf je dan als actieblad?

De rechter commissaris krijgt dus nul op het rekest. Hiermee neemt hij geen genoegen en de rechercheurs gaan zelf op zoek naar de brief van het ELF. Maar de interesse van het team blijft niet beperkt tot de claimbrief. Er wordt gevraagd naar de abonnee-administratie. De medewerker van Ravage wenst echter niet mee te werken met het rechercheteam en belt een advocaat. Deze laat weten dat de huiszoeking rechtmatig is en er op dat moment niks tegen te kunnen doen.

Intussen zijn de dertien rechercheurs het redactielokaal centimeter voor centimeter aan het uitkammen. Al gauw blijkt dat niet alleen naar de claimbrief wordt gezocht. Zeven computers plus alle diskettes, een elektrische schrijfmachine inclusief (oude) letterschijfjes, plakletters, een antwoordapparaat, het verdwijnt allemaal in de Arnhemse busjes. Maar ook zuiver administratieve gegevens als giro-afschriften, aanmeldingen van abonnees, adressenlijsten en telefoonklappers, logboeken. En natuurlijk papier, veel papier. Ruim zes grote zakken vol. Dertien rechercheurs hebben ruim drieŽnhalf uur lang de redactieruimte doorzocht en praktisch ieder papiertje in handen gehad.

Bijval

Rond zes uur bellen de twee medewerkers die in Hilversum verblijven naar Ravage. De lijn blijkt in gesprek. Wanneer na ruim een kwartier nog steeds de gesprekstoon klinkt, wordt contact gezocht met drukkerij Raddraaier, dat eveneens in het pand Van Ostadestraat 233 huist. De drukkerij meldt dat de computers van Ravage in busjes van de politie verdwijnen. In lichte paniek reizen de medewerkers terug naar Amsterdam.

Inmiddels maken het ANP en de lokale televisiezender AT5 melding van de inval. Onmiddellijk trekt een groep sympathisanten naar de Van Ostadestraat. Wanneer zij een rechercheur met blauwe zakken het kantoor zien verlaten, wordt deze belaagd. "Blijf van onze media!" wordt geroepen. Een zak met materiaal wordt buitgemaakt. Er zijn dan nog vijf rechercheurs en de rechter commissaris in het pand aanwezig. Deze zien het niet zitten zich een weg door de groeiende groep sympathisanten te banen en sluiten naarstig de deur. Binnen bewapenen ze zich met ijzeren staven en wachten op de dingen die komen gaan.

De Amsterdamse politie formeert twee linies agenten, uitgerust met wapenstok. Voor de linies staat de politie te paard. "Mensen met stenen in hun hand worden gearresteerd," schalt de megafoon. De politiepaarden rukken op naar de mensen die voor de deur van Ravage hebben ingehaakt. Ze worden voor de deur verwijdert, en uiteen gedreven door agenten met de wapenstok. Ze timmeren er flink op los. Verschillende mensen lopen verwondingen op. Twee worden gearresteerd wegens openlijke geweldpleging. Nog diezelfde avond wordt een solidariteitsactie gehouden bij het hoofdbureau van politie. In de loop van zaterdag 4 mei komen ze weer op vrije voeten.

Tegenoffensief

Het Bastionteam heeft flink huisgehouden. Hoe langer de medewerkers van Ravage hun kantoor onderzoeken, hoe meer er gemist wordt. Voor hen is het duidelijk dat justitie opnieuw een poging heeft gedaan om het linkse activisme in Nederland in kaart te brengen. Want met de ELF-claimbrief kan dit toch niks te maken hebben? De ochtendkranten van zaterdag berichten over de inval en - voornamelijk - over de schermutselingen op straat. De kern van deze zaak, dat justitie een ernstige inbreuk heeft gedaan op de persvrijheid en het recht op privacy, wordt nu nog onderbelicht. Het wordt tijd voor een tegenoffensief.

Zondag worden op de bevrijdingsmarkt in Amsterdam op grote schaal 'ELF-claimbrieven' verspreid. Veel mensen bij de stand van Ravage zijn in verwarring. "Is dit de echte verklaring...!?" Nee dus. Het is een ludieke reactie op de gebeurtenissen van vrijdag.

Op maandag, aan het eind van de ochtend, worden de in beslag genomen computers afgeleverd bij het politiebureau, een paar straten verderop. De Arnhemse politie heeft geen zin om de Van Ostadestraat aan te doen, de schermutselingen van vrijdag nog vers in het geheugen. De twee Bastion-rechercheurs die de computers overdragen zijn zichtbaar nerveus. Onder - alweer - veel mediabelangstelling worden de computers in ontvangst genomen. Eťn van de apparaten blijkt een defect te vertonen, een ander werkt aanmerkelijk trager dan voorheen. Weer een puntje voor advocaat Prakken...

De journalisten - ze staan in de rij om interviews af te nemen - noteren nu gretig het verhaal van de redactie. Uit de fax pruttelt zo nu en dan een steunbetuiging, telefonisch melden nieuwe abonnees zich aan.

In de loop van de dag wordt duidelijk dat ook de Nederlandse Vereniging van Journalisten in het geweer komt. Ze wijzen op de vrijheid van meningsuiting en zijn van plan vragen over de inval te stellen aan de minister en de vaste kamercommissie van justitie. De Ravage-redactie probeert verschillende Tweede Kamer-fracties aan te sporen Kamervragen over de inval te stellen.

Nieuwe inval?

Het lijkt erop dat actieblad Ravage nog steeds volop in de belangstelling staat van het Bastionteam. Met name het feit dat ťťn van de zakken met in beslag genomen spullen tijdens de schermutselingen is verdwenen, is het team een doorn in het oog. Het rechercheteam wil de verdwenen zak graag hebben. De Arnhemse politiewoordvoerder J. Rouwen liet zich maandag ontvallen dat het Bastionteam relevante informatie van Ravage mist. Waarschijnlijk wordt gedoeld op de ontfutselde zak. Deze week wordt in Arnhem overlegd of opnieuw over wordt gegaan tot een inval bij actieblad Ravage.

De redactie overweegt bij de Arnhemse politie aangifte te doen van diefstal, wanneer zij op donderdag 9 mei niet alle in beslag genomen zakken vrijgeeft. Het Bastionteam heeft zes zakken informatie buit gemaakt, Ravage verwacht dan ook zes zakken terug.

Guido Zijlstra

Naar boven
Naar overzicht dit nummer
Naar Jaargang 1996