UIT: Ravage #201 van 12 januari 1996

METAMORFOSEN 

Concert & Nieuwjaarsreceptie van het Amsterdamse gemeentebestuur. Ze zijn er weer allemaal hoor. Guusje ter Horst, Schelto Patijn, Eric Nordholt en ga zo maar het rijtje verder af. De burgemeester beluister ik nog aandachtig maar ik beken dat ik bij de presentatie van Händel's fantastische, op Ovidius Naso's mythologische epiek gebaseerde "kleine opera" Apollo e Daphne (La Terra è Liberata), met de muziek en zang mee wegzwijmel naar de schaduwrijke hoogten van de Parnassus.

Voor mijn geestesoog voltrekt zich hier de ongelijke strijd tussen de twee mythische godheden die nu beslist wordt als Eros zijn gouden pijl op Apollo richt terwijl hij de onfortuinlijke Daphne moedwillig kwetst met lood. De god van Delfi raakt in de ban van Daphne maar de voor de liefde nu onwillige schone nimf verandert liever in een laurierboom dan zich over te geven aan Apollo's driften. 

Onwillekeurig verschijnt ook het zo'n twee en een halve meter hoge marmeren meesterstuk van Gianlorenzo Bernini, uit de Galleria Borghese, voor me, waarmee de artiest eens te meer bewees dat het bij goede sculptuur - en evenzo in de betere architectuur - nu eenmaal gaat om de ruimte en niet om de massa. En als ik me op de wereldberoemde akoestiek van deze Grote Zaal van het Concertgebouw waar ik nu zit moet verlaten, geldt zo'n zelfde wet ongetwijfeld ook in de muziek. De kracht van de stilte, zal ik maar zeggen. 

Nu dringen ook al die andere metamorfosen van het afgelopen jaar zich aan mij op. Socialisten die veranderen in volbloed 19de-eeuwse liberalen. En half-liberale commentatoren die hun markt afvallen en nu de zegeningen van een sterke overheid bejubelen. 'On record' hebben we in ieder geval Ad Melkert die weer de kinderarbeid invoert en Wim Kok die zijn ideologie afschaft. Maar ook de Shell die zegt zich sterk te maken voor het milieu en de mensenrechten in Nigeria en de Noordzee en milieu-activisten die zich ook ontpoppen als jokkende multinational. En, niet te vergeten, de als politie vermomde, criminele inlichtingendienst van rechercheurs die handelden in coke en stuff.   

En wat doen we ondertussen met de armoe in 1996? Want die armoe is er. In de kerstdagen hoor ik mijn boven-negentigjarige buurvrouw roepen om Theo en Hannie. Nog voordat ik op haar alarmroep kan reageren krijgt ze aanspraak bij de Turkse buurvrouw. "Hannie en Theo zijn naar de kinderen in Almere", hoor ik haar zeggen. Van de zomer is bij de Turkse buurvrouw ingebroken. De boefjes opereerden met een metalen ladder vanuit de aanpalende woning van een doodgewoon dealende Hollandse junk, met aanhang, waar al een poos de hele buurt last van heeft. 

Staatssecretaris Köhnstamm vliegt zo'n 10 duizend kilometer naar Mahuma achter valse paspoorten aan die men hier om de hoek voor een prik aanbiedt. Zou uit deze, voornamelijk door toedoen van ongeïnspireerde politici, bijna-verloederde stadswijken, weer een sterk, verenigd en welvarend Europa kunnen ontstaan? Of is dit slechts een voorproefje van wat ons te wachten staat.  

Een fin-de-millennium  met een gegeneraliseerde welvaartscrisis die nu al tot uiting komt in de militair-politieke onmacht in Bosnië, de financieel-economische ineffectiviteit inzake de EMU en de justitieel-bestuurlijke chaos met betrekking tot Schengen? Kan dit Europa nog verkeren in een effectief supra-nationaal samenwerkingsverband met welvaart voor al haar burgers en waar bovendien enige reële concurrentiekracht van uitgaat ten opzichte van het Zuidoost-Aziatische Yen-blok en het Nafta Dollar-blok?

De muziek zwelt aan en daar verandert heel Europa al in één Aziatische tijger. Compleet met een hele bende brallende nationalistische en populistische demagogen, allemaal een beetje als Frits Bolkestein, die met zijn allen, volgens een algemeen scenario, druk doende zijn overheidstekorten te verlagen. Dat moet leiden tot lage rentestanden, die investeringen uitlokken, die weer leiden tot groei in het post-industriële nieuwe Verenigde Europa van de 21-ste eeuw. Uiteraard met uiterst lage loonkosten.  

Nu zal de werkloosheid eindelijk afnemen zodat de inmiddels afgeslankte overheid weer belastingen kan afromen opdat de begrotingstekorten weer worden aangezuiverd. Maar aangezien door de "Aziatisering" van Europa lonen, salarissen en werkloosheidsuitkeringen niet langer humaan te noemen zijn, als ze worden afgezet tegen de kosten van het levensonderhoud, gaat een en ander weer gepaard met veel sociale onrust en de ook hier reeds aangekondigde scherpe looneisen conform het Franse, Belgische en ook Duitse recept van de afgelopen weken. Zijn we hier in Nederland intussen al zo ver of valt het allemaal wel mee? 

Als ik mijn ogen open doe zie ik vóór me VVD-wethouder Peer, die de (IJ)-markt om zeep hielp en de kooplui de bijstand in joeg. Hij is nu het beste maatje van Eberhard van der Laan, de aanvoerder van het voorheen socialistische hoofdstedelijke plebs. Moeten déze jongens de armoe in 1996 te lijf? Despereert niet. U ziet, er is nog hoop. In Amsterdam is immers nog steeds vrijwel alles, in het echie, mogelijk en is praktisch niets volledig uit te sluiten. Niks geen fantasie van Ovidius, Händel of sculpturale illusies van Bernini. Wees op je hoede, je bent gewaarschuwd. 

Een Gelukkig Nieuwjaar!

Al Peterson