UIT: NN #99/100 van 19 december 1991  

VN-orgaan veroordeelt gedwongen ontruimingen 

28 September j.l. nam de Verenigde Naties Sub-Commissie ter Voorkoming van Discriminatie en Bescherming van Minderheden een resolutie aan waarin gedwongen ontruiming als een grove schending van het internationaal recht wordt bestempeld. Ontruimingen zijn in strijd met het internationaal erkende recht op geschikte woonruimte. De Sub-Commissie legde er bij de uitspraak de nadruk op om onmiddellijke beperkingen op alle niveaus in te voeren met betrekking tot de uitvoering van gedwongen ontruimingen. 

Het vuur werd Nederland in de zitting na aan de schenen gelegd. Hiervoor was Habitat International CoalitIon (HIC) verantwoordelijk. Dit is een, volgens eigen zeggen, los van enige regering staande organisatie, werkend voor het recht op huisvesting en tegen ontruimingen. HIC was ook verantwoordelijk voor het op de agenda van de Sub-Commissie krijgen van het onderwerp. Nederland kon op de zitting gestelde vragen t.a.v. huisvestingsproblematiek en gedwongen ontruimingen niet beantwoorden. Iets wat ze absoluut niet lekker zat, daar Nederland in de ogen van de V.N. nooit iets fout doet. 

Mensenrechtenschennis 

De resolutie erkent duidelijk dat gedwongen ontruimingen voortduren in vele landen en jaarlijks vele miljoenen mensen treffen. Er is ook vastgelegd dat misleidende projectontwikkelingen vaak resulteren in massale en gedwongen ontruimingen. Het document hekelt de vele bedekte termen die regeringen hanteren om met geweld gepaard gaande gedwongen ontruimingen te verhullen en te rechtvaardigen met termen als: 'het verbeteren van het leefmilieu, stadsvernieuwing en vooruitgang en ontwikkeling'.  

Gesteld wordt dat ontruimingen kunnen worden doorgevoerd 'door een aantal partijen inclusief maar niet gelimiteerd tot nationale regeringen, projektontwikkelaars, planners, huisbazen, speculanten en internationale financiële instituten en hulpagentschappen.' 

De VN-Sub-Commissie is 'verstoord doordat gedwongen ontruimingen en dakloosheid, sociale konflikten verergeren en vrijwel altijd de allerarmsten treffen, meestal sociaal, economisch, ecologisch en politiek benadeelden en kwetsbare groepen in de maatschappij, terwijl de belangen van meer machtige sociale groepen behartigd worden.' De resolutie benadrukt het belang van 'onmiddellijke geschikte en voldoende compensatie en/of alternatieve huisvesting' voor hen die uit hun woning gezet zijn en benadrukt dat de uiteindelijke verantwoordelijkheid ter voorkoming van ontruimingen bij regeringen ligt. 

HIC benadrukt in een verklaring dat de term ontruiming een groot scala van praktijken omvat, vaak onder de naam "verplaatsing", 'gedwongen verwijdering' en 'sloppen opruimen' die overal ter wereld zowel in steden als op het platteland plaatsvinden. Scott Leckie, HIC-afgevaardigde bij de VN-zitting, zei "dat de bereidwilligheid van een gezaghebbend VN mensenrechtenorgaan om concrete actie tegen gedwongen ontruimingen te ondernemen zeer veelbetekenend is, en een proces op gang kan brengen gericht op het toeroepen van een halt op deze praktijken". 

Praktisch nut 

Het praktisch nut van deze 'historische' resolutie kan groot zijn, volgens een handleiding van HIC, met de titel 'hoe de resolutie over gedwongen ontruimingen te gebruiken'. 'Alhoewel in technische en juridische zin de resolutie niet als rechtelijk bindend kan worden gezien, kan haar nut binnen politieke initiatieven, campagnes voor huisvestingsrechten en tegen ontruimingen, als ondersteunend juridisch document, (...) van groot belang zijn.' 'Hoe meer akties uitgevoerd worden die gebaseerd zijn op de resolutie, hoe meer kracht de resolutie zal ontwikkelen.' 

In de handleiding staat een groot aantal tips. Onder de kop 'publikatie en distributie' het breed publiceren van de resolutie, het krijgen van publiciteit, het sturen naar onderzoeksgroepen enz. Daarna bij 'gebruik voor wetgevende en plaatselijke toepassingen', het onder de aandacht brengen van de resolutie bij advocaten, mensen werkend voor huisvestingsorganisaties en tegen ontruimingen e.a. Er wordt opgeroepen de resolutie bij alles waar het enigszins betrekking op heeft te gebruiken. Ook dient de resolutie naar voren te worden gebracht bij geplande bouw-/sloopprojecten en wetgevingspogingen. 

Bij 'politieke toepassingen' gaat het over het onder de aandacht brengen van de resolutie bij de regering. Er worden een aantal konkrete vragen aan de regering bij geleverd. Waaronder het serieus nemen door hen van de resolutie en eventuele konsekwenties voor toekomstige wetgeving e.d., het aanbieden van alternatieve huisvesting en het vragen om een officiële verklaring. Aangeraden wordt bij de VN betrokken landgenoten te ontmoeten en ze uit te horen of te beïnvloeden. 

Daarna wordt bij het kopje 'strategies gebruik' gesteld 'dat wellicht een van de belangrijkste gebruiksmogelijkheden van deze en andere VN-resoluties het vermogen is om er de regering mee in verlegenheid te brengen.' Dat geldt natuurlijk net zo goed voor plaatselijke autoriteiten, die ook niet graag met VN-resoluties die tegen hun belangen indruisen om de oren worden geslagen. De resolutie kan worden gebruikt als drukmiddel tegen mensen of organisaties die ontruimingen uit willen voeren, door te dreigen de zaak bij de VN aanhangig te maken en dat te gebruiken als onderhandelingsmiddel.  

De anders lokale gebeurtenis van een ontruiming kan door die aan te brengen bij de VN internationale aandacht gaan vragen. HIC zal zaken in meerdere mensenrechtenorganisaties van de VN aan de orde stellen en er voor proberen te ijveren. Als laatste wordt in de handleiding 'mogelijk gebruik in campagnes' aan de orde gesteld.   

Meer info: schrijf Habitat International Coalition, Havikstraat 38bis, 3514 TR Utrecht