Naar archief

UIT: NN #141 van 22 juli 1993 † †

Storingen uit freiburg

Congres over vrije radio

Van 23 tot en met 27 juni vond in de Fabrik fur Handwerk, Kultuur und Ųkologie in Freiburg (Duitsland), het eerste InterKonneXioness(IKX)-congres plaats. IKX is opgezet uit ontevredenheid over het huidige netwerk van vrije radio's, of eigenlijk het ontbreken daarvan. Het congres moest een eerste aanzet geven.

IKX is een initiatief van Radio Dreyeckland, het enige onafhankelijke radiostation van Duitsland. Radio Dreyeckland bestaat al 15 jaar en zend sinds 1988 legaal vanuit haar "open studio" in Freiburg uit. IKX kwam gedeeltelijk tot stand met een subsidie van 470.000 DM uit het EG-fonds, verspreid over 3 jaar. De andere helft wordt gezocht in alternatieve fondsen zoals de Duitse stichting Buntstift, die ook aan de organisatie van het congres heeft meegewerkt.† †

IKX wil een netwerk creŽren van vrije radio's in Europa. Men hoopt dat het hierdoor in de toekomst gemakkelijker wordt internationalistische programma's en -informatie, binnen en buiten Europa, uit te wisselen en dat het de samenwerking bevordert. IKX zal vooral fungeren als bemiddelaar waarop belangstellenden een beroep kunnen doen. Het is van belang dat men de structuur van de mainstream media niet in kleine schaal reproduceert. Daarom is de dialoog in de vorm van congressen en samenwerking - zoals het uitwisselen van programma's en personeel - beslissend. †

Een betere samenwerking tussen de Europese vrije radio's betekent overigens niet automatisch een betere berichtgeving, vooral niet over de zogenoemde Derde Wereld. Daarom hoopt men dat in de tweede fase ook veel vrije radio's uit de Derde Wereld aan het project zullen meewerken. Men wil niet alleen projecten in de Derde Wereld ondersteunen, maar ook een discussie beginnen rondom de berichtgeving hier in Europa, zodat we onze verwachtingen en vooroordelen ten opzichte van onze "companeros" uit het zuiden onder de loep kunnen nemen. †

Onder het motto "let 'them' talk over 'their' own world" verwacht men dat we over directe informatie, vrij van westerse stereotypen en clichťs, kunnen beschikken en iets meer over hun dagelijkse leven te weten zullen komen. Misschien leren de Europeanen de Derde Wereld dan eindelijk niet meer als slachtoffer of potentiŽle revolutionairen zien. †

Het is de bedoeling dat tenslotte mensen uit de solidariteitsbewegingen, alternatieve nieuwsagencies, onderwijsinstellingen, organisaties, mainstream journalisten en geÔnteresseerden in de Derde Wereld in het algemeen, gebruik gaan maken van het netwerk. Het is vanzelfsprekend dat deze groepen of individuen ook IKX van informatie zullen voorzien. IKX wil ook vooral vrouwen- en migrantengroepen aanmoedigen zich bij het netwerk aan te sluiten. †

De opkomst

Hoewel de opkomst op het congres wat tegenviel was het heel gezellig. Er waren 27 organisaties aanwezig met ongeveer 70 participanten: radiomakers, migranten vrouwenorganisaties, alternatieve journalisten en nieuwsagencies uit verschillende Europese landen. Uit Spanje kwam de grootste delegatie, met 4 illegale zenders. †

Illegale zenders worden overigens zo langzamerhand museumstukken. Naast de Spanjaarden waren er twee andere piratenzenders aanwezig: Radio 100 uit Amsterdam, die ikzelf vertegenwoordigde en de Pressure Group Freies Radio Wien uit Oostenrijk. De Griekse radiomakers kwamen niet opdagen omdat de toeristenvluchten waren volgeboekt. Ook Franse en Italiaanse radioliefhebbers waren afwezig omdat deze op dezelfde data hun landelijke bijeenkomsten hadden. Dit gebrek aan communicatie onderstreept nog eens het belang van IKX. †

