UIT: NN #98 van 28 november 1991  

DONDERSLAG 

Een goed woord voor de RARA-bommengooiers kan er best vanaf. Eindelijk weer eens een aktie. Welk een enorme knal en wat een rumoer! 

Het meest vreemde effekt was wel dat de schokgolven hoog waren, maar binnen de kortste tijd uitgerold: de media kauwden er nog een dag op en toen was het voorbij, ook in de kroeg. De donderslag kwam niet alleen uit een heldere hemel, hij kwam ook terecht in de woestijn. De bommen aksentueerden vooral dat er nauwelijks iets of iemand meer beweegt. Nederland is een politiek woestijnlandschap geworden, met hier en daar nog een verdwaalde nomade en verder veel saai zand. Dat maakt de materiaalkeuze van Rara des te opzienbarend. Misschien kunnen zij niet veel doen aan het landschap waarbinnen ze moeten opereren, maar ze zouden er op z'n minst rekening mee moeten houden. 

Het middel  

Allereerst wat neutrale observaties. Leerzaam was het feit dat als je twee bommen af laat gaan en er één erg spektakulair is (op een haar na een heel woonhuis uit een dorp wegblazen, en dat in Nederland), de andere er niet meer toe doet. Over de even krachtige bom bij het ministerie heeft niemand het ooit gehad. Het enige dat nog het opmerken waard was, was dat 'ie waarschijnlijk in het verkeerde gebouw terecht was gekomen. Deze lijn volgen wij; we hebben het over de bom bij de Kostootjes (Annemarie Grewel in de Groene) en hun net verbouwde woning. Waar August de show stal, maar daar kon Rara natuurlijk niets aan doen (Kosto en de pers hadden altijd wel zoiets gevonden, anders waren ze wel met een kwakkelende buurman op de proppen gekomen).  

Als we zo vrij mogen zijn de opmerkingen -diskussies kan je het moeilijk noemen- in radikaal-linkse kringen samen te vatten, dan valt op dat er over de keuze van het thema (asielaanvragers) of het doelwit (de verantwoordelijke staats-sekretaris) weinig (verschil van) mening was -"waarom ook niet"-, maar wel over het gekozen middel. Hierbij kunnen wij ons ten dele aansluiten, al vinden we dat je best mag denken over welke andere doelen binnen dezelfde problematiek wellicht beter zouden zijn.  

De bom schoot zijn doel voorlopig verregaand voorbij. De knal was zo immens dat de media -die toch voor een groot deel de diskussies bepalen- alleen aandacht voor dat spektakel hadden. Of het huis nu gesloopt zou moeten worden of niet, in dezelfde krant mocht Kosto wel drie keer vertellen hoe ze nét lacherig een borreltje namen toen verderop een doffe dreun... Erg weinig van al die woorden gingen over de verklaring en ze konden zelf ook nauwelijks meer dan een paar alinea's volkriebelen over de ("humane") asielpolitiek van de staats-sekretaris en vonden links en rechts woordvoerders die Kosto een hart onder de riem steken. Nu zijn de media per definitie op die tour, maar dat weet je, en daar heb je toch wat invloed op. 

Als je voor zo'n knal kiest, weet je dat argumenten niet meer aan bod zullen komen. Er is daarom veel te zeggen voor de theorie dat een minder spektakulaire aanpak veel meer effekt zou hebben gesorteerd, en dan rijst de vraag: waarom zo? Als je besloten hebt om deze meneer wegens dit thema aan te pakken, waarom dan niet ehhh... zijn auto in de fik? Of een hit en run aktie waarbij je zijn huis binnenvalt of alle ruiten ingooit? Of een veel minder krachtige bom, waardoor alleen de achterpui een beetje ontglast wordt en het keukengerei wat door de war gegooid wordt? Voor deze keuzes moeten de aktivisten, als het goed is, gestaan hebben, en in de persverklaring valt geen enkele legitimering te ontdekken voor dit op twee na zwaarste middel (rest nog De Ontvoering en De Moord). 

