UIT: Ravage #207 van 5 april 1996  

Tuinkabouters en boomhutten tegen auto-overlast 

Ondanks veel discussie en mooie politieke voornemens lijkt de overlast die het autoverkeer in steden veroorzaakt nog steeds niet af te nemen. Integendeel, de auto krijgt nog steeds alle ruimte en op sommige plaatsen wordt die zelfs uitgebreid. Zondag 24 maart werd in zowel Groningen als Amsterdam actie gevoerd tegen de stedelijke ruimte die het meest ellendige vervoermiddel aller tijden in mag nemen. 

In Groningen reed een groep van twaalf actievoerders 's morgens met een bakfiets vol gereedschap en planten naar de Ossemarkt, alwaar de gemeente binnenkort een grote parkeergarage wil aanleggen. Op de markt aangekomen werden bij een parkeerplaats de stenen uit de straat gehaald en verruild voor struiken, bloemen, een boompje en een ouderwetse tuinkabouter. Op deze manier wilden de activisten de lente verwelkomen en de natuur een klein stukje ruimte geven in de stad. Met de losgekomen stenen werd een muurtje rond het nieuwe parkje gebouwd.  

De meeste voorbijgangers reageerden heel enthousiast op de actie; dit in tegenstelling tot de Groninger politie. Of er ook een vergunning was aangevraagd? En "gaan jullie dat ook weer repareren?" Nee dus. Omdat de activisten alleen van zichzelf toestemming voor de actie hadden gekregen, moesten ze onmiddellijk met hun actie stoppen, dit op straffe van arrestatie wegens vernieling. De twee aanwezige agenten wisten niet wat er verder moest gebeuren en riepen versterking op. 

Daarop kwamen vier politie-auto's aanrijden, waarvan de inhoud het nieuwe parkje begon te bestuderen. Na enig aarzelen besloten de agenten hun plicht maar te vervullen. Ze namen boompje, struiken, spandoek en tuinkabouter in beslag en schopten het muurtje kapot. Nadat op deze wijze de openbare orde was hersteld vertrokken de agenten weer, al zwaaiend en de duim omhoog stekend naar de activisten.  

De "autonome plantsoendienst" was achteraf zeer tevreden over haar eigen symbolische actie en moedigt iedereen aan het heft en de schep in eigen hand te nemen: "Minder auto's, meer natuur! Neem de ruimte terug die van ons is; minder asfalt en parkeerplaatsen voor auwto's!" 

Asfalterdam 

In Amsterdam werd toevalligerwijze op dezelfde dag actie gevoerd tegen de ruimte die het autoverkeer nog steeds krijgt. Gezien de plannen van de gemeente is actie hard nodig; de komende jaren zullen volgens plan een stuk of acht enorme parkeergarages in en rond het stadshart verrijzen, waarvoor in ruil een aantal parkeerplaatsen van straat zal verdwijnen. Dit alles met de bedoeling het autoverkeer in het centrum met 30% te reduceren. (Bij het referendum in 1992 stemde een meerderheid van de Amsterdammers voor halvering van het autoverkeer; onder druk van ondernemers werd deze uitslag als "onhaalbaar" van de kaart geschoven).  

Dat zelfs deze 30% reductie niet gehaald zal gaan worden is klinkklaar; de klagende Kamer van Koophandel heeft dusdanig veel invloed dat de auto nog steeds prioriteit krijgt in het verkeersbeleid. Zo worden parkeergarages gebouwd voor bezoekers (=klanten) en wordt de binnenstad beter bereikbaar gemaakt voor autoverkeer vanaf de ringweg. 

Om het autoverkeer soepeler vanaf de ringweg naar het centrum te leiden wordt momenteel de Piet Heintunnel gegraven. Vanaf die tunnel wil men een snelwegaansluiting naar de Oostelijke binnenstad leiden, via de Zeeburgerdijk. Dat het autoverkeer op deze weg met de helft zal toenemen is de omwonenden uiteraard een doorn in het oog. Zij hebben nu al te maken met stank, lawaai en giftige stoffen in de buitenlucht. De kraak van een aantal bedrijfspanden op de plaats waar de verbindingsbruggen naar de Zeeburgerdijk moeten komen (de zgn. 'Panamabrug') sluit dan ook mooi aan bij het al jaren durende buurtverzet tegen de gemeenteplannen. 

Op zondag 24 maart werd in Amsterdam door deze krakers uit het 'Zeeburgerdorp' - de vijf panden aan het Zeeburgerpad - een 'roadprotest' georganiseerd. Dat de krakers met hun protest tegen de aanleg van de brug goed aansluiten bij het verzet van buurtbewoners was op de actiedag overigens niet erg merkbaar. Het gros van de aanwezigen was duidelijk afkomstig uit kraak- en activistenkringen.  

Vanaf een uur of één 's midddags verzamelde een bonte groep zich in het 'Zeeburgerdorp'. Met muziek, pannenkoeken, een kampvuurtje, koffie en aanverwante zaken werd gepoogd de ijzige kou wat te verdrijven. De van tevoren aangekondigde 'boomhutten' waren overduidelijk nog in constructie. De vraag drong zich sowieso op of de aanwezige bomen wel "Britse" hutten kunnen dragen zonder ineen te storten; vergeleken met de fauna in Newbury zijn de Zeeburgerbomen niet meer dan uitgegroeide rododendrons. Wel bleek een tussen een boom en een van de panden gespannen staalkabel sterk genoeg om een waaghals te dragen die er met bergbeklimmers uitrusting in ging hangen. 

Na een paar uur (vrij letterlijk) ijsberen begon de aangekondigde fietsdemonstratie. Een echte route was er niet uitgestippeld, zodat de ongeveer zestig deelnemers daarover bij ieder kruispunt moesten vergaderen ("Links ?" "Rechts ?" "Okee, rechtdoor !"). Op veel waardering van automobilisten konden de actievoerders niet rekenen, maar mede doordat het een rustige zondagnamiddag was bleven enorme opstoppingen toch uit.  

De politie bleef tijdens de demonstratie opvallend afwezig. Blijkbaar had die het te druk met voetbalsupporters (Ajax-Feijenoord was net bezig). Pas toen bij het eindpunt (de Zeeburgerdijk waar de Panamabruggen op aan moeten sluiten) een sloopauto op zijn kop ging en in de fik werd gestoken, kwamen twee agenten poolshoogte nemen. Nadat ze geen duidelijk antwoord kregen op de vraag "Wie is de leider van dit gedoe ?" besloten ze maar om te keren en de brandweer te bellen.  

Jammer overigens dat voor buitenstaanders tamelijk onduidelijk bleef waar het allemaal om te doen was. Door een gebrek aan spandoeken of een megafoon moeten sommige omstanders hebben gedacht dat het om een ordinaire voetbalrel ging. Maar hoe dan ook, het gaf een goed gevoel om weer de straat op te gaan en een tegengeluid te laten horen. De komende maanden staan er meer verkeersacties in Amsterdam op stapel; zo wil onder andere het Platform Binnenstad Autovrij nog het een en ander op touw zetten. 

Bas Roestenburg