UIT: Ravage #203 van 9 februari 1996  

In de geest van hans kok  

Al tijdens de opnames was er protest tegen de film Advocaat van de Hanen. Eerst leek al deze aandacht me nogal overdreven. Na het zien van de film op het filmfestival in Rotterdam snap ik het wel. Op het briefje waarop je je mening kunt geven, noteerde ik 'slecht'. Later begon ik me af te vragen wat er nu precies mis is met deze film.

Zondag 29 januari, het internationaal filmfestival in Rotterdam. Er gaat een nieuwe Nederlandse film in première, genaamd Advocaat van de Hanen. Het is een verfilming van een boek van A.F.T. van der Heyden. Tijdens de opnames van deze film was er al een relletje. Een groep krakers, die het niet eens was met de opzet van de film verstoorde de opnames. Een verwarrende toestand. Het was namelijk een scène van een ontruiming, waarbij de krakers gespeeld werden door politiemensen. Resultaat van deze actie was dat er aan de film een pamflet werd toegevoegd met de opinie van de krakers. 

Op de dag van de voorstelling kopte de dagkrant van het festival: "HANS KOK LEEFT! Herhaling krakersrellen niet uitgesloten" Tijdens de voorstelling gebeurde niets heftigs, al was men duidelijk een beetje zenuwachtig. Geen kaartjescontrole bij de ingang van de zaal zoals gebruikelijk, maar bij de hoofdingang van de bioscoop. Ik bezocht de première en waagde me zelfs in het Hilton om de discussie bij te wonen. 

Waar ging de film nu eigenlijk over? "Niet over Hans Kok" hoorde ik de regisseur zeggen. De film gaat over een advocaat, mr Ernst Quispel. Het is een slap figuur. Hij heeft huwelijksproblemen, drinkt voortdurend grote hoeveelheden sterke drank en heeft een onsympathiek karakter, zeg maar gerust dat het een klootzak is. Quispel raakt betrokken in een krakersrel, wordt ook opgepakt en belandt in de cel.  

Toevallig ziet hij wat er in de cel tegenover hem gebeurd. Eén van de krakers sterft. Deze kraker heet in de film overigens Niliaan Koppen. Het bewakingspersoneel raakt in paniek en injecteert een flinke dosis heroïne om de ware doodsoorzaak te verhullen. De advocaat wil niets met de zaak te maken hebben en verzwijgt wat hij gezien heeft. Hij blijft zwijgen, ook als de ouders van de dode naar hem toe komen voor rechtsbijstand. 

Maar de krakers zitten hem op de hielen, hij wordt bedreigd en uiteindelijk geeft hij toe en legt een verklaring af van wat hij gezien heeft. Deze openbaring van de waarheid zou een louterend effect moeten hebben. Van Quispel schiet er echter weinig mee op. Hij raakt zijn vrouw kwijt, en ook zijn baan. In de laatste scène zien we hem samen met een zwerver stomdronken op een bankje zitten. 

Gaat deze film nu wel of niet over Hans Kok? Deels wel, deels niet. De verhaallijn loopt bijna volmaakt parallel aan de gebeurtenissen rond Koks dood. De heftige ontruiming, de massale arrestaties, de kraker die totaal wazig door het politiebureau gesleept wordt en 's nachts sterft. De verhulling van de feiten, rellen daarna en een nachtelijke begrafenis. Alle elementen zijn aanwezig.  

De essentiële vraag rond Hans Kok is echter wat de oorzaak van zijn dood was. Onderzoek daarnaar is van het begin af aan tegengewerkt. Men stopte de zaak liever in de doofpot. De film geeft geen antwoord op deze vraag, of eigenlijk een onzin antwoord. Er komt een oude man op de proppen die midden in de rel hoofdletsel veroorzaakt, met een baksteen nog wel. Oude man en heroïnespuit hebben niets met Hans Kok te maken.  

In deze zin gaat de film dus niet over Hans Kok. De maker van de film noemt dit zijn recht om gebruikmakend van de realiteit een fictief verhaal te maken. Dit recht bestaat misschien, maar hier wordt fictie leugen, vooral omdat centraal thema van de film het onthullen van de waarheid is. In de zaak Kok heeft men nu juist de waarheid altijd willen verbergen. De filmmakers schijnen verbaasd dat krakers zich zo kunnen opwinden over deze zaak. De botten van Hans Kok zijn echter reëler dan welk verhaal dan ook. Hans Kok leeft niet, zoals de dagkrant beweert, hij is hartstikke dood. Ik vermoed dat de geest van Hans de film zal blijven achtervolgen. 

Overigens bestaat er nog een andere film, gemaakt door Barbara den Uyl, genaamd "In naam der wet".  Deze film brengt zeker meer licht in de duisternis rond de dood van Hans Kok. (Edo)