UIT: Ravage #208 van 19 april 1996  

Rainbow gathering in de heksenketel  

Zoals de indianen zouden leven: 'Just like brother and sister.' 

Van dertig maart tot en met vijf april vond in het plaatsje Ellecom de Nederlandse Rainbow gathering plaats. Trommelen, gitaarspelen, zingen, lief zijn voor elkaar, kringgesprekken en als hoogtepunt de maansverduistering. Een verslag vanuit de Heksenketel.  

Wat is een Rainbow gathering? Dat is de vraag die mij bezighoudt, terwijl ik afreis naar het kraakpand de Heksenketel in Ellecom vlakbij Dieren en Arnhem. Van de vijftig mensen die zich daar hebben verzameld, zal ik waarschijnlijk vijftig verschillende antwoorden krijgen. Er is namelijk geen duidelijke omschrijving te geven. Waar het in de praktijk op neerkomt, is dat men gedurende een paar dagen samenkomt op een locatie vlakbij of in een bos. Eens in het jaar is er ook een Europese bijeenkomst. Als het goed is, vindt deze bijeenkomst dit jaar eind mei plaats in Portugal.  

Hoe kom je te weten of deze, dan wel een andere, gathering gaat plaatsvinden? Met deze vraag beland ik bij Fred, 'de focalizer' van Nederland. Hij is de oudste aanwezige, heeft grijs haar, een goed verzorgd dun baardje en spreekt met een licht Engels accent. ,,Rainbow kent geen echte organisatiestructuur. Er is alleen een adressenlijst van mensen. Samen met een paar anderen focalizers (In Nederland zijn dat er drie) houd ik de adressenlijst bij en verstuur ik de uitnodigingen als er een gathering gaat plaatsvinden. Als je dus iemand kent die van Rainbow houdt, moet je hem of haar vragen of hij of zij al post heeft gekregen. Je kan natuurlijk ook je adres bij mij achterlaten.'' 

De gatherings worden altijd op plekken gehouden die daar geschikt voor zijn. Dit jaar evenals vorig jaar in kraakpand De Heksenketel in Ellecom. Een van de bewoners had Fred laten weten dat de Heksenketel zich daar prima voor leent. Het is een groot pand, waarvan de zolderverdieping grotendeels leeg is. Hierin bevindt zich een bar en een houtkachel. Bovendien ligt het pand letterlijk aan de rand van de Hoge Veluwe, een zeer bosrijke omgeving. ,,Reden genoeg om de bijeenkomst hier te laten plaatsvinden'', aldus Fred. 

Knuffelen 

De gathering begint op zaterdagmiddag. Achter elkaar druppelen de deelnemers binnen, in de leeftijd variërend van achttien tot achterin de veertig. Sommigen komen met een auto, de meesten met de trein. Het is duidelijk te zien wie elkaar kent van vorige bijeenkomsten. Je hoort uitbundige begroetingen, mensen kussen of knuffelen elkaar en wisselen de laatste nieuwtjes uit.  

Anderen gedragen zich zichtbaar als nieuwkomers. Ze staren nieuwsgierig voor zich uit onder het genot van een kop thee. In de keuken van het pand zijn jongens bezig een grote avondmaaltijd voor te bereiden. Op andere plekken hoor je diverse trommelgeluiden en gitaarspel. In de tuin staan mensen in een cirkel te zingen. Daar tussendoor hoor je allerlei gesprekken, al dan niet bedwelmd door de geur van wiet en hasj, hoewel het aantal blowers in de minderheid is. 

Dit is Rainbow. Gedurende de gehele gathering keert dit beeld terug; het trommelen, het gitaarspelen, het zingen, het lief zijn voor elkaar en het voeren van gesprekken. Het avondeten vormt het hoogtepunt van de dag omdat dan iedereen bij elkaar zit, liefst in een kring. De grote pannen met rijst of aardappelen, een groenteprut en salade, staan in het midden op een tafel. Nadat elk bordje gevuld is, begint het ritueel zoals het zingen van 'This is the eternal circle with no beginning and neverending'. Daarna wordt er gegeten.  

Na afloop van de maaltijd vindt er een soort kringgesprek plaats. Iedereen krijgt de beurt om iets te zeggen of om zichzelf voor te stellen. Vervolgens gaat iedereen weer verder met praten, trommelen of gitaarspelen of hout hakken voor het vuur. 

Hoewel de Rainbow geen religieuze of geestelijke leiding kent - er hangen nergens portretten of foto's van personen - is er wel sprake van een spirituele grondslag. ,,Maar ook deze is geheel vrijblijvend, want wij zijn geen sekte'', drukt Fred mij op het hart. ,,In de Verenigde Staten, waar de Rainbow gathering zo'n twintig jaar geleden in de nadagen van Woodstock ontstond, wordt de organisatie als subversief gezien. Reden waarom mensen zichzelf schuilnamen geven als White Bear of Sunny Eagle en elkaar berichten via een postbusnummer.''

Talking stick

De spiritualiteit en de daaraan gekoppelde rituelen vinden hun oorsprong in het indiaanse gedachtegoed. Zo is er bijvoorbeeld de talking stick, een tak van een boom waaraan veren, mooi gekleurde stenen en kralen zijn bevestigd. De eerste dag toont Marianne, een 49 jaar oude vrouw, ons na afloop van de avondmaaltijd deze talking stick. Als in een kringgesprek krijgt iedereen de stick in handen en mag iets zeggen of vertellen. 

