UIT: Ravage #207 van 5 april 1996

E, dopo Torino?

En, na Turijn... hoe verder met Europa? Je beluistert veel commentaren en je vraagt je af of GBJ, of de Bolk, het nou echt nog steeds niet beseffen. Weten ze niet wat er in Europa passeert, respectievelijk hoe de feitelijke toestand, nu werkelijk in elkaar steekt?

De regulering van het traditionele systeem van de internationale betrekkingen tussen de Europese staten heeft een lange weg afgelegd, sinds de grote schema's van Julius Caesar en Karel de Grote en de mislukte pogingen daartoe, van Napoleon Bonaparte en Adolf Hitler.

Binnen het Europese statensysteem heeft, ook wat we vandaag de dag nog als Nederland kennen, een eigen ontwikkelingsgang doorlopen. Eerst onder de Romeinen, later als deel van het Frankische Rijk. Vervolgens het Duitse Rijk, onder kleine vorsten, tegenover het Bourgondische Huis. Dan het Oostenrijkse Huis, de 17 Verenigde Nederlanden, de onafhankelijke natie; een kortstondige maar glorieuze piek als grote mogendheid.

Toen afhankelijkheid van grotere mogendheden; eerst Engeland, daarna Frankrijk, tot en met het huidige bestaan als onafhankelijke kleine mogendheid. Het was een lange weg waaraan nu, tussen de 18de eeuwse architectuur en de bronzen ruiterstandbeelden aan de oevers van de Dora en de Po, een definitief einde is gekomen.

Met zoveel woorden is het niet hardop gezegd, maar Turijn markeert de teloorgang van het eeuwenoude·vrije spel der natiestaten binnen het internationale politieke systeem van het oude werelddeel. Voor bepaalde politici moeilijk om te accepteren, maar wat Europa en ook de wereld hiervoor terugkrijgen, of tenminste; kunnen krijgen, stemt - althans op het eerste gezicht - alleen maar hoopvol.

Voorgoed voorbij zijn alle catastrofes uit het verleden. De politieke projectie op planetair niveau gaat zich nu, voor het eerst in de Europese geschiedenis, op een eensgezinde, min of meer coherente, in ieder geval op een gecoördineerde wijze voltrekken. Op wereldschaal moet het heil vervolgens van de VN komen. De grote regionale blokken bewegen tot een effectieve, vreedzame en intelligente supra-regionale integratie, ten gunste van de gehele mensheid. Pas dan zijn we er echt. Dan pas gloort er werkelijk toekomst voor de grofweg 1,5 miljard mensen onder de armoedegrens wereldwijd.

Tot nu toe was sociale rechtvaardigheid op wereldschaal voor deze categorie wereldburgers voornamelijk een loze illusie.

In de arme landen ontbreken zelfs de basisvoorzieningen nog totaal. Honger en armoede zijn daar de dagelijkse realiteit. De aanpak van het milieu is dan ook geen prioriteit.

Ook in Europa zelf beperkt het voornamelijk abstracte Euro-debat zich nog goeddeels tot de (ook noodzakelijke) budgettaire sanering en de haalbaarheid, al dan niet, van de muntunie, terwijl men zich reeds opmaakt voor de volgende top over weer zes maanden - in Florence.

Daar, in - Firenze - zoals de Italianen zeggen, werd ik nog niet zo heel lang geleden (zomer '93) in de Via de' Tornabuoni (gelijk de Amsterdamse PC Hooft, een van de sjiekste winkelstraten van Europa) geconfronteerd met een - overigens zeer sympathieke - dronken Engelsman die John Major's economische hel was ontvlucht en nu op de stoepen van de Palazzo Strozzi, een nieuw bestaan als Eurobedelaar probeerde op te bouwen.

