UIT: Ravage #204 van 23 februari 1996  

Jarman voor ingewijden 

Is het verstandig om bij het leren kennen van het oeuvre van een bekende filmer te beginnen met 's mans/'s vrouws laatste werk. Zeker als het een soort van requim betreft, hetgeen Derek Jarman's Glitterbug - vrij vertaald: glimmende tor - mijns inziens is. Ik vrees van niet. Een elegant en luchtig portret van Jarman's omgeving in de periode 1970-1986 is Glitterbug zeker, maar of het ook grote artistieke en historische betekenis heeft? 

Op de filmografische lijst van de precies twee jaar geleden overleden Jarman staan namen van films die de nodige nieuwsgierigheid oproepen zoals The Tempest of Broken English, Waiting for Waiting for Godot, The Queen is Dead en The Last of England. Je zou haast denken dat deze Britse cineast, schrijver en beeldend kunstenaar wat sceptisch is over het functioneren van zijn land. Dergelijk materiaal zou de basis kunnen zijn van een Jarman-cyclus.  

Natuurlijk is Glitterbug best aardig. Het is de eerste film die ik zag zonder acteurs en zonder gesproken woord. Maar na een uur gaan al die lachende, vrolijke en melige camps uit zijn naaste omgeving wel wat vervelen. Zelfs de (a)politieke boodschap van de punks en anarchisten die halverwege de jaren zeventig Jarman's omgeving bevolkten wordt lachend vertolkt. Dat is wel lekker authentiek. Mensen zijn nu eenmaal geneigd om te gaan lachen als er een home-camera of fototoestel op hen wordt gericht.  

Dat de film met een super-8 film is gemaakt mag eveneens aardig worden genoemd, maar niet uniek. Bovendien zijn de bibberige en schokkerige beelden een beetje vermoeiend. Het snel afdraaien van beelden geeft soms grappige effecten - als je bijvoorbeeld zoals Jarman een paar werkende hijskranen filmt - die echter door elke filmer bedacht kunnen worden. 

Al die luchtigheid wordt muzikaal begeleid door Brian Eno, vooral bekend van Roxy Music en U2. Met de Ierse band heeft hij vier elpees gemaakt, waarvan de laatste en de minste - het wanproduct Zooropa - het meest Eon-esque is. Dat verbaast me niets. Zijn filmmuziek komt bij mij klinisch, weinig melodieus en quasi-atmosferisch over. Het past niet echt bij de soms aanstekelijk frivole beelden in Glitterbug. 

Kortom, de film geeft een inhoudelijk oppervlakkig en vormtechnisch wazig beeld van een periode die zeker de moeite waard is. Voor mensen die deze tijd van heel dichtbij hebben meegemaakt, is het waarschijnlijk een feest van herkenning met een hoog "Oja" en "Tjeempie, zie mij eens"-gehalte. En daarvoor is een home-movie inderdaad zeer geschikt, zoals Jarman heeft laten zien, maar ik wed dat zijn 'gewone' films relevanter zijn als tijdsbeeld. (Patrick)