Wel waren er deelnemers uit Noorwegen, Rusland, Engeland, Zwitserland en de "companeros" van de voormalige Radio Venceremos uit El Salvador die tegenwoordig Radio Farabundo Marti heet en de ex-Tupamaros Panamericana uit Uruguay van La radio de la gente (de radio van het volk). De deelnemers betaalden tussen DM 80,- en DM 100,- voor de inschrijving (inclusief eten en bed). Maar mensen zoals ik, die over weinig geld beschikken, kregen dit door de organisatie betaald. Ook reiskosten werden gedeeltelijk vergoed. Omdat slaapplaatsen in de "Fabrik" schaars waren, sliepen de congresleden verspreid over de hele stad, in studentenhuizen of bij de organisatoren zelf. †

Tijdens mijn zoektocht naar aan goedkoop ticket naar Freiburg ontdekte ik dat het veel goedkoper is naar Spanje of TunesiŽ te reizen dan naar ons geliefde buurland. Tot mijn ongenoegen was ik de enige vertegenwoordigster uit de Lage Landen (dus geen mogelijkheid tot meerijden). Hoewel dit natuurlijk schandalig is, is het ook interessant omdat ikzelf geen Nederlander ben. Het zegt misschien iets over de integratie in het land van Kosto en Bolkestein. Na bijna tien uur rijden, vliegen, fietsen, zwemmen, lopen, liften en roeien kwam ik uiteindelijk op mijn plaats van bestemming. En het regende nog ook. †

De werkgroepen

Elke dag vonden er tegelijkertijd verschillende werkgroepen plaats, die soms de volgende dag werden vervolgd. Zoals bijvoorbeeld de werkgroep over "Projections, idealisations, selective images in alternative Radio reporting- Example Latin America" die op zaterdag de werkgroep "South/North contacts" overnam. †

Verder waren er werkgroepen over berichtgeving over de Derde Wereld en ecologie in de Europese media; over het belang van culturele programma's voor migranten; de zin van synchronisatie van niet-Duitse programma's en over de berichtgeving van Europese feministische media over vrouwen uit de Derde Wereld. De middag van de tweede dag werd onderverdeeld in twee groepen: een vrouwen- en een mannen groep. Daarnaast werd er ook een poging gedaan om daadwerkelijk netwerken van vrouwen, migranten, Noord/Zuid en alternatieve nieuwsagencies op te zetten. †

Zelf was ik, omdat ik daar vandaan kom, uitgenodigd om de werkgroep over Latijns-Amerika bij te wonen. De bedoeling was een discussie te beginnen over de berichtgeving van Europese vrije radio's over Latijns-Amerika. Centrale vragen waren: is er sprake van idealisering en eurocentrisme? Waar komt de informatie vandaan? Wie beslist wat en wanneer iets uitgezonden gaat worden? enz. †

Ik zou over mijn eigen ervaring vertellen met het programma over "Braziliaanse toestanden" dat ik voor Radio 100 maak. Dat betekent dat ik, als Braziliaanse, over "mijn eigen volk" bericht geef, wat misschien anders is dan wanneer een Nederlander een programma over BraziliŽ zou maken. †

Tijdens de discussie werden de "companeros" van Radio Panamericana uit Uruguay vertegenwoordigd door Yessie Macchi en van Radio Farabundo Marti door Marina Manzares. Ze vertelden over de geschiedenis en over het belang van hun radio's in de politieke ontwikkeling van hun land en vroegen om steun en solidariteit. Maar van een echte discussie was nauwelijks sprake. De vertaling tijdens het congres vormt een hoofdstuk apart. Er waren studenten uit de stad uitgenodigd, zonder betaling denk ik, om vertalingen te verzorgen, maar dat liep niet altijd even soepel. †

Het lastigste was dat in bepaalde werkgroepen vaak maar ťťn persoon de gesproken taal, meestal Spaans, niet beheerste. Vervolgens moesten congresleden en/of organisatoren die twee of meer talen spraken zelf gaan vertalen. Af en toe was het hierdoor behoorlijk chaotisch. Vooral in de grote bijeenkomsten toen men met behulp van koptelefoons, tegelijkertijd in drie verschillende talen discussieerde. †

Netwerken

Wegens gebrek aan belangstellenden kwam er geen netwerk van migranten tot stand. Er waren slechts een paar migranten aanwezig en zelfs de voorzitster van de werkgroep kwam niet opdagen, wat ik als symptomatisch beschouw. Verder waren er niet genoeg Europeanen die belangstelling hadden voor de migrantenproblematiek binnen de Europese vrije radio's. Iemand van radio LORA uit Zwitserland durfde zelfs te zeggen dat hij geen belangstelling had voor wat er met migranten radiomakers hier in Europa gebeurt. Hij wilde wel zijn solidariteit aan de "companeros" in het Zuiden betuigen, maar zodra zij hier komen wonen, verliezen solidaire medemensen hen vaak uit het oog of kan het hen geen reet meer schelen. †

