UIT: NN #98 van 28 november 1991

Escalatie in nicaragua 

In de nacht van vrijdag 8 op zaterdag 9 november ontplofte er een flinke bom die verstopt zat in een bloemstuk bij het mausoleum van Carlos Fonseca, een van de oprichters van het FSLN. De vorige dag was daar de verjaardag van zijn dood herdacht. Volgens politieberichten was er sprake van een tijdbom die door een fout te laat was afgegaan. Het mausoleum, een blok beton, werd behoorlijk beschadigd. Als de bom tijdens de plechtigheid was ontploft zouden er zonder twijfel vele doden te betreuren zijn geweest. 

Als reactie hierop werden door aanhangers van de sandinisten verschillende acties ondernomen. Het mausoleum van Fonseca werd binnen een paar uur weer hersteld, en het er door burgemeester Alleman van Managua er vlak naast geplaatste monument voor de componist van het Nicaraguaanse volkslied werd afgebroken. Het monument voor de vrede werd vernield en de kantoren van Alleman en zijn naaste medewerkers werden leeggehaald en in brand gestoken.  

De brandweer werd door gewapende sandinisten het blussen onmogelijk gemaakt. Ook twee radiostations in Managua en één in Leon werden vernield. De FSLN organiseerde op zaterdag een manifestatie, om de afkeuring van de sandinisten zo massaal mogelijk te laten blijken, maar ook in een poging om de woede op die manier te kanaliseren. 

De gebeurtenissen zijn de vonk in het kruitvat, dat de afgelopen maanden door toenemende sociale en politieke spanningen steeds. licht ontvlambaarder was geworden. De UNO-regering o.l.v. Violeta Chamorro is er tot nu toe niet in geslaagd om enige stabiliteit In het land te bewerkstelligen. Geen van de fundamentele problemen van het scherp verdeelde en economisch uitgeputte land zijn opgelost sinds deze regering de macht van de sandinisten begin 1990 overnam. 

Achtergronden  

Het neoliberale economische beleid, dat mede onder druk van het IMF en de Wereldbank is ingezet, heeft weliswaar de gierende inflatie tot staan gebracht, maar de verwachte opleving van de economie is uitgebleven. In verschillende bedrijfstakken heeft zelfs een scherpe daling van de produktie plaatsgevonden als gevolg van het opheffen van de' importbeperkingen. In de landbouw dreigt door een te krappe krediet politiek en ernstige droogte een tekort aan basisvoedsel te ontstaan. 

De beloftes van financiële steun van de Verenigde Staten bij een UNO-verkiezingsoverwinning zijn nauwelijks waargemaakt. Dit ondanks concessies die de regering heeft gedaan, zoals het intrekken van de schadeclaim ter waarde van 17 miljard dollar waartoe de VS door het Internationaal Gerechtshof in Den Haag veroordeeld was. 

De geweldige stijging in de kosten van levensonderhoud (Nicaragua is in twee jaar tijd van het goedkoopste het duurste land van Midden-Amerika geworden), de massale ontslagen en de afbraak van de gezondheidszorg en onderwijs hebben geleid tot een verpaupering van een groot deel van de bevolking en tot allerlei verschijnselen van sociale desintegratie: criminaliteit, druggebruik en corruptie. Daarbij komt dat uit Miami vele ex-eigenaren zijn teruggekomen om hun geconfisceerde bezittingen, soms met geweld, terug te eisen. 

Dit leidt tot grote onzekerheid bij de vele kleine boeren en arme stadsbewoners die de geconfisceerde gronden door de sandinistische regering toegewezen hebben gekregen. Ook heerste er grote onzekerheid onder de arbeiders bij staatsbedrijven die teruggegeven of verkocht gaan worden. Een door het parlement aangenomen wet die de bestaande eigendomsverhoudingen geheel terug zou moeten draaien tot de verhoudingen van voor de revolutie heeft het veto van president Chamorro gekregen, hetgeen onder rechts kwaad bloed heeft gezet. 

