UIT: NN #98 van 28 november 1991  

Nie wieder 

De aanvallen op buitenlanders In Duitsland gaan door. Ook afgelopen weekend werden weer aanslagen gepleegd op huizen van migranten. In Rostock werden huizen bestemd voor vluchtelingen kort en klein geslagen. Maar er werd ook teruggemept. In Berlijn kwam het tot een treffen tussen nazi's en migranten waarbij een skinhead werd neergestoken en levensgevaarlijk werd gewond. 

Ondertussen beperkt de zorg over de aanslagen op migranten van de politici zich tot de slechte naam die ze Duitsland in het buitenland bezorgen. De media gaan door met het kriminaliseren van buitenlanders en antifascisten en het aanwakkeren van racisties geweld. 

Greifswald  

Een voorbeeld: Vluchtelingen uit Greifswald zochten na ettelijke aanvallen van neonazi's hun toevlucht in de kerkelijke Shalom-gemeente in Norderstedt met behulp van 'autonome' antifascisten. Volgens een verklaring van de vluchtelingen zelf hadden ze aanvankelijk geweigerd naar Greifswald te gaan, uit angst voor de aanslagen in de voormalig DDR. Zij verbleven 45 dagen in de Anscharkirche in Sleeswijk-Holstein, en probeerden de regering daar te overreden te mogen blijven. Zonder succes waarna ze, tegen hun wil, naar Greifswald vertrokken.  

"Precies zes dagen na onze aankomst werden we een volgend voorbeeld van de tragische gebeurtenissen in de ex-DDR. Eerst werden we door een bende van zo'n 150 fascisten aangevallen! Ze gooiden met stenen en schoten met gaspistolen en lichtkogels. Op dat moment was er geen politie aanwezig om ons te beschermen. Zij kwamen pas een half uur later voor het huis aan. Later was er een tweede aanval, waaraan 100 fascisten deelnamen. De eerste aanval gebeurde zo snel, dat we de deur niet goed dicht konden krijgen. We moesten ons met onze lichamen tegen de deur duwen, om te verhinderen dat die razende bende er doorheen zou breken." 

"Via een aanwezige sympathisant uit Neumünster, een vertegenwoordiger van Amnesty International, stuurden de vluchtelingen een oproep tot hulp aan de pastor van de Anscharkirche. Deze bood op geen enkele wijze konkrete hulp aan. Daarna belden we met andere sympathisanten, die onmiddellijk een konvooi organiseerden om ons op te halen. Zij waren het die ons leven en dat van onze kinderen gered hebben. Zij gedroegen zich uiterst menselijk. Diederich, de minister van Binnenlandse Zaken van Mecklenburg-Vorpommern, noemde dat 'politieke kidnapping'."  

Geörg Diederich verklaarde dat het "lange tijd voorbereid" was en het een "gepland nachtelijk scenario" was na een zelfgeprovoceerde aanval van "vermeende rechtsradikale gewelddadigen". Volgens de minister lag de schuld bij autonomen die in het voetbalstadion van Greifswald een gevecht hadden geprovoceerd, met op zich totaal a-politieke hooligans, waarna die naar het woonhuis van de vluchtelingen waren gelokt. De krantenkoppen spraken van door links-radikalen opgehitste asielzoekers. Diederich zegt dat het gevaar van links komt. 

De Spiegel kwam met een artikel van 25 pagina's over Roma (in slecht Nederlands zigeuners genoemd) in Hamburg waar uitvoerig in gegaan werd op kriminele en a-sociale aktiviteiten van een deel van deze groep. Hoewel de overlast die veroorzaakt wordt reëel Is, en de Spiegel het genuanceerd aan probeert te pakken (ook antifascisten aan het woord) maken zij wel een landelijk probleem van een groep in Hamburg verblijvende Roma. Ook is het af te vragen of het slim is om, als je dat al doet, je dat in het huidige tijdsgewricht moet doen, met alle risico's dat extreem-rechts ermee aan de haal gaat. 

Onkundige benadering  

Wat wel als probleem opduikt is de moeilijkheid om eventueel krimineel of lastig gedrag van groepen migranten/vluchtelingen aan te kaarten, zonder dat je neonazi's in de kaart speelt. Speel je het te hard en te ongenuanceerd dan gaat eng-rechts er mee aan de haal. Ben je te voorzichtig, bedek je het met de zgn. mantel der liefde, dan ontstaan er scheve gezichten en wordt er met twee maten gemeten.  

Waar het op neer komt is dat groepen aan te spreken moeten zijn op hun gedrag, zonder dat zij als groep of individuen als ongewenst worden bestempeld en worden uitgewezen. Vergelijk het met de Nederlandse discussie over kriminaliteit onder Antilliaanse jongeren. De politiek denkt dan aan een visumplicht (ze het land niet in laten dus, waarmee je de al hier verblijvend en dus eigenlijk als ongewenst bestempeld), terwijl het er om gaat dat op voet van gelijkheid, zonder bedreiging van uitzetting, geprobeerd moet worden problemen op te lossen. 

De oplossing wordt in Duitsland nog altijd gezocht in het inperken van het asielrecht door een wijziging van de grondwet, hoewel daar nog immer geen besluit over genomen is. Waarmee de migranten zelf de schuld krijgen van het geweld en dat geweld eigenlijk gelegitimeerd wordt omdat het toch ook wel logisch is dat er onrust en protest ontstaat over de bedreiging van de Duitse welvaart en kultuur. En die onvrede beperkt zich zelfs niet alleen tot rechtse Duitsers. 

