UIT: Ravage #201 van 12 januari 1996  

Shell wast witter 

Wat de persverklaring is voor de actievoerder, is de nieuwjaarstoespraak voor de Nederlandse elite. Dé kans om maar wat te blaten, een of ander medium pikt het op en voor je het weet kakelt de rest het na en blaast het op tot olifante(n)grootte. Het verschil is waarschijnlijk dat het nooit ontbrekende vooroordeel van de journalisten zich omgekeerd evenredig verhoudt bij de twee bevolkingsgroepen. Waar de journalist de hersenspinsels van een actiegroep met de beroepsmatig verplichte korrel zout neemt, slaat bij een toespraak van een keurig geklede miljonair meestal de ontzagreflex aan.  

En zo ontstond het idee dat actiegroepen een gedragscode zouden moeten hanteren. Je ziet de geboorte van deze vulkaan voor je: een stel blazers bij het haardvuur neemt op kerstavond nog eens het afgelopen jaar door. Die vlegels van Greenpeace, die maar straffeloos tekeer kunnen gaan tegen Shell. Is er nou geen manier om dat soort mensen een beetje in toom te houden? Bij de cognac heeft een van de heren ineens een ingeving. We behandelen hen op precies dezelfde manier zoals zij ons. We eisen van hen ook een gedragscode. En als ze over de schreef gaan, roepen we op tot een boycot! De mannen doen het bijna in hun broek van het lachen.  

Op zijn ("interne") nieuwjaarstoespraak haalde Shelldirecteur Slechte deze aap uit de mouw. "Het verontrust mij dat deze groepen geen toetsbare verantwoording hoeven af te leggen", is een van de zinnen die de secretaresse notuleerde.  

Het kan hopelijk niemand een bal schelen dat Shell even een appeltje met Greenpeace meent te moeten schillen. Had deze actiegroep maar niet zo kruiperig moeten reageren op eerdere kritiek en hun excuses niet aan moeten bieden. Ze zoeken het maar uit. Het KZA maakte ook een rare bocht toen ze mocht reageren in 'de Volkskrant' ("slangen snijden zoals Rara doen wij niet". Wil het er nou écht niet in dat slangensnijden en grootscheepse brandstichting twee verschillende zaken zijn? Wij houden het KZA toch ook niet verantwoordelijk voor necklacing?). Maar daar gaat het dus niet om. In de media vond iedereen Slechte's corpsballen-inval ook wel onzin. Want, was de gangbare mening, actiegroepen worden gecontroleerd door hun achterban, en anders wel door justitie.  

Waar het om gaat is dat de tijd blijkbaar rijp is dat criminelen als Shell-directeuren, nog wel in een jaar waarin de Ogoni-ramp zich voltrok, de brutaliteit hebben om de oppositie de les te lezen. Dan kan je vervolgens in de kranten wel lezen van "nou nou, tut tut, is dat niet een beetje wild?" maar jij en Slechte weten dat honderdduizenden, misschien wel miljoenen, brave, bange, blanke, (egoïstische maar dat allitereert niet) burgers zo'n uitspraak te gek vinden. Tegenwoordig kun je scoren met dit soort rechtse borrelpraat, Bolkestein heeft dat tot kunst verheven. 

Dan kunnen we het ook beter serieus nemen. Het gaat er klaarblijkelijk om dat actiegroepen pas actie mogen voeren als ze gelijk hebben wat de beschuldiging naar hun doelwit toe betreft. Want dat was het probleem dat Slechte signaleerde: Greenpeace had overdreven over de mogelijke vervuiling door de Brent Spar (niemand hoor je trouwens meer over het feit dat de Brent Spar de eerste van vierhonderd af te zinken olieplatforms had moeten zijn, niet allemaal van Shell natuurlijk).  

En wat betreft de toestanden in Ogoni-land, daar was Shell maar in zeer kleine mate medeverantwoordelijk voor en bovendien probeerde ze nu al het mogelijke te doen. Daarom roept Slechte op tot "het formuleren van een stelsel van normen en waarden". Dit begrijpen wij weer niet. Wie moet er formuleren, en hoe voltrekt zich de besluitvorming? Wiens normen en waarden gaan er dan regeren? En wat is een actiegroep? Daar komen ze dus nooit uit.  

Wij stellen voor dat we daarom vast beginnen. Met Shell zelf. Een dankbaar doelwit voor dit experiment. De waslijst misdaden van dit concern is ongeveer de langste van alle multinationals. Van collaboratie met de nazi's in de Tweede Wereldoorlog, tot het leveren van brandstof aan het apartheidssysteem tijdens de VN-boycot en omkoping van bestuurders, samenwerking met CIA'ers en andere christenen, vervuiling van land, zee en lucht, om maar te zwijgen over die modderstroom aan stompzinnig reclames en spaarzegeltjes.  

Overtuigend bewijs werd geleverd in dikke boeken en uitpuilende archieven van actiegroepen. De doodstraf dus, voor de gehele directie! Maar omdat wij idealistisch zijn, zetten we die om in het straffeloos afbranden van tankstations. Of permitteren jouw normen en waarden het ophangen van Nigerianen omdat ze het wagen te protesteren tegen de activiteiten van het concern in hun achtertuin? 

Tom & Jerry