UIT: NN #121 van 15 oktober 1992   

Palestijnse gevangenen in hongerstaking 

27 September begonnen In alle grote bajesen in Israël gevangen Palestijnen een hongerstaking. 3 Oktober deden naar schatting 5000 mensen mee. Op 11 oktober stopten de gevangenen in de meeste bajesen de staking weer na een overeenkomst met de gevangenis-autoriteiten. De hongerstaking, die formeel werd aangekondigd in een brief aan VN-secretaris generaal Butros-Ghali, was gericht op verbetering van de zeer slechte omstandigheden in de Israëlische gevangenen-inrichtingen voor Palestijnen. 

Israël beweerde in de westerse media dat de hongerstaking een poging was om het 'vredesproces' tegen te werken. Een doorzichtige propagandatruc die het beeld in de media over de hongerstaking echter sterk heeft beïnvloed. De geschiedenis laat naast israëlische 'low intesity marteling' ook kontinu strijd zien tegen de omstandigheden in de gevangenissen. In 1980 vielen bij een hongerstaking twee doden nadat zij gedwongen waren gevoed. 

Dit is de eerste hongerstaking in alle gevangenissen sinds maart '87 wat duidt op een serieuze verslechtering van de condities. Mensenrechtenorganisaties kregen het afgelopen jaar van gevangen te horen dat de omstandigheden in gevangenissen verder verslechterden. 

De cijfers 

Momenteel bevinden zich naar schatting 12.500 Palestijnen in Israëlische gevangenenkampen of gevangenissen; zo'n 500-1000 meer worden in kort durende detentie gehouden. Volgens een Israëlische militaire woordvoerder zat in mei '92 tweederde van de gevangenen vast in militaire gevangenenkampen bestuurd door het Israëlische leger en militaire politie, waar ze meerdere jaren kunnen worden vastgehouden in tenten of andere tijdelijke voorzieningen. Het resterende deel zit vast in gevangenissen bestuurd door de civiele Israëlische Gevangenis Diensten, waar ze 21 tot 24 uur per dag zitten opgesloten in kleine cellen. De cellen zijn smerig, overbevolkt en ontberen ventilatie. 

Joodse en Arabische kriminele gevangenen in Israëlische gevangenissen kennen betere omstandigheden en worden beter behandeld dan Palestijnse politieke gevangenen. Israël schendt struktureel de VN-code voor minimumregels voor de behandeling van gevangenen. De overtredingen omvatten het ontbreken van voldoende voedsel en medische zorg, overbevolking van cellen, fysieke mishandeling, isolatie en intimidatie en het ontzeggen van het uitoefenen van religie. 

De omstandigheden 

We schreven al eerder over de situatie van Palestijnse gevangenissen van Israël, bijvoorbeeld in NN #64 (23-8-90). Een citaat uit het in dat nummer geplaatste artikel. Het gaat over één gevangenis(kamp), Meggido Prison: 'De gevangenisafdelingen en tenten zijn extreem druk bevolkt. Omdat er teveel mensen in een tent moeten, slapen velen buiten. Vaak, tijdens het dagelijkse tellen van de gevangenen, worden de gevangenen geprovoceerd door bewakers. Meerder malen betraden zij volledig bewapend de tenten en soms schieten ze traangas (eenmaal werden er 170 traangasgranaten binnen de gevangenis afgeschoten). Gevangenen worden onderworpen aan fouillering en vernederende bevelen zich te ontkleden. De gezondheidssituatie van de gevangenen is zeer slecht. In het winterseizoen komt de regen door gaten in de tenten naar binnen. Door de kou leiden gevangenen aan bevroren handen en voeten. Er zijn geen doktoren of medische voorzieningen, noch zijn enige noodzakelijke medicijnen aanwezig. Gevangenen wordt lektuur en onderwijsmateriaal geweigerd. De hoeveelheid voedsel is verminderd na een hongerstaking in juni 1989. De Palestijnse politieke gevangenen in Meggido worden ook nog eens geterroriseerd door criminele Israëlische gevangenen uit een naastgelegen gevangenisafdeling.'  

