UIT: Ravage #206 van 22 maart 1996  

Geld stinkt niet 

In radicaal-linkse kringen is het taboe om over het creëren van eigen kapitaal na te denken. Waarom? Hier zouden we toch kleurrijke en spannende acties mee kunnen financieren. Een pleidooi voor het 'verrijken' van de actiebeweging 

Het is bijzonder interessant artikelen zoals dat van Ton Geurtsen in Ravage #206 over hoe werken ervaren wordt, te lezen. Zeker in progressief linkse kringen kan hierover veel gezegd worden. Steeds weer lijkt het erop alsof we anderen nodig hebben om te kijken hoe we verantwoord kunnen werken. We kunnen teruggrijpen naar hoe soms ook heel beroemde mensen uit de geschiedenis, keken naar het fenomeen werk, arbeid, bezig zijn, het vervullen van maatschappelijk verantwoorde taken, etc. Op zich is het al een bezigheid diverse stukken in het blad Ravage neergeschreven te krijgen. Het gonst daarin van de hoeveelheden verzet werk die door alternatief Nederland aangekondigd wordt. Toch mis ik hier iets in het alternatieve circuit.  

Terwijl er in rechtse kringen op allerlei manieren over geld door werk - of vaker misschien door geen werk - wordt nagedacht, of beter gezegd dat men daar vooral bezig is om zoveel mogelijk geld binnen te krijgen door wat voor handelingen dan ook (geld stinkt niet), geeft het te denken dat dit in linkse kringen nauwelijks gebeurt. Kritisch blijven over hoe je aan geld komt, blijft belangrijk. Maar in het algemeen durf ik te stellen dat weinigen zo niet niemand, bereid is na te denken over hoe in progressief linkse kringen initiatieven en projecten bekostigd kunnen worden die wat meer kosten dan enkele duizenden tot tienduizenden guldens.  

Zich echt progressief of links noemende mensen nemen vaak genoegen met laagbetaalde banen, of door de overheid bedachte gekunstelde arbeidsplaatsen zoals de banenpool. Ze stellen het natuurlijk wel op prijs dat ze aan het werk de nodige hoeveelheid plezier beleven, naast het feit dat je er logischerwijze een bepaald maandsalaris aan verdient.  

Tijdens meetings, bijeenkomsten en vergaderingen wordt het onderwerp kapitaal angstvallig gemeden. Of er wordt op afgegeven omdat we de term kapitaal alleen associëren met het 'kapitale kapitalistische' systeem dat op de ons bekende manier met 'mammoettank'-ladingen geld (het kapitaal) de wereld op allerlei manieren naar de knoppen helpt. Daar zijn we natuurlijk overwegend (radicaal) tegen gekant. Toch zou ik het buitengewoon interessant vinden om te weten of er onder Ravage-lezers mensen met (goede) ideeën rondlopen waarmee in de maatschappij iets waardevols kan worden gedaan en tegelijkertijd geld kan worden verdiend om progressieve activiteiten te ondersteunen.  

Waarschijnlijk behoort het 'fenomeen' linkse zakenmensen tot het rijk der fabelen. Hoewel... een tijd geleden werd in Groen Links Magazine uitvoerig aandacht besteed aan enkele bijzonder kapitaalkrachtigen die er wel voor voelden progressieve activiteiten te steunen. Het stoorde hen echter dat zij als rijken door "links" niet serieus genomen werden. Het hebben van veel geld en kapitaal is in linkse kringen immers altijd verdacht gevonden. Waarom?! Daarmee kunnen toch ook maatschappelijk correcte, milieuvriendelijke, vredes- en antimilitaristische zaken gefinancierd worden? Ook zou er een radio of andersoortig communicatiemiddel van bekostigd kunnen worden, als tegenhanger van bijvoorbeeld mediagigant Berlusconi.  

Commercieel 

In Nederland hebben we tijdens de acties tegen de kruisraketten te maken gehad met een organisatie die met veel geld (miljoenen) omging om de acties te kunnen bekostigen. Weinig mensen in de actiebeweging (hoogsten wat penningmeesters van wat linkse clubjes) zullen zich gerealiseerd hebben wat het is om met zoveel geld verantwoord om te gaan, of er voor te zorgen dat dat geld ook werkelijk wordt besteed voor dit soort ontwapenende activiteiten.  

Een ander voorbeeld van commercieel en progressief zijn is de  "Europese Vredes Estafette" in 1989 gericht tegen de plaatsing van Pershing II en Kruisraketten (o.a. in Duitsland) en in diverse Europese landen.  Zo'n 120 mensen uit acht verschillende Europese landen, voor het grootste deel sportmensen, trokken toen met vlaggen, t-shirts en divers reclame materiaal tegen de plaatsing in anderhalve maand van Parijs naar Moskou. Deze estafette werd grotendeels gecoördineerd door een Westduitse progressieve zaken- en sportman. De kosten van deze actie liep tegen de 2 ton liep (alleen al Duitse begroting).  