Dan had je ook dat gezeur met die poes niet gehad, was er meer over de problematiek waar het om moet gaan gekomen, mits natuurlijk zorgvuldig uitgevoerd anders was er weer te weinig belangstelling voor de aanslag geweest. Het gaat er hier natuurlijk om wat nu precies de praktiese bedoeling van de aktie was. De persverklaring meldt alleen dat ze Kosto eens wilden laten merken wat het is om uit huis verdreven te worden en wat algemeen opgeworpen balletjes aan het eind in de trend van "wij willen met ieder die betrokken is, proberen deze politiek te keren, door vragen te stellen die niet gesteld worden en grenzen te trekken". 

Onze vraag over het waarom van dit middel blijft hiermee dus onbeantwoord. Je zou je tenslotte af kunnen vragen of het binnen hetzelfde kader niet veel effektiever was geweest om de man tijdens een redevoering waar veel camera's bij zijn, een vette slagroomtaart in zijn gezicht te stampen. Je had er veel publiciteit mee gekregen en niemand zou hem zielig hebben gevonden, en je had een diskussie qp gang gebracht doordat ook meer gematigde kringen zich niet te benepen zouden hoeven te voelen om kritiek op hem uit te oefenen. In plaats van het beschamende gekruip dat je nu zag, van Groenlinks, Vluchtelingenhulpen en dergelijke. Bovendien kreëerde je dan misschien het begin van meer (direkte) aktie, terwijl nu de voorhoede het antwoord al gegeven heeft. 

De strategie  

Hiermee zijn we van de taktiek bij de strategie beland. Binnen de woestijnsituatie zijn initiatieven nodig, zowel t.o.v. de algemene ingeslapenheid als t.o.v. deze specifieke problematiek (vluchtelingen, racisme, Europese eenwording). De bomaanslagen waren zo'n initiatief, maar het is de vraag -en die dient gesteld te worden- of het er een was die positief zal uitwerken. Brengt het beweging op gang (op straat, op papier, in het hoofd), produceert het een vruchtbare diskussie, dan kunnen we er wat aan hebben. Slaat het de kiemen die er nog steeds zijn dood, jaagt het mensen weg, doet het diskussies afleiden, dan is het fout.  

Zo simpel ligt het, en die "kosten-baten-berekening" kan iedereen proberen te maken, en omdat zo'n aanslag uitwerkingen heeft op het hele klimaat en heel links, mag ook iedereen er over meepraten. Laat je niet afschrikken door argumenten als "niemand anders doet wat, dus houd je mond maar". Het tweewekelijks uitbrengen van een aktieblad, bijvoorbeeld, is ook een van de noodzakelijke woestijninitiatieven. 

Naast dit alles, willen we weten waarom dit thema nu centraal moet staan. Ook hierover is in de verklaring, waar Rara dit uit zou moeten leggen, niet veel te vinden. Ja, wel over hoe érg het allemaal is wat Kosto c.s. uitspoken, maar niet waarom juist dit zo erg is dat hiervoor de bommen uit de kast gehaald moeten worden (en niet voor vergiftigde polders, vrouwenhandel, Koerdenmoord, cityvorming of supermarktmuziek). Ook voor deze keuze moeten de kameraden gestaan hebben...  

We gaan ervan uit dat er een eerlijke bezorgdheid is over het toenemende racisme en het moordende asielbeleid. Maar daarnaast hebben we het vermoeden dat de vluchtelingen als 'zeehondjes' gebruikt worden, omdat je ermee aan kunt tonen dat de machthebbers fout zitten. Nu het ideologies niet meer mogelijk is. Dat de vluchtelingen hier naartoe komen, vloeit voort uit de oorlog en verderf die het imperialisme (excusez le mot) zaait, al mag je dat niet meer hardop zeggen.  