,,Als je gezegd hebt wat je wilde zeggen, geef je hem door aan de persoon die naast je zit. Het is wel de bedoeling dat iedereen naar elkaar luistert. Wie niet wil luisteren moet maar naar een andere ruimte gaan'', legt Marianne uit. De talking stick wordt begeleid door een grote veer, die dient als antwoordinstrument. Als iemand wil reageren op hetgeen gezegd is door de persoon met de talking stick, pakt hij of zij de veer en krijgt het woord als degene die de stick in handen heeft is uitgesproken. 

Als Marianne zelf de stick in haar hand heeft zegt ze: ,,Rainbow is een leefwijze, die ook doorgaat nadat de gathering voorbij is. Het betekent respect voor moeder aarde, liefde hebben voor, en vertrouwen hebben in elkaar wanneer we samen zijn en het delen van de werkzaamheden en het gezamenlijk eten. En net zoals de echte regenboog bestaat de rainbow uit zon en regen. Soms kan het dus ook minder goed gaan, als de basisverantwoordelijkheden maar niet uit het oog worden verloren.''  

Later vertelt Marianne me waarom de gatherings belangrijk zijn voor haar. ,,Altijd weer heb ik het gevoel, dat dit mijn familie is. In mijn reguliere leven maak ik hotelkamertjes schoon omdat ik niet afhankelijk wil zijn van de sociale dienst. Maar hier voel ik me thuis. Ik ben blij om de mensen weer te zien en te horen hoe het gaat, nieuwtjes uit te wisselen en te knuffelen.'' 

Marianne's eerste Rainbow gathering was de grote bijeenkomst in Tjechië, vorig jaar. Daar waren zo'n tweeduizend mensen bij elkaar afkomstig uit geheel Europa. Er werden workshops gegeven, zweethutsessies gehouden en grote vuren gestookt. Volgens haar is de Europese gathering niet te vergelijken met de Nederlandse. Toch wil ze geen enkele gathering meer missen. ,,Ik geniet van de omgeving en van dit samenleven. Eens in de zoveel tijd moet ik dit gewoon meemaken. Ik doe hier zoveel kracht op dat ik, na de gathering, in mijn reguliere leventje, er weer een tijdje tegen kan.''  

Hoogtepunt 

Een van de meest opvallende figuren op deze gathering is Angelico. Hij vormt het symbool van de Rainbow. Hij heeft een mystieke glimlach rond zijn lippen, maakt muziek op grote zelfgemaakte fluiten en praat met iedereen. Als hij aan komt lopen hoor je belletjes. Samen met zijn vriendin Ruda is hij de drager van de Magic Hat. 

Na afloop van het avondeten vertelt hij het verhaal van de Magic Hat, terwijl hij wordt begeleid met gitaarmuziek. In deze hoed zit het geld van de Rainbow. Als hij hiermee rondgaat, kan iedereen zijn of haar geldelijke bijdrage geven zodat er eten, gas of andere noodzakelijke benodigdheden gekocht kunnen worden.  

Als hij de talking stick in handen heeft zegt hij: ,,De Rainbow gathering is voor iedereen weer anders. Voor mij is het leven. Ik kan niet meer anders zijn dan dat ik nu ben, leven in vrijheid voor de liefde.'' 

Voortdurend komen mensen naar hem toe om hun levenservaringen te vertellen of om te zeggen dat het ze gelukt is op zijn fluiten te spelen. Een meisje van een jaar of achttien, toonbeeld van de hedendaagse hippiemode, vraagt zelfs aan hem of hij op haar gevonden steen een tekeningetje wil maken.  

Als hij naar mij toekomt zegt hij: ,,Jij wilde iets weten over de Rainbow, hè?'' Vervolgens laat hij een driedimensionale papieren driehoek zien, ingekleurd met de kleuren rood, oranje, geel, groen, blauw, rose en paars. Het driehoekje bengelt aan een in elkaar gevlochten touwtje met de rastakleuren rood, geel, groen. ,,Dit is het symbool van de Rainbow. Ik heb het ooit gekregen van de muzikant Fantusi. Toen ik hiermee in aanraking kwam, wist ik dat dit mijn manier van leven is, waarbij ik mij het prettigst voel. Ik zou niet meer anders kunnen.'' 

Aan het einde van de Rainbow gathering - het is inmiddels vrijdagochtend 5 april - is er van de oorspronkelijke groep van vijftig mensen niet veel meer over. In de nacht die bedoeld was als hoogtepunt van de gathering, staan er nog tien tot vijftien mensen op het dak van de Heksenketel te turen naar de maansverduistering. De anderen zijn na het voorgaande weekend alweer naar huis vertrokken vanwege werk of andere verplichtingen.  

De overgeblevenen zijn dan ook echte 'die-hards' of eigenlijk moet ik zeggen 'die-softs'. Althans volgens een jongen die zich Ellis noemt. Zelf weet hij nog niet waar hij heen gaat nu de Rainbow is afgelopen. Eigenlijk zwerft hij een beetje rond. Hij woont dan weer hier, dan weer daar, maar tijdens deze Rainbow heeft hij een metgezel gevonden in Anne. Als ze hem een knuffel geeft zegt hij: "Like brother and sister, this is Rainbow". Hij wil niet vertellen hoe oud hij is, want dat doet er niet toe voor de Rainbow. Dan zucht hij en staart voor zich uit. "Ik ga nog wat thee zetten", zegt hij.

Silvia Agterberg