Naar archief

UIT: NN #187 van 16 juni 1995 † †

'Verhuren jullie ook koeien?'

Het Koeienverhuurbedrijf is tenslotte toch nog tussen de koeien beland. Deze legendarische 'muzieXtudio' begon zeventien jaar geleden in een oud veldwachtershuisje en is via de Emma en de ADM terechtgekomen in een oude koeienstal in Purmerland. De stal is inmiddels omgetoverd tot een ruime 16 (indien gewenst 24) sporen studio, met zitkamer, tv, open keuken en ligbad. Zaterdag 17 juni wordt de studio met een optreden van de Estlandse band Ne Zhdali officieel geopend.

Het Koeienverhuurbedrijf is wat je noemt de 'huisstudio' van bands als The Ex, Dull Schicksal, Trespassers W, Morzelpronk en Dog Faced Hermans. Ook BGK, Negazione en later Hallo Venray, Ne Zhdali (Estland), Kampec Dolores (Hongarije), Africa Sabu Njouma, The Happy≠sad (Zwitserland), Tom Cora, Kamagurka & Her Seele en talloze anderen hebben er platen, cassettes of CD's opgenomen.†

Dolf, een van de initiatiefnemers, maakt opnamen sinds hij zelf in bandjes speelt, zo eind jaren '60. In het begin gebeurde dat met minimale middelen. ,,In 1972, toen ik van school kwam, speelde ik in het Pandorra Ensemble. Daarmee heb ik nog een plaat gemaakt, opgenomen in een oud boerderijtje in Drenthe met slechts een 4-sporen recorder zonder mengtafel en nauwelijks enige toon-regelmogelijkheden. Dat ging ook best. De bezetting was drums, bas en twee gitaren, zonder zang en die kregen iedere een spoor. Ik heb ook enige tijd in een autobus op camping Zeeburg bij Amsterdam gewoond. In de winter wanneer de camping gesloten was, bouwden we in de toiletruimte een soort studiootje, vooral voor eigen gebruik.'' †

In 1978 werd de behoefte aan een meer permanente studio steeds groter en ging men op zoek naar een geschikte plek. Die werd gevonden in een gekraakte oude alleenstaande veldwachterswoning in Schellingwoude. De voorkamer werd studio en in de achterkamer, waar ook gewoond werd, kwam de mengtafel. Op de plaats van de schuifdeuren kwam een raam, die opname- en mixgedeelte van elkaar scheidde. In het huisje bevond zich een keuken en een openslaande deur naar de tuin. Boven waren nog twee kamers waar werd geslapen. †

De studio in Schellingwoude kreeg de naam Joke's Koeienverhuurbedrijf - vernoemd naar Dolf's toenmalige vriendin Joke. ,,Die naam hebben we gekozen om geen argwaan te wekken bij de dorpsbewoners. Op de gevel hadden we een mooie koe geschilderd met daarboven in grote letters "Joke's Koeienverhuurbedrijf". Hoewel niemand wist wat een koeienverhuurbedrijf was, vonden de dorpsbewoners het blijkbaar heel normaal. Men wist wel dat er iets anders gebeurde - in de plaatselijke krant heeft een keer gestaan dat het een muziekschool was - maar het werd wel geaccepteerd. Twee keer is er zelfs iemand langsgekomen om een koe te huren. Een vrouw wilde er eentje huren voor de verjaardag van haar dochtertje, dat was leuk voor de kinderen. Ik heb toen maar gezegd dat ik ze net allemaal had verhuurd.''†

Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig was de tijd van de punk en ook de drukste tijd voor het Koeienverhuurbedrijf. The Ex, Negazione, BGK, Dolf's eigen band Morzelpronk en talloze andere bands bezochten de studio. Deze was goedkoper dan andere onafhankelijke studio's, omdat je tegen kostprijs opnames kon laten maken. Hierdoor werd het mogelijk om voor weinig geld in eigen beheer een plaat uit brengen, wat dan ook aan de lopende band gebeurde. Maar niet alleen punkbands wisten de studio te vinden. Ook een accordeon-trio uit Amsterdam-Noord, enkele merengue en calypsobands en Drukwerk, waar Dolf toen ook in speelde, bezochten de studio. De Drukwerk singels "ik verveel me zo", "geen atoom" en "kraken, wonen, braken" zijn ook daar opgenomen. †

Dolf: ,,In die tijd sliep ik nauwelijks. Ik speelde zelf in vier bands en in de studio werden aan de lopende band opnames gemaakt. Dat ging allemaal heel snel omdat je maar 4-sporen had, dus je was zo klaar. Later werd er ook wel eens een 8-sporen recorder gehuurd.'' Volgens Dolf was de kwaliteit altijd vrij goed. ,,Zolang je er maar geen plaat van maakte had je een goede tape. De meeste bands lieten toentertijd hun platen in BelgiŽ persen want dat was goedkoop, maar zů slecht. Die beroemde grijze sound van punkplaten uit die tijd lag niet aan de opnames, maar vooral aan de belabberde kwaliteit van het vinyl. Als je dan om de een of andere reden iets door CBS liet persen, hoorde je het verschil. Nu veel van die oude opnamen op cd worden gezet, kun je het verschil goed horen, die klinken vaak heel mooi.''†