Die relatie tussen aktievoerders en thematiek is al problematies, omdat de aktie de situatie van de vluchtelingen kan veranderen. Die kan erdoor verbeteren, maar ook verslechteren. Rara kiest er bewust voor om de boel te polariseren, waar wat voor te zeggen is, maar ook tegen. Er is immers geen garantie dat dit soort geïsoleerde oprispigen geen harde racistiese reakties zal opwekken en daarvan zullen dan vluchtelingen of gekleurde mensen het eerst slachtoffer zijn. Aan de andere kant is met stilte en verlamming ook niemand gediend, behalve de regenten. 

De verklaring  

Het wordt tijd om het over de verklaring te hebben. De omvang van de epistels doen er niet toe, wat geeft het in hemelsnaam dat die zo groot is? De eerste indruk is dat 'ie redelijk prettig wegleest. De zinnen waar je over struikelt zijn op de vingers van een hand te tellen. Verder worden er een aantal zaken aangekaart die aan het denken zetten. Bij nauwkeurige lezing begint er echter steeds meer te knagen. 

BVD en HP hebben zich uitgeput in het zenden van zuinige komplimentjes over de intelligente inhoud van de verklaring. Het eerste deel getiteld 'chronologie' bestaat uit bij elkaar geharkte voorbeelden uit binnen- en buitenland die aantonen hoe hoog de racistiese tendens bij maatschappij en regeringen oploopt. Hoewel de voorbeelden nogal lukraak gekozen lijken, krijg je enig inzicht in het Nederlandse beleid.  

Daarna wordt gezocht naar een verklaring voor dat beleid, en die is opzienbarend. Men slaat namelijk aan het psychologiseren. Rara stelt dat de kruistocht tegen buitenlanders te verklaren is uit een daadwerkelijk bestaande angst/paranoia bij de regenten. De handelswijze van Kosto ("en consorten") komt voort uit het spookbeeld dat zij hebben van een wereld met veel 'buitenlanders' In Nederland/West-Europa. Alleen zullen ze dat nooit zeggen. Hiermee wordt de stap gezet om de -bij radikaal-links zo makkelijk ingezette- wereldkomplottheorie los te laten.  

De politiek wordt niet meer onderverdeeld in het voor de bevolking zichtbare theater, en de verborgen wérkelijke macht, waarbij de eerste vooral de funktie van bliksemafleider heeft. Nee, de schuld wordt gelegd bij de regering en de parlementariërs en het enige komplot is nog dat zij niet het achterste van de tong laten zien of -kan het nog democratieser?- geen echt beleid voorleggen. Terwijl deze analyse op zekere manier platter is dan de 'anti-imperialistiese' die we gewend zijn (waarin alles met alles verband hield, hoewel Rara in het verleden nog meeviel vergeleken met andere 'guerrillaverklaringen' in het buitenland), is het taalgebruik juist wolliger geworden. Wat dat betreft sloegen Koot en Bie de plank nogal mis met het Rara-lid dat bij Juist Just op mocht treden.  

Het is meer filosoferen dan verklaren, en we vonden bij onszelf een behoefte waarvan we zelfs nooit gedroomd hadden dat die mogelijk was: een beetje meer ouderwets anti-imperialisme had de verklaring een stuk helderder gemaakt! Het is nu echt zoeken en draaien met zinnen om te distilleren welke oorzaak aan welk gevolg geknoopt wordt. Wat Kosto nu eigenlijk op zijn geweten heeft moesten we overigens van Anil Ramdas in De Groene lezen (het enige blad dat wat zinnigs te melden had). Het hele feit dat vluchtelingen ontstaan door de uitbuitingspolitiek van Het Noorden in de Derde Wereld, wordt in de verklaring ergens onder de wol weggemoffeld. Daarnaast wordt wel gesteld dat de vreemdelingenhaat in Europa nu zulke vormen aanneemt, dat er snel iets moet gebeuren, dus dat is een zijdelingse verklaring voor de bom. 