Wie in Berlijn komt kan ook linkse mensen horen over de overlast die vooral Oost-Europeanen bezorgen. In de Volkskrant van zaterdag 23-11 kon je lezen over rechtse Oostenrijkers die met weemoed terugdachten aan dat IJzeren Gordijn, dat toch eigenlijk met terugwerkende kracht wel prettig gevonden werd. In die lijn wordt ook in Duitsland gedacht, en niet alleen door rechts. 

Iets anders wat opvalt in Berlijn is het minderwaardigheidskomplex van de Ossi's. Zo durven jonge mensen uit Oost-Berlijn geen kroeg in West-Berlijn in te gaan omdat zij bang zijn er lullig uit te zien en minderwaardig bevonden te worden. Wat ze ook worden, omdat de gemiddelde Berlijner niet uitblinkt in verdraagzaamheid. De irritatie over bijvoorbeeld Polen die winkels leegkopen, is enorm. 

Er is straathandel in sigaretten, wat vereenzelvigd wordt met verloedering (terwijl velen er natuurlijk wel gebruik van maken). En je kan niet rustig in de kroeg zitten zonder lastig gevallen te worden door rozenverkopers en anderen die wat proberen te verdienen. En als kollektieve irritatie bestaat tegen Oosteuropeanen,en de Oostduitsers beschouwd worden als minderwaardig, is het niet zo vreemd dat er aktie ondernomen wordt tegen die 'ongewenste elementen'. Dat die onvrede opgerekt wordt tot groepen die eigenlijk geen overlast veroorzaken, zoals de optimaal geïntegreerde Turkse bevolkingsgroep in de wijk Kreuzberg. Waar het al lang bestaande 'gewone' racisme nog eens bij komt. 

Minderwaardig gevoel  

Het minderwaardigheidsgevoel van Oosteuropeanen wordt gevoed door de manier waarop ze door de Wessies behandeld worden. De strijd om te overleven is hard. Kapotte auto's langs de snelweg naar Berlijn worden leeg gesloopt en de veroverde onderdelen hergebruikt. De koopzucht naar luxe-producten wordt gevoed met koopjes van minderwaardige spullen. Ik verwijs andermaal naar het stuk in de Volkskrant over Oostenrijk waar op grote schaal Oosteuropeanen worden opgelicht met inferieure electronica.  

Of om een ander voorbeeld te noemen: de genadeloze oplichterij van Polen die hun langverwachte Westerse auto willen kopen op de Utrechtse automarkt maar met zulke wrakken terugkomen dat ook die langs de rijksweg op weg naar Polen eindigen. Dus vindt iedereen het maar een stelletje achterlijke sukkels. En als de Oosteuropeanen in hun verbittering naar beneden willen trappen is daar slechts de migrant, of bij afwezigheid daarvan, de Roma en Sinti of de joden.  

Dat het antisemitisme of buitenlanderstershaat in het voormalig Oostblok toeneemt,is dan een voorspelbare (maar niet goed te praten) stap en logischerwijs ook de schuld van Westeuropeanen die het minderwaardigheidsgevoel voeden met uitbuiting of een superieure houding. En zoals al eerder gezegd, is die houding in bijvoorbeeld Berlijn niet alleen bij rechts maar net zo goed bij links te vinden. 

Nie wieder Deutschland  

Berlijn is niet meer wat het geweest is. Een eiland in de DDR waar eigenlijk iedereen welkom was, ruimte voor onafhankelijke, niet op geld gebaseerde initiatieven. Dat geld wordt nu steeds belangrijker. Het autonome bolwerk Kreuzberg, met haar vele alternatieve initiatieven, is van een uithoek van West-Berlijn met relatieve rust veranderd in het centrum van de stad, waar hele delen opgekocht worden en de oude strukturen worden opgeruimd. De sfeer verandert zodanig dat velen er over denken om te verhuizen, naar een ander land. Nederland wordt wel genoemd vanwege de tolerantie die hier nog schijnt te heersen. 

Zaterdag 16-11 werd in Berlijn door acht- tot tienduizend mensen gedemonstreerd tegen het geweld van neonazi's. De aanleiding was de dood van een Turkse jongen die in de nacht van 26 op 27 oktober met vier vrienden het slachtoffer was van een racistische aanval. Mete Eksi werd neergeslagen en overleed 13 november aan zijn verwondingen. Door een groot aantal groepen werd opgeroepen om een stilte-demonstratie te houden. Deze werd geprovoceerd door extreem-rechtse lieden waarna het tot enig vechten kwam. 

Dinsdag 19-11, Kreuzberg. In de S-Bahn (bovengrondse metro) gezeten is buiten een enorme herrie te horen. Op het eerstvolgende station stroomt de metrotrein leeg en kijkt iedereen naar de straat beneden. Er is een demonstratie aan de gang van voornamelijk Turkse scholieren. "Nazi's raus" schalt het door de straten. Een paar honderd mensen marcheren woedend door de straten. De directe aanleiding is niet te achterhalen maar duidelijk is dat de Turkse gemeenschap zelf de straat op komt om tegen het gewelddadige racisme te protesteren. Gelukkig voelen zij zich sterk genoeg in Berlijn om het heft in eigen hand te nemen en massaal "Nie Wieder Deutschland" te scanderen. 

Tegen het geweld van extreem-rechts wordt tegenaktie ondernomen. Demonstraties, het steunen van aangevallen groepen vluchtelingen, of het aanpakken van neonazi's. Links loopt echter ook achter de feiten aan vanwege de hoge frequentie van extreem-rechtse aanvallen. En zolang de antifascisten in het verdomhoekje zitten en de gevestigde politiek slechts geïnteresseerd blijft in de goede naam van Duitsland, is er nog geen begin te zien van een nieuwe basis voor het samenleven van verschillende groepen, en blijven de groepen aan de onderkant van de samenleving elkaar aanvallen. In plaats van de verantwoordelijken bovenin de machtspiramide aan te pakken. 

R.