De Emma

In 1984 moest Joke's Koeienverhuurbedrijf het veldwachtershuisje in Schellingwoude verlaten. Het huis was ooit onteigend omdat het zou worden gesloopt om plaats te maken voor de ringweg rond Amsterdam. Toen het er na tien jaar nog steeds stond, verviel het weer aan de oude eigenaar, die het wilde ontruimen. De zaak bleek niet te winnen en bovendien werd de studio te klein. Ook was men al een tijdlang op zoek naar een zaal waar concerten konden plaatsvinden. †

Na een boottochtje over het IJ viel het oog op de Emma - een groot verlaten pakhuis in de Amsterdamse Van Diemenstraat. Na binnen een kijkje te hebben genomen, besloot men dat het wel geschikt was. Kort daarna trok men met een groep naar binnen en is aan de slag gegaan. ,,We kregen gelijk het kraakspreekuur Haarlemmerbuurt op ons dak en werden op het matje geroepen. We waren er zomaar ingetrokken, zonder dat eerst aan hun te vragen, dat kon absoluut niet. Misschien waren zij al bezig om het te kraken en dan hadden wij op kunnen sodemieteren, mooi niet dus.'' †

Toen men er introk was er geen enkele bestemming voor het pand. ,,Het was volkomen leeg en ongelooflijk goor. Er woonden duiven in waardoor het vol lag met stront. Iedereen is daar ook ziek geweest, schurft en de meest vreemde ziektes.'' De Emma werd een groot succes. In de zaal, die al snel door een grote groep mensen werd gerund, speelden soms wel vijf avonden per week drie bands, waaronder beroemdheden als Sonic Youth, The Scream, Toxic Reasons, D.O.A., The Membrames en vele anderen. Elke avond kwamen er een hoop mensen op af. †

De groep was inmiddels zelf op de vierde verdieping gaan wonen en beneden werd Emma's Koeienverhuurbedrijf gebouwd. Ook Dolf's huidige compagnon Beat bouwde daar een eigen studio. De studio's in de Emma hebben drie jaar bestaan en werd wederom door veel bands gebruikt. Ook werden er van veel bands die in de Emma speelde live-opnames gemaakt. †

Op een goede dag kwam oud-provo Luuk Schimmelpenninck met - volgens Dolf geantidateerde - contracten opdraven. Hij had grote plannen met het pand en ook een geldschieter gevonden die wel wat in zijn Y-tech project zag. Hij liet ons contracten zien met aannemers waaruit zou blijken dat deze allang hadden moeten beginnen. Hij had ook het hele pand gehuurd, maar liet de bewoners weten het wel leuk te vinden om met hen samen te werken. †

Dolf: ,,Wij woonden op de vierde verdieping, de enige plek waar wat hokjes waren die wij als kamers konden gebruiken. Hij wilde echter boven beginnen en bood ons aan om op de eerste verdieping kamers te bouwen. Dat hebben we gedaan en toen zijn er ook meer mensen komen wonen. Dat was een leuke tijd. Terwijl wij naar de tweede verdieping verhuisden begonnen zij met Durox-blokken boven muurtjes te bouwen. Dit deden zij overdag en vervolgens braken wij die dan deels 's nachts weer af. Een keer hebben we ook een mensfiguur uit een muurtje gezaagd op zo'n manier dat het net leek alsof hij dwars door de muur was gesprongen. Daarboven schreven we 'de geest van de Emma'.''†

De bewoners hadden een sterke positie. Ze hadden voorlopige huurcontracten en Schimmelpenninck wilde hen ook te vriend houden. ,,Die zaal beneden, met soms wel vijfhonderd wild uitziende mensen was voor hun natuurlijk heel bedreigend. Daarom waren ze heel toeschietelijk naar ons en durfde ze ons er niet uit te zetten.''†

Toen de concertzaal naar de Van Hall in de Amsterdamse Van Hallstraat verhuisde was de power er echter snel uit. Achteraf bleek dat een hele slimme zet van de geldschieter. ,,We kregen een andere zaal aangeboden - de Van Hall. Ook waren ze bereid een groot deel van de isolatie te betalen. Terwijl we in de Emma bleven wonen, gingen we met de Van Hall aan de slag. We hebben die zaal met vier of vijf mensen gebouwd - een fantastische zaal - met een mooi akoestisch plafond.'' †

Dolf heeft zich echter al snel uit de Van Hall teruggetrokken. ,,De animo van de Emma-groep was al niet zo groot meer. Bovendien kwam er op de eerste verdieping een 'zooitje tuig' te wonen, waardoor het al snel bergafwaarts ging met de zaal en wij ons hebben teruggetrokken. Later heeft Van Hall overigens nog wel een tijdje goed gedraaid.'' †