Op een flinke steenworp afstand zag je ook Italië's andere allochtonen. Nee, geen Turken of Marokkanen, Antillianen of Surinamers, maar meer in de lijn van Italië's verleden: Somaliërs, Ethiopiërs en Eritreërs. En veel West-Afrikaanse - voornamelijk Senegalese - nomadische handelaren uit Frankrijk, die bij de Ponte Vecchio hun koopwaar kwamen aanbieden. D

Deze open-marktwerking overigens zeer tot ongenoegen van de plaatselijke middenstand van autochtone zakenlieden in deze eeuwenoude stad van traditioneel ook op Afrika handelende kooplui die echter de concurrentie op de vrije markt van schaarse toeristen-lires nu niet langer aankonden en zich massaal - met fysiek geweld - stortten op de totaal verraste Senegalese concurrentie, die hardhandig in elkaar werd geramd. Lorenzo Medici, De Magnifieke, de meest illustere Florentijn aller tijden, zal zich bij het vertoon van zoveel (helaas karakteristieke) Europese barbarij van binnen uit, bij die gelegenheid wel weer in zijn graftombe hebben omgedraaid.

Maar de tucht van de markt maakt intussen ook de parallellen zichtbaar tussen wat op straat gebeurt en hetgeen zich op continentaal niveau afspeelt. In toenemende mate realiseert men zich dat het nu nog voornamelijk Frankrijk, Duitsland en de Benelux zijn, die binnen de Europese economische ruimte de rol moeten vervullen van de allochtone bedrijfjes die verantwoordelijk zijn voor de economische vernieuwing en de herwonnen vitaliteit van de oude stadswijken, maar dat dit nog lang niet genoeg is.

Zo belanden we bij de echte serieuze problemen van het Nieuwe Europa. In feite een lange agenda met grote uitdagingen om de economische stagnatie en de dreigende crisis te lijf te gaan en de veiligheid van alle burgers in het werelddeel Europa te garanderen. Beter onderwijs en intensieve cultuurbeleving als wapen tegen de oprukkende grensoverschrijdende internationale criminaliteit en het terrorisme, die in de weerloze financieel zwakkeren autochtonen en allochtonen - (de misdaad discrimineert nauwelijks) makkelijke prooien vindt. Gelijke rechten voor vrouwen en minderheden.

Ook ruimte voor nieuwe samenlevingsvormen en anticipatie op demografische ontwikkelingen als de vergrijzing en, last but not least, het hele stelsel van de sociale zekerheid in Europa. Alles gedragen binnen een duurzame milieuvriendelijke economie, met een schoon vervoer en communicatienetwerk. Kortom een heel pakket van serieuze en deels ook nieuwe, maar daarom niet minder dringende aandachtsvelden. Naarmate Europa zich op al deze terreinen naar de gewone burger toe nader definieert, verliest het Eurodebat het huidige abstracte karakter en beginnen meer mensen het intensiever te volgen.

Dat is maar goed ook, want zoals men ziet is er ook voor lokale ministers in kleine entiteiten zonder een eigen buitenlands beleid en defensie (zijn dat nog natie-staten in de gebruikelijke betekenis van het woord?), nog belangrijk werk aan de winkel. En het is pas over als geen enkele dakloos zwervende Europeaan uit de grootstedelijke afvalbakken zijn dagelijkse lunch moet samenstellen of met zijn inboedel in een winkelwagen over de straat moet leuren.

Het kan niet anders. Op termijn komt er één, geleide, vrije markteconomie van land tot en met, uiteindelijk, de Oeral. En na Turijn weten we het zeker: met één gemeenschappelijk buitenlands beleid. Het Europa van het Internationale Bedrijfsleven en het Europa van de Brusselse lobby's zijn daarmee goeddeels een feit. Nu nog serieus werken aan een duurzame economie met voldoende werkgelegenheid binnen ecologisch aanvaardbare grenzen, in een veilige omgeving, voor de Europese burgers.

Voor de komende zes maanden - tussen Turijn en Florence - is dat de grote uitdaging voor iedere serieuze Europese politicus. Laat GBJ maar blijven dromen van het verleden van zijn "middelgrote naties" die bezig zijn met grote acties in een inmiddels uitgestorven internationaal politiek Europees Jurassic Park. En laat ook de grote Euro-scepticus Bolk maar blijven blaffen terwijl de Europese karavaan steeds verder trekt.

Men verwachtte veel geloei van gekke koeien en zelfs een heuse hasjoorlog tussen Nederland en Frankrijk. Maar Turijn verliep in serene rust Het was niet spectaculair. Het is niet eenieder opgevallen. Hier in Piedmonte - aan de voeten van de Alpen - heeft Europa, in stilte, - eindelijk - grote geschiedenis geschreven.

Al Peterson