Naar archief

UIT: NN #173 van 18 november 1994† †

Loop over naar de duistere ruimten

Een ode aan Hakim Bey† †

'Manchmal eine Stunde, da bist du; der Rest ist das Geschehen.' Dr. Benn ††

Hakim Bey komt met de blijde boodschap dat de revolte binnen ieders handbereik ligt en de party ieder moment kan losbreken. Uit het handboek Tijdelijke Autonome Zone (TAZ) spreekt een ketters bewustzijn met het historisch besef dat alle linkse en rechtse dogma's slechts bedoeld zijn om de feestdrang in voorgeschreven banen te leiden naar een vooropgezet doel, dat een knalfuif helemaal niet nodig heeft. †

Zonder perspectief valt er meer te beleven. Kraak een huis, barricadeer een snelweg, zet een tentenkamp op naast startbaan of kerncentrale, verover een stad, haal een elektriciteitsmast neer, vier je verjaardag in de opera, rook een joint in de bioscoopzaal, laat het schoolfeest grandioos uit de hand lopen, gijzel een toeristenbus en bezorg ze de dag van hun leven, bouw de kerk om tot openbaar toilet. Twintig man bewakingspersoneel drijven de consumptieterreur tot absurdistische hoogtes door ongevraagd het complete inventaris van het warenhuis uit te delen. De tijdelijke autonome zone (TAZ) komt naar U toe! †

De slogan van de political correctness is: "In geval van twijfel, niet feestvieren". Alle mogelijke handelingen kunnen patriarchaal uitwerken, de ecologie verwoesten, de buitenlandse medemens onderdrukken, neonazi's op productieve gedachtes brengen, de trikont voor aap zetten, een culturele eigenheid kwetsen, een al te Europees oergevoel oproepen en bovenal: de eigen mentaliteit schaden. †

Dus blijven we maar in ons heilige huisje, kijken naar de buis en komen alleen buiten als we 100 procent zeker zijn van de onschuld van het zorgvuldig geplande samenzijn. Ieder object, iedere geste, ieder woord kan fataal zijn, zo fout als het maar kan, zonder dat we het ons bewust waren. Collaboratie zit in een klein hoekje. Eindeloos door debatterend over de finesses van vroegere flaters, voorkomt de deconstructiewoede dat er ooit nog iets gebeurt. Maar de ketters zijn niemand verantwoording schuldig. Hun ontologische anarchie en hun poŽtisch terrorisme van alledag vegen hun gat af met alle goede of slechte bedoelingen. †

Het activisme van de straat is vandaag de dag gereduceerd tot een mediavraagstuk. Hoe kom ik over en bereiken de tekens die ik uitstraal het kijkersbewustzijn? De autonomie heeft niet aan zichzelf genoeg, maar moet geproduceerd worden en van een mediaal aura voorzien, geplaatst kunnen worden in een codeerbaar vertoog plus bijbehorende identiteit. Iets dat radicaal vreemd overkomt, is per definitie suspect in plaats van dat het juichend wordt ontdekt. †

In de 'belevenissamenleving' is de wildheid een exotische waar die alleen nog met een toeristische bril kan worden waargenomen. Het idee dat je je eigen beschaving kunt verlaten, hoort thuis in de horror en wordt niet als uitnodiging opgevat. Het alternatieve leven is een bezigheid geworden van het postmoderne lompenproletariaat en wordt terecht opgevat als symptoom van een economische verarming. †

Het zijn de losers van de moderniseringsprocessen, waar je niet graag wilt bijhoren. De dropout culture genereert niet langer levenswijzen, maar behoort tot het afval systeem. In dit frisse klimaat is TAZ een giertank met drijfmest die het gespuis met veel plezier uitrijdt over het avondland. Het recylingsprocedť wordt omgedraaid en de riolen komen allen uit in de genoeglijke sfeer van de democratische gemeenschap. De fijne neus van de TAZers ruikt de stront aan de knikker en begint dan te voetballen, tot het spel over is. †

De creatieve concentratie heeft geen tijd voor haar eigen coverage. De methoden en technieken van de alternatieve openbaarheid lijken uitgeput en zijn net zo parasitair geworden als de echte media. In de huidige media verschijnen de tijdelijke autonome zone's op z'n best als Tijdelijke Entertainment Zones (TEZ). Het onderbreken van de al te bekende normaliteit met een vrolijke noot heeft als functie het consumentenbestaan dragelijk† te houden. De Pakistaan met zijn rode rozen in het cafť, de jongleurs en de levende standbeelden, de Inca's op het winkelplein, de links-radicale spandoeken die het straatbeeld opfleuren, het schandaalopwekkende praatprogramma en het goedgestylde wereldleed op de voorpagina vormen een gegeven waarmee men de confrontatie moet aangaan, wil men vermaak en autonomie uit elkaar kunnen houden. †

Verzieken is het begin van iedere geluk. Neem een thema om gerechtvaardigde verontwaardiging op te richten, verzin een Tijdelijke Algemene Noemer (TAN), bijv. tegen buitenlanderhaat en mobiliseer mensen naar de plek waar een zone kan ontstaan - dat is de taak die tegenmedia op zich hebben genomen. De TAZ verschijnt pas als de verbindingen met elke mediale voorprogrammering zijn verbroken en de ontstane ruimten worden geclaimd om, naar gelang de stemming, een zwerftocht in te zetten voorbij de grenzen van staat en fatsoen, voor zolang als het duurt. De TAZ is de ongeoorloofde vrije tijd. †

Alle sociale bewegingen komen voort uit een TAZ, maar zien deze niet als hun scheppingsmythe. De TAZ als samenraapsel van diverse paradoxen en tegenstrijdigheden strookt niet met de grote ideeŽn van de visionaire cq. wetenschappelijke grondleggers. Bewegingen teren op de energie van de TAZ, maar moeten het bestaan ervan ontkennen om hun moment te behouden. De eigen bewegingsleer moet worden opgeschoond om het perspectief helder te houden. De puinbak, de ruzies en de seksuele uitspattingen, de moedwillige vernielingen en de verbrande teddyberen worden geretoucheerd en wat overblijft is legitiem protest. Terecht, want de TAZ duurt zolang als de extase aanhoudt en duikt daarna onder. †

De TAZ is niet geÔnteresseerd in continuÔteit en dat is een raadsel waar de historische mens zich duurzaam aan blijft ergeren. Hoe plaatsgebonden de tijdelijke zones ook zijn, verbazingwekkend is dat ze iedere keer weer inbreken in de gang van de geschiedenis. Ze vormen een eigen web, zonder wetmatigheden of receptuur, waarin transhistorische gedaantes geheime verbanden aangaan, zoals Hakim Bey die beschrijft in TAZ of Greil Marcus in Lipstick Traces. †

Hakim Bey plundert de geschiedenis; aan ons om Hakim Bey te plunderen. We hebben hier niet de Bijbel van de anti-mediale beweging in handen of een evangelie dat om tekstuitleg schreeuwt, maar een boek gericht op praktijk-accumulatie. TAZ is een vertoogmixer die in de vastgelopen verhoudingen weer schwung brengt, een chaos-attractor die zoveel materiaal aanzuigt, dat het een zwart gat wordt voor de time-space traveller. Hoor de flessen knallen, het feest is al begonnen. †

BILWET

Naar boven
Naar overzicht dit nummer
Naar Jaargang 1994