Het netwerk van vrouwelijke radiomakers kwam wel van de grond. We verwachten in de toekomst in samenwerking met vrouwenorganisaties een bijeenkomst te organiseren. Daarnaast hebben de "companeros" van Radio Panamericana een groot project opgezet dat de contacten tussen Paraguay, Chili, Bolivia, BraziliŽ, ArgentiniŽ, Uruguay en Midden-Amerika moet bevorderen (een kopie van het project in het Spaans kun je bij NN bestellen). †

Verder gaat IKX in 1994 een handboek uitgeven: "Counter Waves-The guide to non-commercial radio stations in Europe" met informatie over de toestand van Europese vrije radio's. Nederlandse vrije radio's zijn van harte welkom om een bijdrage te leveren. Hiervoor moet je een kort verslag schrijven met onder andere de juridische situatie van de zender. †

Afspraken

Er werden ook enkele afspraken gemaakt over programma's uitwisseling:

-men moet de oorspronkelijke taal en muziek van programma's respecteren;

-radio stations die over extra materiaal (zoals K-7) en apparatuur beschikken, kunnen die direct naar de "companeros" in het Zuiden sturen;

-als je een programma te ruil aanbiedt, moet je een schriftelijke samenvatting bijvoegen in een van de 5 IKX-talen (Spaans, Italiaans, Frans, Engels of Duits). Je kunt het ook direct met radiostations regelen. De bestandenlijst kun je bij IKX vragen;

-IKX gaat in de toekomst programma's synchroniseren en vervolgens een lijst met de aangeboden gesynchroniseerde programma's in de IKX-nieuwsbrief publiceren. Deze nieuwsbrief zal 5 keer per jaar verschijnen;

-de programma's die aangeboden worden moeten voornamelijk achtergrondinformatie bevatten. Geen nieuws, anders worden het "oldies". †

In de toekomst gaat de nieuwsagency IPS (InterPress Service) een radioproject opzetten dat waarschijnlijk over een jaar zal gaan functioneren. Op dit moment zijn ze bezig met het werven van fondsen en met het zoeken naar potentiŽle abonnees. In de initiŽle fase zal het in het Spaans gesproken worden, later ook in het Engels en Frans. †

Op vrijdagavond hebben congresleden in samenwerking met Dreyeckland's medewerkers de hele nacht live uitgezonden. In de tussentijd hebben we van lekkere kebab kunnen genieten, die door een Koerdische radiomaker/amateur kok uit Dreyeckland werd bezorgd. †

Voor de slotavond waren trommelaars uitgenodigd om wat "tam-tam" te komen spelen. Mijn vriendin uit Noorwegen was verbaasd dat in er BraziliŽ geen straatmuzikanten, zoals bij ons op de Dam, bestaan. In haar voorstelling was BraziliŽ bevolkt met "tam-tam" spelende Afro-Brazilianen. Dit soort bijeenkomsten leveren trouwens ook een bijdrage aan de strijd tegen racisme en discriminatie omdat mensen elkaar persoonlijk leren kennen. We zijn allemaal van vlees en bloed. †

Nadat de "tam-tammers" hadden gespeeld, kwamen vier mooie Ghanese vrouwen hun danskunst laten zien. Ik heb niets tegen folkloristische uitingen, maar ik verbaasde me erover dat dit soort dingen te zien waren precies op een congres waarin clichťs en stereotypen centraal stonden. Als tegenwicht verwachtte ik wat jodelen, kozak- of klompendansen, maar zulke groepen waren niet uitgenodigd. †

Ondanks de communicatiestoornissen, de meisjes van "Contrabanda" uit Barcelona hebben IKX zelfs opnieuw gedoopt als "Interferencias" oftewel "storingen", was het congres toch een succes. De discussies namen de hele dag in beslag, wat erg vermoeiend was, maar wel de moeite waard. Over een paar maanden krijgen alle deelnemers een verslag van het congres, waarover jullie nog zullen horen. Tot volgend jaar! †

Gis

Naar boven
Naar overzicht dit nummer
Naar Jaargang 1993