Ik wil hieruit niet concluderen dat acties alleen met veel geld georganiseerd kunnen worden, maar als dit wel nodig is moet het er wel komen. In perioden van betrekkelijke luwte maken velen zich minder druk om middelen gereed te hebben voor als er weer eens wat (langlopende) activiteiten georganiseerd gaan worden. Vroegtijdig zaken regelen kan teleurstelling, jaloezie en onnodig leed voorkomen.  

Momenteel zal het moeilijker zijn en misschien utopisch, te denken dat je geld voor progressieve activiteiten bij elkaar kunt krijgen. Of dat mensen hiervoor vrijgemaakt kunnen worden om te kijken hoe je dit kunt realiseren. Toch zou het stimulerend kunnen werken als mensen in linkse kringen de moeite namen erover na te denken wat je met kapitaal kunt doen - er zijn waarschijnlijk projecten zat - en wat het op zou kunnen leveren met vrijgestelde mensen te werken die niet alleen maar van het verre van fortuinlijke "salaris" van de uitkering hoeven te leven. (Waarmee niet gezegd is dat het niet bewonderenswaardig is hoeveel werk door mensen met een uitkering wordt verzet, want dat is formidabel).  

Als je die bereidheid hebt, ben je al een eind opgeschoten in de richting actief (kapitaal) krachtig stelling te nemen tegen het heersende kapitalistische systeem waar wij overwegend beargumenteerd tegen aan schoppen. Krachtig stelling nemen kan ook betekenen de moeite nemen om iets te ondernemen waarmee je op den duur projecten die de moeite waard zijn financieel kan ondersteunen.  

Leuk en zeer gewenst is het dan tevens waakzaam te zijn tegen corruptie, verduistering en slimme boekhouders, die volgens progressieve mensen alleen in rechtse kringen voorkomen. Financiële toezeggingen niet nakomen binnen eigen kringen, mag ook niet voorkomen en dient uit den boze te zijn. 

Plezier 

Het valt me op dat binnen onze gelederen door beperkte middelen en 'geringe inzet' veel activiteiten zwart, grijs, of 'minder kleurrijk' georganiseerd worden. Vaak wordt er niet bij stilgestaan (niet gedurfd?) om het op een vrolijke, aangeklede, sierlijke en bruisende manier te doen. Dat serieuze zaken serieus zijn is zonder meer waar, maar er zou toch ook wel een bepaalde mate van vrolijkheid aan vast mogen zitten? Zodat het als prettig ervaren kan worden. Daar zit ik niet zover naast denk ik. Bovendien is hiermee heel wat goodwill te winnen van de heersende macht. 

Een voorbeeld van iemand die erg prettig werkt en ook veel geld verdient, betreft de Hongaarse uitvinder wiskundige en hoogleraar kunstzinnige vormgeving Erno Rubik. Deze zag kans van z'n zeskleuren kubus (dat ding dat je misschien nooit in de juiste stand gedraaid krijgt) meer dan 130 miljoen exemplaren wereldwijd te verkopen. De omzet moet toch snel in de buurt van de miljard gulden liggen, daar de meeste kubussen nog steeds voor meer dan tien gulden verkocht worden en in eerste instantie, ten tijde van de rage, zelf voor f 25,-. Meer dan tien uitvindingen staan inmiddels op naam van deze Hongaar. De uitvinder Rubik was woonachtig in een van de Oostblok-landen waarover binnen linkse kringen altijd veel te doen geweest is. Aan het feit dat de man "binnen is" hoeft niet getwijfeld te worden. Maar of hij nog een ideologie aanhangt...? Wellicht die van het kapitaal. 

Vastgeroeste verstokte activisten die over tachtig jaar (wanneer de schrijver van dit stuk bijna 112 zal zijn), nog op dezelfde wijze willen actievoeren zullen het misschien niet eens zijn met mijn betoog. Ook kan ik me voorstellen dat je als bijstandsmoeder of -vader of tot over gecontroleerd uitkeringsgerechtigde misschien niet zo snel stil zult staan bij dit soort zaken omdat je wel wat anders aan je hoofd hebt, zoals werk en meer poen. Maar <MI>Ravage<D> zal naar ik hoop ook door mensen gelezen worden die wel geld hebben. (Al geloof ik allerminst dat er mensen tussen zullen zitten met een salaris van meer dan twee ton - afgezien van bepaalde 'stiekem' meelezende hoge politiefunctionarissen die dit verhaal überhaupt niet interessant zullen vinden.)  

Toch hoop ik dat de actiebeweging eens wat meer aandacht aan dit soort zaken besteedt in plaats van "alleen maar" tegen slechte dingen aan te schoppen (je kunt de duisternis vervloeken maar een kaars aansteken kan ook). Dat schoppen zal wel doorgaan en moet ook door blijven gaan, maar er is toch meer mogelijk dan alleen dat. Is er iets fout aan het denken over hoe er met ruimere middelen meer gedaan kan worden? Is het erg ons te 'verrijken'? 

Arthur van de Klashorst