Zolang men in de Emma bleef wonen hebben Emma's Koeienverhuurbedrijf en de studio van Dolf doorgedraaid en Schimmelpenninck het leven zuur gemaakt. ,,Schimmelpenninck's kantoortje was direct boven m'n studio. De studio gaf ontzettend veel overlast, vooral als ik m'n speakers recht omhoog richtte, met lekker veel bas erin. Die man heeft echt enorm geleden. Het werd hem duidelijk dat we weg moesten. Maar we konden er niet uit want we hadden gewoon huurcontracten.''†

Toch hebben ze op een gegeven moment zelf aangeboden weg te gaan. ,,Het werd op den duur een beetje raar om 's ochtends in je blote kont naar de douche te gaan en dan mannen in driedelig pak tegen het lijf te lopen die daar een kantoorruimte hadden gehuurd. Bovendien was het een moeilijk bewoonbaar pand. We woonden allemaal op het noorden en de kamers waren 's winters niet te verwarmen. We hadden ook geen tuin meer of een plek om bijvoorbeeld aan je auto te sleutelen en wilden wel weer eens onafhankelijk zitten. Eigenlijk waren we altijd op zoek naar een mooiere en betere plek.'' †

Buiten de scene

Nadat ze de Emma hadden verlaten, zijn ze met z'n allen in een grote touringcar ruim twee maanden naar Portugal vertrokken om eens na te denken. Thuisgekomen gingen ze naarstig op zoek naar een nieuwe plek. Na twee weken zoeken vonden ze de ADM - een voormalige scheepswerf in de Amsterdamse Havens. ADM's Koeienverhuurbedrijf werd gebouwd en een hoop bands wisten direct hun weg naar deze studio weer te vinden. †

De bewoners van de ADM dachten voorlopig op rozen te zitten. Ze hadden veertig hectare grond tot hun beschikking en waren volledig vrij om alles te doen. Er waren ook geen plannen met het ADM-terrein. ,,Wij dachten goed te zitten omdat de gemeente erg lastig werd en alle grote gekraakte gemeentepanden wilde legaliseren of ontruimen. Wij zaten buiten en hadden een particuliere eigenaar.'' †

Plotseling bleken er toch mogelijkheden om de ADM te verhuren en moesten ze eruit. Ze hebben het nog anderhalf jaar weten te rekken. Er werden festivalavonden georganiseerd in Paradiso en een rechtszaak met Vrakking op de ADM, waardoor de ontruiming werd uitgesteld. ,,Toen we er toch uit moesten, stonden we alleen, we waren een beetje buiten de scene komen te staan. De grote kraakpanden waren inmiddels op een vaak hele goede manier gelegaliseerd. De tijd van de grote acties bij ontruimingen was voorbij. Er bleken ook geen mogelijkheden meer om iets groots voor langere tijd te kraken.''†

Dolf heeft toen anderhalf jaar als een soort mobiele producer in verschillende studio's in onder andere Zwitserland, en TsjechiŽ opgenomen, ondertussen uitkijkend naar een nieuwe locatie voor de studio. †

In de zomer van 1984 werd in Purmerland een oude koeienstal gevonden die geschikt bleek voor "Het Koeienverhuurbedrijf". Het voorvoegsel "Het" wijst er wat Dolf betreft op dat nu een definitieve plek gevonden is. De speelruimte en monitorruimte zijn sinds september vorig jaar in gebruik. Dull Schicksal, The Ex, Ne Zhdali (Estland), Anesthesia (KroatiŽ) en Mauser FK hebben er al een CD opgenomen. De opnames geschieden echter niet meer tegen kostprijs, maar de prijs van de studio is nog steeds laag in vergelijking met andere studio's. †

Om bands toch de mogelijkheid te geven voor relatief weinig geld opnames te maken wordt er op dit moment gewerkt aan een tweede kleinere monitorruimte die onder meer gebruikt zal kunnen worden als "Doe het Zelf Studio". Naast Dolf en Beat werken Colin (ex-Dog Faced Hermans) en Slaya (een Kroaat) als geluidstechnici in Het Koeienverhuurbedrijf. Ook is er tegenwoordig de 'Koeienverhuur mobile' waarmee van onder meer Victims Family, Construct en Dull Extended live-opnamen zijn gemaakt. †

Hoewel de huidige locatie van Het Koeienverhuurbderijf wat Dolf betreft een eindstation is, dreigt ook hier weer gevaar. ,,Er zijn plannen om Purmerend uit te breiden met vijfduizend woningen en in het slechtste geval komen de huizen tot vijftien meter van de studio. Over een jaar of zes, zeven zou het gesodemieter opnieuw kunnen beginnen. Maar ik heb zelf het gevoel van niet.'' †

Freek Kallenberg

Naar boven
Naar overzicht dit nummer
Naar Jaargang 1995