Algemeen geldt dat door de slechte hygiëne en behandeling er veel zieken onder de gevangenen zijn. 'Vooral huidziekten en ooginfekties komen veel voor, soms bij het grootste deel van de gevangenen in een afdeling.' 

Eisen 

Het eisenpakket was opgedeeld in algemene en specifieke eisen, de laatste gericht op met name genoemde gevangenissen en praktijken. De algemene eisen omvatten onder meer:

- Stopzetting van de praktijk van een eenzame opsluiting en het dreigen daarmee.

- Het verbeteren van de medische voorzieningen en het stopzetten van "de politiek van gezondheidsverwaarlozing die tegen ons wordt toegepast".

- Vrijlating van bejaarde mensen en mensen die lange periodes vast hebben gezeten.

- Het vergroten van de luchtplaatsen en de luchttijd.

- Stopzetting van de politiek van fysiek geweld en de willekeurige fouilleringen ç1ie als enig doel hebben de gevangenen te vernederen. Stopzetting van de politiek van kollektieve straffen.

- Het verwijderen van betonnen of asbest platen van de ramen waardoor geen licht en lucht de cel in kan komen.

- Beëindiging van de overbevolking van cellen.

- Een verzekerde en kontinu beschikbaarheid van warm en koud water. Nu ontstaan problemen met gezondheid en de mogelijkheid om zelf te koken.

- Toestaan van de mogelijkheid tot scholing binnen de gevangenis.

- Stopzetting van bemoeienissen met behulp van geweld of dreiging daarmee met nationale of religieuze vieringen. 

Het kompromis 

Het Mandela Instituut voor politieke gevangenen gaf 12 oktober een verklaring uit "in het licht van de] tegenstrijdige berichten in de pers" en om de status van de hongerstaking te verduidelijken. Daaruit het volgende:  

11 Oktober kondigden afgevaardigden van de gevangenen in de Jneid bajes aan dat na intensieve onderhandelingen met de gevangenisautoriteiten een voorlopige overeenkomst was gesloten die het volgende inhoudt: 

• De gevangenisautoriteiten beloofden ingrijpende verbeteringen van de leefomstandigheden in alle gevangenissen. Afgevaardigden van die autoriteiten bezoeken dinsdag 13-10 alle gevangenissen om de verbeteringen te specificeren die daar worden geïmplementeerd. - De autoriteiten zullen het principe aksepteren van een gelijke behandeling van alle gevangenen op basis van de best mogelijke omstandigheden, zodat de huidige situatie van een veelvoud aan standaards verdwijnt.
• De uiteindelijk overeenkomst over de nieuwe omstandigheden wordt dinsdag 13-10 gesloten na afloop van joodse feestdagen.
• Het gevangenenkomitee in Jneid schort de hongerstaking op in afwachting van de uitvoering van bovenvermelde garanties. Het zal ook andere gevangenissen aanraden hetzelfde te doen op basis van bovenvermeld resultaat.

Nadat de gevangenen in Jneid 11 oktober om 17u stopten, schortten een uur later de gevangenen in drie andere bajesen de hongerstaking op. In een andere gevangenis waar het instituut informatie over kreeg gingen de gevangenen door. Het Mandela Instituut is blij met het resultaat maar voelt tegelijkertijd de noodzaak voor verdere akties om goede omstandigheden te krijgen en te handhaven. Daar er geen aanwijzingen zijn voor het beëindigen van de politiek van isolatie van gevangenen blijft het instituut ook daarover bezorgd. 

rik 

Met dank aan de voortreffelijke informatievoorziening via APS bulletinboard: 020-6842147. 

Het ANP melde woensdag 14-10 dat een gevangene aan de gevolgen van zijn maandag gestopte hongerstaking is overleden.