De moeizaam bereikte sociale akkoorden tussen regering, privé-ondernemers en werknemersorganisaties worden zelden nagekomen, zodat arbeiders steeds vaker overgaan tot stakingen en bezettingen om naleving af te dwingen. De oproerpolitie wordt ingezet om op gewelddadige wijze een eind aan de staking of bezetting te maken. Daar waar de politie niet of niet hard genoeg optreedt, nemen de uit contra's bestaande knokploegen dit werk over. 

Recontra's, recompa's, politie en leger  

Toen in juli vorig jaar de contra's hun wapens inleverden, werd hen hemel en aarde beloofd. De regering is die beloftes nauwelijks nagekomen en uit onvrede daarover heeft een deel van de contra's zich eind vorig jaar weer bewapend. Ook vinden deze "recontra's" dat de regering te gematigd optreedt tegen de sandinisten.  

Inmiddels zijn er in de voormalige oorlogsgebieden al weer zo'n 2.000 gewapende recontra's. Er zijn sterke aanwijzingen dat zij vanuit het buitenland via de lucht bevoorraad worden. Hun voornaamste doelwitten zijn landbouwcoöperaties (ongeveer 200 coöperaties zijn bezet geweest) en individuele sandinistische leiders op lokaal niveau (ongeveer 100 zijn vermoord, een onbekend aantal ontvoerd). Ook hebben zij diverse dorpen overvallen en bezet. 

Het leger (sterk sandinistisch) is drastisch ingekrompen (van 98.000 naar 18.000 mensen) en de rechtervleugel van de U.N.O.-fractie wil nog eens 40% bezuinigen op de defensiebegroting. Onder druk van de recontra's zijn militaire bases gesloten en mag het leger niet optreden tegen de gewapende acties van de recontra's. 

Als reactie op het uitblijven van militair en politioneel optreden tegen de recontra's zijn op verschillende plaatsen in het land gewapende sandinistische zelfverdedigingsgroepen ontstaan, de "recompa's". In eerste instantie beperkten deze groepen zich tot propaganda acties. De laatste weken hebben zich echter verschillende confrontaties met de recontra's voorgedaan en voeren de recompa's wegblokkades uit om hun eisen kracht bij te zetten. Ze eisen veiligheid, ontwapening van de recontra's en het nakomen van de beloftes die aan de militairen zijn gedaan toen zij ontslagen werden (middelen om een nieuw bestaan op te bouwen). 

Er worden nieuwe politie-eenheden opgezet, nadat eerst pogingen waren gedaan om de sandinisten binnen het politieapparaat vrijwillig ontslag te laten nemen door geen salarissen te verhogen en nauwelijks geld beschikbaar te stellen voor benzine en onderhoud. In verschillende delen van het land is de uit contra's bestaande rurale politie gevormd en er zijn plannen om gemeentelijke politiekorpsen te vormen.  

Onder leiding van de fel anti-sandinistische burgemeester van Managua, eisen de burgemeesters dat deze politie onder hun directe controle komt te staan, hetgeen door eerste minister Lacayo ongrondwettelijk is verklaard. Desalniettemin is burgemeester Alleman reeds begonnen met het vormen van zgn. ongewapende burgerwachten die de orde in de stad moeten handhaven. Onlangs zijn deze door de nationale politie opgepakt op de grootste markt van Managua (Mercado Oriental), omdat ze met bedreiging van pistolen de gemeentelijke belastingen bij de marktvrouwen aan het innen waren. 

De leiding van het FSLN heeft aangekondigd dat als burgemeesters ongestraft hun eigen gewapende bendes mogen vormen, het FSLN daar op zal reageren door de volksmilities weer in het leven te roepen. Het FSLN is van !f1ening dat de regering de rechtse agressie steeds meer accepteert en zelfs legitimeert, terwijl de sandinistische zelfverdediging in de illegaliteit wordt gedrongen. 

Nicaragua Komitee Nederland