Het slot van de verklaring is echter weer zwaar treuren. Het filosoferen loopt nu echt uit de hand, en er valt geen touw aan vast te knopen. Maar nu begrijpen we ineens wat er aan de hand is, want dit is geen ideologie meer, ook geen echte filosofie natuurlijk, nee hier wordt regelrecht geprobeerd het terrein van de moraal te betreden! De wijsvinger schudt vriendelijk maar hevig, en prikt niet alleen richting buitenwereld, maar ook in de individuele hersens. Live.  

Extra-links heeft er altijd al een handje van gehad, maar nu is het alleen nog dat. Misschien is het de tijdgeest, men slaat ineens overal aan het moraliseren en dierenbevrijden en de halve stad stopt tegenwoordig met de fiets voor het rode stoplicht, maar het is de vraag of dit wel een vooruitgang is. 'Ook wij hebben 'het' antwoord niet...' schrijven ze. Nee, dat was ondertussen wel duidelijk geworden. 'Daarom gooien we een keer per jaar een bom', zouden ze er dan achter moeten schrijven.  

Merkwaardig is ook dat ze vinden dat 'er te lang is geloofd in de wetmatigheid van het linkse gelijk...' terwijl als je bedenkt wie nu altijd dat linkse gelijk en diens wetmatigheid er in hebben lopen rammen... inderdaad, groepjes als Rara. Verder oppert Rara in de hele persverklaring geen enkel idee over hoe het nu verder zal moeten, met de strategie, met links of de wereld. In die zin is de verklaring gewoon ouderwets, lui. Je zou bijna geloven wat zo'n deskundoloog op tv mocht verklaren, dat ze waarschijnlijk toevallig aan een flinke bom waren gekomen. Of vonden ze dat ze zo'n verschrikkelijk knap stuk geschreven hadden, nu nog een flinke aktie om iedereen te dwingen 'm te lezen?Ach nee, zoals bij alle grote en kleine beslissingen in het leven zal hier een cocktail van gedachtes en emoties een rol gespeeld hebben.  

Omdat de verklaring zo ongewoon is, en omdat Rara in het auto-interview in Konfrontatie juist had verklaard geen bommen te gaan gooien, zijn er mensen die vermoeden dat het om een hele andere groep gaat, die de naam Rara gebruikt. Sommigen denken zelfs aan de mogelijkheid van een provokatie, of intern machtsgekonkel, of een BVD-aktie (Of het CDA, die er weer genadig vanaf komt in de persverklaring?). Dat lijkt ons onzin. Tenslotte zou de oude Rara zich altijd nog kunnen distantiëren, ais het zo was. Maar als we ervan uitgaan dat het een linkse aktie is, doet het er verder niet toe wie het gedaan hebben, ga daar dus ook niet over lopen te praten en gissen in kroeg of woonkamer, want dat vindt vooral de BVD erg leuk. 

De twijfels leggen echter wel de vinger op een zere plek. Dit soort geheime illegale akties zijn bij uitstek onkontroleerbaar en autoritair. In bijna alle landen zijn voorbeelden van infiltraties en provokaties op dit gebied, met vaak ingrijpende gevolgen. Het Is een blinde vlek in het geheugen van extra-links, dat op geen enkele manier met de eigen vuile was om weet te gaan. Wij zeggen niet dat het nu bij de Rara-aanslag al speelt, maar wel dat het een zwaarwegend argument zou moeten zijn in een diskussie over de keuze van de taktiek. 

Bommen zijn, om ook maar even mee te moraliseren, evenmin als bivakmutsen per definitie revolutionair. Er wordt te makkelijk mee gepronkt. Wij houden het op dat mooie lelijke woord dat in de Rara-wereld vergeten lijkt, en uitdrukt dat je met veel mensen aktief moet zijn; massamilitantie. The sure thing.   

Schrijfkollektief Charlie Pan 

(Charlie is het bedorven broertje van Peter. Anders dan zijn broer werd hij geen Walt Disney-paljas, hij liep over naar de Viet Cong en werd daarom door de pers geheel genegeerd. Onlangs werd na lange tijd weer van hem vernomen toen hij het gevecht met piratenkapitein Haak weer aal)ging. Als bootvluchteling. Ook hij weigerde volwassen te worden.)