UIT: Ravage #209 van 3 mei 1996

Castor: verzet tussen de spoorbielzen

Begin mei dreigt voor het landelijke Gorleben, gelegen halverwege Hamburg en Berlijn, een definitieve krachtmeting op te leveren. De bloeiende en veelvormige anti-atoombeweging roept op om met alle middelen te voorkomen dat een opslagplaats voor uitgewerkte brandstofstaven uit kerncentrales in gebruik kan worden genomen.

Het verzet tegen de atoomopslagplaats in de Wendland-regio, kent een geschiedenis van meer dan achttien jaar. Het begon aan het eind van de jaren '70, toen Gorleben uitgekozen werd als plek voor een WAA, een opwerkingsfabriek voor radioactief afval. Massaal protest onder de bevolking leidde na jaren strijd tot afstel van dit plan, dat later in het Beierse Wackersdorf opnieuw uitgeprobeerd werd, met hetzelfde resultaat.

Begin 1980 werd echter besloten dat Gorleben wel plaats zou gaan bieden aan een zogenaamd 'Zwischenlager', een centrum voor 'voorlopige opslag' van - zeer radioactieve - brandstofstaven afkomstig uit Duitse kerncentrales. Sindsdien is het nooit meer rustig geworden in het Wendland.

De anti-atoombeweging voerde een hevige strijd tegen de bouw van de opslagplaats in Gorleben, hetgeen een voorlopig climax bereikte in de periode '83-'84. Een mengelmoes van actievormen, variërend van rechtszaken en kerkdiensten tot grote rellen, blokkades en sabotage-acties werd ondersteund door een groot deel van de lokale bevolking.

Nadat de bouw van de opslagplaats al jaren gereed was, werd in 1985 een, overigens mislukte, eerste poging gedaan om een treinlading atoomafval naar Gorleben te vervoeren. Jaren van juridische strijd om de benodigde vergunningen volgden. Begin '90 leidden voorbereidingen voor nieuwe transporten tot massale blokkades van de spoorbaan.

In het voorjaar van 1994 bouwden activisten het grote huttendorp Castornix, genoemd naar de gelijknamige Castor-transporten, dat vervolgens door een politiemacht werd ontruimd. Op 25 april 1995, Tag X, bereikte een eerste, en tot dusver enige atoomtransport de opslagplaats. Alleen door de begeleiding van een gigantisch leger van politie kon de lading het uiteindelijke doel bereiken. Er was een na-oorlogs recordaantal van 15.000 politie-agenten, tegenover 3.000 anti-atoomactivisten, op de been en de kosten bedroegen 50.000.000 D-mark, een onvoorstelbaar bedrag. Als het aan de atoommaffia ligt, volgen er nog 419 transporten.

Tweede transport

Nu het tweede transport Castor met brandstofstaven plaats lijkt te gaan vinden, ziet de situatie er niet veel anders uit. Nog steeds is de weerstand groot, en blijken vreedzame en gewelddadige acties elkaar niet in de weg te zitten. De afgelopen weken wordt er al flink geoefend in het Wendland. Vrijwel iedere nacht is het raak. Groepen jongeren ondergraven in de omgeving van Dannenberg openlijk de spoorbielzen en steken er vuurtjes onder.

Ook op andere terreinen wordt er actie gevoerd. Zo werden er vorige week in Hamburg aanslagen gepleegd bij twee filialen van de Hamburgse Electriciteitswerke. De politie trof naderhand pamfletten aan met de tekst 'Stop Castor'.

De legendarische 'Bürgerinitiatieve (BI) Lüchow-Dannenberg' (vernoemd naar de gemeente waar de opslagplaats in ligt) coördineert het verzet in en rondom Dannenberg. Deze organisatie heeft momenteel nog steeds zeshonderd actieve plaatselijke leden. In de directe omgeving van de opslagplaats is een duidelijke meerderheid van de bevolking - vaak zichtbaar - tegen de opslagplaats. Van boeren, ondernemers en bakkers tot scholieren en plaatselijke adel. Op momenten van massale actiedagen lopen daar zonder problemen allerhande punks, autonomen en feministen door elkaar heen.

De verscheidenheid aan actiemiddelen lijkt nog steeds niet tot interne botsingen te leiden. Zo bestaan er zondagse anti-atoom gebedsdiensten naast wekelijkse 'wandelingen' over de spoorbaan, waarbij her en der stukken rails weggezaagd worden, of nachtelijke sabotagedaden. Marianne Fritzen, 70 jaar en een van de oudgedienden van de Bürgerinitiatieve, wil het aan de journalist van het Duitse weekblad Der Spiegel wel kort en krachtig uitleggen: "Het stukzagen van de omheining naar de opslagplaats is op z'n hoogst een overtreding. Geweld, dat zijn de politieknuppels, hun Duitse herders, de charges met paarden".

Behalve het coördineren van allerhande protestacties, heeft de Bürgerinitiatieve zich tot taak gesteld om naar buiten te treden met informatie over de opslagplaats. Naast veel technische informatie over de gevaren die deze specifieke manier van vervoer en opslag van radioactief afval met zich meebrengt, benadrukt men dat het hier gaat om een cruciale schakel in de hele atoomenergieketen. Er is nooit een oplossing gevonden voor het afvalprobleem, de levensgevaarlijke troep moet ergens heen.

De overheid noemt het dan wel een 'tussenopslag' maar rekent er stiekem op dat de troep er honderd jaar blijft liggen. Kerncentrales zouden niet kunnen draaien als ze hun afgewerkte staven niet kwijt konden. Gorleben maakt dus, als het doorgaat, het draaien van alle kerncentrales mogelijk die daar hun staven willen deponeren.

De anti-atoombeweging, de Bürgerinitiatieve Lüchow-Dannenberg voorop, roept op om de eerstvolgende transporten te komen helpen verhinderen. Ze staan gepland voor de periode tussen 4 en 7 mei. Er zal onder meer opnieuw op een strategische plek een 'Huttendorp' opgebouwd worden. Een eerste centrale protestbijeenkomst zal op 4 mei op de markt van Dannenberg gehouden worden. (Keest)